emigrant

Etude crude me placebo dielli

2012-02-02T07:22:00.001-05:00

E ftohta e mëngjesit na bën të mblidhemi shuk, t’i tregojmë thellimës sa më pak lëkurë. Jemi kruspull, po të mundnim do bëheshim sfera, por s’mundim, ndaj rrimë aty ku era s’kap, mbështetur pas stivës së tullave duke kursyer levizjet. Asnjë skodë s’ka mbërritur për ngarkim, punëtorët e ashpër të ngarkim-shkarkimit që banojnë në fshatrat rrotull dhe vijnë në këmbë, s’kanë ardhur ende, ndërsa ne jemi këtu sepse na sjell autobuzi vetmor i fabrikës që ndërron turnet. Fabrika brenda punon. Tullat e njoma piqen në tunelet e mbyllur për gjithë natën. Pasi janë pjekur, tunelet hapen dhe punëtoret e transportimit te tyre për në fushë i sjellin me ca karro që i mbushin vetë dhe i tërheqin si kuaj.

Njëri nga ata të transportit është i famshëm pasi punon për vitin 2000. Është ndër gjërat e para që na kanë treguar, unë e kam parë sa e sa herë, por zërin nuk ia kam dëgjuar kurrë. Ai nuk flet, ai ka dicka prej ushtari veteran edhe po të mos e dish atë punën e vitit 2000, ai të sheh me një lloj shikimi që nuk shikon, ne mencë ha bukë me kafshita të mëdha të cilat ia bëjnë gjithnjë atë skopjon muskuloze të faqes ndërsa mbllaçiten, ngrënia e tij ka diçka po aq heroike sa thyerja që i ka bërë kohës, vendosmëria me të cilën ai e fut lugën në pjatën e mencës është uverturë festive nga nikolla zoraqi dirigjent ferdinant deda, pastaj ai ngrihet, shkon dhe mbrehet në karron e tij për të sjellë tullat prej tuneleve në fushë. Mund të jetë edhe hero i punës socialiste, ku i dihet. Thonë qe i ka dale nje konkurrent, te cilin nuk e dime ku banon, dhe i shohim te dy tek terheqin si te nderkryer karrot plot me tulla. Konkurrenti duket si nje abrash përpara dymijeshit tone epik, fytyrën abrashi nuk e ka heroike, dhe me siguri që bën hile në numërimin e tullave, gjë që për dymijëshin është e pamendueshme. Edhe bukën e ha si qurrs në mensë abrashi, shikimin e ka tokësor, domethënë prej dheu ballgjerë, dhe është e pabesueshme tek e sheh se sa shumë tulla sjell brenda orës nga tuneli në fushë. Më shumë se forcë ka teknike, kështu besojmë gjithë sëkëlldi. Thuhet që ai po i afrohet konkurrentit të vet. Vitet e tij janë më me vrik, koha e tij rend më shpejt, dhe ne na vjen keq për luanin e lodhur tashmë, abrashi është goxha më i ri; por po të ishte ndonjë virtyt rinia, skuadra jonë pa Qerimin do ishte skuadër ungjillarësh. Nuk e shef, batall i madh fort trilliku!

Ndjejmë zhurmën e karrocës që po vjen, dymijëshi jepet i pari, më ngjan si Hektori në një film me Helenën e Trojës që e kam parë njëzet herë, me shpresën e fshehtë që më në fund Parisi nuk do vritet, dymijëshi i stivon tullat e nxehta me regull gjermanik, rrezik e ka bërë normën ndërkaq, ndërsa ne jemi ende me sklepa në sy, nuk na shikon, është i përpirë në punën e vet, ne e kundrojmë me nderim dhe habi, ky njeri jeton në tjetër kohë, e ndërkaq pothuaj pa u dëgjuar fare, sikur ta ketë ndjekur si hije, vjen konkurrenti, karroja e tij na ngjan karrakatinë, nuk ka asgjë nga karroja trojane e dymijëshit, edhe mënyra se si i kap dhe stivos tullat është e pocaqisur, vë re se qurrsi (kështu i themi mes nesh) i ka duart më të gjata se e zakonshmja, ka diçka shimpanzeje lëvizja e tij (të kish të atillë krahë dymijëshi do e quanim menjëherë Sep Majer), ai i stivos tullat dhe ikën prapë drejt tunelit, ne vihemi të krahasojmë stivat e të dyve, dhe e tmerrshme, habitemi që abrashi ka sjellë më shumë tulla. Pikëllohemi, të ftohtët që u harrua për pak nga gara, fshikullon prapë, mblidhemi kruspull, me dëshira rruzujsh. Beni, një prej ngarkuesve, merr një tullë të ngrohtë nga të abrashit dhe e ve mbi fundin e barkut. Nuk hukat duart si ne, por e mban aty tullën duke e ngjeshur lehtë pas vetes. Po u ngroh ky, thotë duke dëftyer me gisht nga “dyqani”, i gjithë trupi vjen sagllam.

E provojmë edhe ne teknikën ngrohëse, por nuk jemi shumë të sigurtë mbi rezultatet. Dielli ka nxjerrë vetullën, mbase na duket kot sikur ngroh tulla. Është një ore idiote e ditës kjo: më pushton një panik se mos abrashi vjen dhe na hidhet për gryke pse i morëm tullat, në fakt pse ia poshtëruam. Kur Beni e ve tullën e vet në vend, i vemë edhe ne tonat, mes tullave të tjera ato janë si me një sekret të vockël, s’do habitesha po t’më thoshin që kanë mbetur shtatzënë. Përfundimisht është vërtet shumë ftohtë.

Etude crude – Deda

2012-01-29T09:26:00.000-05:00

Deda ishte shofer skode me rimorkjo dhe vinte shpesh për ngarkesë në fabrikën e tullave, ku unë punoja në brigadën “ngarkim-shkarkim”. Ishte brun, vinte i hollë e pak i gjatë, e nuk kish shumë mish në faqe. Sikur sapo e kishte përshkruar Naim Frashëri. Si shofer skode vinte i ngarkuar plot me legjendë, i jashtëzakonshëm, me sende të sjella nga vende të largta që bëheshin edhe më përrallore nga mungesa, dhe sidomos me kurva, të cilat i merrte në kabinë për t’i qirë në vende të cilat ne as në ëndërr nuk mund t’i shihnim. Kurvat i donin shoferët. Ky ishte një fakt që nuk diskutohej tashmë, e mësuam, më se një herë patëm parë syresh në kabinën e Dedës, ato nuk dilnin nga kabina, ndërsa ne ngarkonim karrocerinë, na dukeshin të paarritshme, njëra madje pinte duhan duke parë e përhumbur fushën plot me lloje të ndryshme tullash të kuqe, për mur, tuba drenazhimi, për cap dhe tjegulla. Dallohej që ato mezi prisnin të largoheshin një orë e më parë nga ajo gjë e shëmtuar dhe e mërzitshme deri në vajtim, siç ishte fusha e fabrikës, për të shkuar në ato vendet magjike, si prej sixhadeshë, me ujëvarë, lëndinë, pallonj dhe drerë të ngrirë, për t'u qirë me Dedën. Ky nga ana e vet ishte shumë mospërfillës, ai nuk mund të binte kurrë në dashuri me femrat e tij. Deda pinte duhan, DS “të Durrësit”, dhe pështynte gjithë kuptim. Ai ishte mospërfillës ndaj kurvave, të cilat ishin mospërfillëse ndaj nesh; kjo e tregonte fare qartë epërsinë e padiskutueshme të tij, më shumë se patenta e naftës, e cila ishte më magjike se një patentë aviatori. "Ka të naftës" – ishte si një gradë ushtarake gjeneralismi. Kurvat në anë tjetër kishin gjithashtu patentë, por të papërcaktuar. Ajo kabinë ishte pra diçka prej jashtëtokësorësh, shpikje qe mbahej e fshehtë për të mos ulur çmimet dhe fitimet, një imoralitet molepsës si hedhja e ushqimeve dhe kafes në det kur populli kish uri, siç kishim dëgjuar, prej kapitalisteve, ishte gjenialitet, kasafortë, top secret; ishte e patentuar.

Por Deda nuk e tepronte shumë me shpërfilljen e sipëranit, kishte raste që afrohej me ne ngarkues-shkarkuesit që punonim në skuadra katërshe dhe ia mbushnim skodën me rimorkjo me rreth katër mijë tulla rënkuese, të cilat vinte t’i numëronte më pas pijaneci Xhodë (në fakt Xhevdet, përgjegjësi). Deda nuk arrinte deri atje sa të na sajdiste me cigaret e tij me filtër, pasi çdo gjë ka masën e vet, por sidoqoftë, vinte dhe na begeniste kur nuk kishte gjë më të mirë për të bërë. Ankohej se e dëshironin femrat shumë, kishte dashnore në çdo rreth, duhet me pas pesë kara për me ua dalë të gjithave, thoshte si me ankim, me të folmen e tij nga veriu, që e bënte automatikisht shkodran në sytë tanë. Shkodra ishte goxha larg, në kufi me Italinë (dhe jo siç na kish mësuar profesor Shefkiu i gjeografisë), dhe atje përveç barcaletave, tregimeve legjendare për Gac Traboinin që konkurronte rëndshëm me Shik Stërmasin tonë të Tiranës, duhej të zhvilloheshin edhe shumë gjëra të tjera të ndaluara, kampionate pokeri në fshehtësi, duhej të kish bordello nate që ditën maskoheshin si furra buke, alkool ilegal, ndeshje boksi, shkurt në Shkodër duhej të jetohej bukur, por rrezikshëm. Ndërsa nuk dinim pse, por kurvat e Dedës, njëra nga të cilat siç pamë me mrekullim, kishte "çorape xhami", nuk duhej të ishin nga Shkodra, ato duhej të ishin nga qytezat e reja industriale me poshtë Shkodrës, të cilat kishin oxhaqe që villnin tym të hidhet me squfur, fosfor lajmesh me plehra, sekretarë partie me flokë gjysëm të rënë nga hallet dhe urtësia, të sapo dalë nga filmat me Ndrek Lucë, dhe fërnet mëkatar që shkatërronte mëlçitë e të dobtëve, por jo të kreshnikëve si Deda, që edhe kur pështynte, ishte i admirueshëm. Në Shkodër duhej të kishte koketa, ose kurtizane me mëndafsh, një fjalë kjo që mundoheshim të gëlltisnim pa e përtypur mirë prej një libri të Balzakut.

Ne ishim disa të rinj, ose stazhierë gjimnazi, ose djem nga Tirana që nuk ia thanë për shkollë dhe prisnin t’i merrnin ushtarë sapo të mbushnin moshën pas tetë vjeçares, që punonim në ngarkim-shkarkim. Ngarkues-shkarkuesit e tjerë, burra nga fshatrat përreth, nuk denjonin të bëheshin skuadër me kalamaqër. Me ne punonte vetëm Qerimi, më i vjetri ndër ngarkues-shkarkuesit, që ishte prej qytezës fqinjë me fabrikën. Burrë i urtë me gjashtë fëmijë, i ardhur nga Kolonja, me përkorje jabanxhiu hallexhi. Kur shikonte Dedën që vinte nga larg – makinat ishin aq të rralla, saqë gjithkush e dinte qysh një kilometër tej që po vinte Deda veç prej uturimës së motorit, ose nga vetë pamja e skodës – Qerimi fërkonte duart me gëzim, duke thënë “hopa, doli edhe një dyzetshe”. Dyzetshja ishte buka “e zezë”, aq kushtonte me të vjetrat, dhe ai e blinte të zezë që kalamajtë të ngopeshin shpejt dhe me pak. Dhe pikërisht Qerimi një ditë, në ato afrimet fatlume të Dedës, i tha këtij atë që ne nuk e prisnim prej tij: “hajde Dedë, hajde, me çorape xhami i ke dashnoret”! U ndje një si thyerje, afrimitet i huaj, kafshë ekzotike, rriqebull, me thonj të mbledhur. Por Deda ishte i pamposhtur. Tiran. I hekurt. Ia kam dhuruar unë, tha. E kishim lan nji t’pallume për nji palë çorape. Pështuy, pastaj vijoi: e pallova dhe i çova vetëm nji çorape, demek e kisha harru tjetrën pa e marr’. Dhe na shkeli syrin gjithë kuptim ne të tjerëve që e dëgjonim si ndjekësit guru-në. Bota ishte e ndërlikuar, na u deshën disa minuta të kuptonim ç’donte të thoshte Deda me atë shkelje syri, të cilën bëmë sikur e kuptuam menjëherë, respekti për Dedën na u shumëfishua, ndërsa Qerimi vazhdonte ta shikonte në mënyrë pyetëse-buzëqeshëse-nderuese, duke pritur ndonjë sqarim plotësues për punën e çorapes së harruar.

Gruaja nga kabina po vështronte si gjithnjë me përbuzje fushën me tulla, por tani miti i saj kishte rënë. Çorapet e xhamit ishin kapur e gërricur në anët e ashpra të shumë tjegullave, nga ato që na i kishin zhvoshkur gishtat tregues prej kohësh e na i kishin vrazhdësuar asisoji, sa që ngulnim për qejf gjëlpëra me kokë në ta si në jastëkët e veckël të mamave tona, dhe gjëlpërat rrinin për bukuri të ngulura. Çorapet e xhamit mund të mbulonin tani shumëçka, por vetëm kofshë pasionante këlthitëse prej kurve të paarritshme nuk mbulonin më.

Kur mbaruam së ngarkuari edhe rimorkjon, pritëm Xhodën fytyrëkuq nga alkooli të numëronte tullat. Deda u afrua me cigaren që digjej ftohtë. U hapëm vetiu në formë amfiteatri. Deda nuk mungoi të hidhte vështrimin botor mbi ne, dhe na pyeti: kush asht qejfi ma i madh n’kyt bot, burra? duke shpërndarë tymin e duhanit njëtrajtësisht mbi kokat tona. Ai tym mbante erë më të mirë se i cigareve me myk që pinim ne. Qerimi u bë gati dy herë të përgjigjej, por u bë pishman të dyja herët. Me një buzëqeshje që vriste butë cepat e zbardhur me pështymë të buzëve. Kur qi pidh? tha Niku, i cili ishte gjimnazist në stazh. Në prani të Dedës fjalët e ndyra ishin gati të detyruara, të vetkuptueshme, prej vetiu, të këshillueshme prej doktorit Hamdi Sulçebe. Mundësisht shoqëruar me të pështyrë qëndrim-mbajtëse dhe botkuptimore… edhe kur s’të vinte të pështyje. Jo, jo, i tha Deda prerë. S’asht ajo. Kur ha një qengj të pjekur, tha pas buzëqeshjes së tretë Qerimi. Jo mar burr, i tha Deda me vendosmëri. Kur bën pare në bixhoz?.. Jo, jo… Natyrisht nuk mund ta gjenim. Ishte e kotë. Erdhi Xhoda që numëroi tullat pa i parë fare. Ishte i mërzitur. Kishte pirë konjak me pulë, i detyruar, sepse rakia i kishte mbaruar. Ishte gati të zihej me çdokënd. Deda i dha një cigare, qe Xhoda e mori sikur po e dënonin. Me sakrificë. U këmbyen fletët e marrjes në dorëzim të ngarkesës mes ankimesh të mirëinformuara, kompetencë gjithëpërfshirëse dhe fjalësh të ndyra. Ne rrinim si të mpirë, ishim një klasë më poshtë se Xhoda dhe shumë klasë me poshtë se Deda që pas pak do hipte në kabinë, do fuste marrshet për t’u nisur dhe me siguri do e kapte “për shalësh” atë femrën pas xhamit me çorape xhami. Dhe vërtet u nis të hipte në kabinë. Qerimi na befasoi sërisht. Nuk na the, çfarë ishte qejfi më i madh, o Dedë, arriti t’i thoshte. Deda u ndal, u kthye nga ne, me begenisjen e fundit prej mentori shpirtmadh. Qejfi ma i madh asht kur dhitesh, tha. Fjalët ranë të rënda si pendë korbi pas krismës së gjahtarit. Moskuptimi ynë nuk ishte gjë e re, e re ishte mëshira që Deda po tregonte për ne. Sepse në vend që të kthente krahët e të na linte aty të shushatur në moskuptimin tonë të mjerë, na sqaroi: ma mir pesë vetë n’kurriz, se sa nji mut në byth, thotë italiani!

Kjo qartësoi gjithçka. Dera e kabinës u përplas përmbyllëse. The End. Pas kësaj duhej te frynte me patjetër erë fishkëllyese. Ne ndenjëm të ngrirë e përcjellës me sy. Skoda u nis rëndë, por jo nga tullat që i kishim ngarkuar. Kur ajo na u zhduk nga sytë, përpara u ndeh persëri fusha e pikëlluar prej Shqipërie të mesme me shi dhe baltë argjile, ku ne në mungesë të qytetërimit, dialektit geg dhe Shkodrës italiane (ça po din?), kishim bërë lirshmërisht e pa ditur gjë kulmet e qejfit, me garanci italiane.

Key words: klasë punëtore, stazh, edukim, mësim, kalitje, gjiri, punë prodhuese, farkëtim, kudhër, aleancë, klasë sunduese, aleate e natyrshme.

Çyçkët – kronikë kuq e zi: Rrahimja (intersticiale femërore)

2012-01-28T01:48:00.002-05:00

U bë Shegushe’ Rrahmanit për burrë. E pata parë, që kurMinua i Duçëve po vinte si shumë nga Rrahmanllarët. Çne këto vizita! Kushëri,kushëri, po rruga s’i binte kaq dendur më parë. E pikasi duket Rrahmani. Edhe edha Shegushen shpejt tek Novruz Strora. Djali i madh i Novruzit, Taipi, kërkontegrua, kish ca kohë. E ëmë e djalit, Sadetja, nuk kish dashur. S’e di, mbase kaparë edhe ajo gjëkafshë. Që Sadetja s’donte, këtë ma tha Erveheja e Hysniut, qërhyn e del tek Novruzllarët. S’kemi djalë për të martuar, sikur kishte thënë;po llaf është ky? Kur Novruzi e preu llafin, Sadetja u bë xhind, sa s’u sëmur.Se Nokja do të pastrojë haurin, ç’kusur kemi ne, kishte thënë. Ervehesë, kështu.S’e di ajo që Erveheja vjen e m’i sjell të gjitha mua. E, na u bënë evlati përt’u martuar, o Rrahime, më tha Sadetja një ditë, gjoja si me buzë në gas. Pombushnim ujë te topilë e Dalanit. U hoqa sikur s’dija gjë. Të trashëgohen, uthashë. Do bëni davet? Epo është i pari, ma ktheu. Pastë këmbën e mbarë, i thashë, u bëfsh gjyshe sa më parë. S’i erdhi mirë.S’foli.

E ku e di ti për Shegushen dhe të kushërinë? më pyetiErveheja kur i thashë kështu kështu. Ia tregova se nga e dija. Një ditë pashëMinon që doli nga kasolle’ Rrahmanit. Po ky ç’do atje? Doli dhe pa anash mu sikusari kur largohet me gjënë e vjedhur. Aty m'u mendua që si shpesh po vinte sevdalliute Rrahmani. Këto afrimet e papandyera s’më kanë pëlqyer kurrë. Tërë ditën dojanjë sebep të shikoja ç’kish në atë plevicë. Mora një dybek të vjetër, i themMairesë së Rrahmanit, a ta le pak në plevicë’ tuaj? Vajta brenda, pashë, s’vurare gjë, kashtë, nja dy vegla dhe një but i vjetër, i ngrënë nga bërsia. Bëra tëdal, kur më vanë sytë tek një shami koke me lule, që ishte rrëzuar mënjanë. Ahmë të lumtë, o Shegushe, thashë.

Ervehesë i ndritën sytë. Tha si e menduar: kushërirë, o kushërirë,kur me qasesh më vjen mirë.

Patëm për darkë Novruzin. Rregulloi çatinë në njatre vende; u ndërrua një tra e plot rrasa. Edhe çatinë tonë në të parë tek Çyçkët,ai e navaste. Bëra një lakror, u godit mirë. U nxorra meze sefte. Pastaj vjehrriIsuf tha shtronani darkën. U nxorra jahninë. Nuk e mora vesh u pëlqeu apo jo.Sipas zakonit, kur miku tha “tjetër”, u shpura lakrorin. Novruzit i hahetmuhabeti me Isufin. Savitën ca Miminin e Hysniut që Novruzi e kish gjetur dukellafosur me kaun në katua. Se pse po e xhugiste dhe kau i kish dhënë një zhëmbël.E gjetën tek po i thoshte “po ne s’e patëm kështu”. Jalla, o Noke… Erdhën nëqejf, ia muarr këngës shtruar, me lezet.

Duke ndenjtur në menjtime

Muhameti m’u menjtua,

Muhameti me Alinë

Po i shtjenë terezinë,

Lagje lagje si shigjetë

E shpjenë ujët drejt përpjetë.

Tjetër, tha prapë Novruzi. U shpura reshedinë.Novruzi duke ngrënë reshedi, zu e lëvdonte lakrorin. Duket i kish rënë pakrakia në kokë, mbase edhe nga lodhja. Do jetë miell i ri ky, tha. Që kur ka ardhur mullixhiu i ri, e bënmiellin të paqmë. Mielli ish i vjetër, e pat bluar mullis Qerimi. Po s’mund tëthosha gjë. Tjetër, tha Novruzi. U shpura rehani. Kjo do të thosh që darkambaroi. Po mblidhja enët e tepsitë, kur Nokja tha prapë “tjetër”. Epo tani, oNoke, vetëm ndonjë dhallë të tundur, se xhë të nxjerrëm më. Novruzi u turpërua,se e kuptoi, por sa para bën. U skuq. Se të nesërmen në shesh të xhamisë, dihetqë do i thonë, e o Noke dhalli. Çudi si del llafi për savitjen. Edhe sikur asnjëtë mos thotë gjë, ata jashtë do e marrin vesh. Si e qysh del, s’e di, por del.

Ja Baba Fetah, në gur e në drut të ligën.

U rrah Ilasi i Ladinëve me Bidon e Cergëve. Nëmulli u rrahën, jo siraja tënde, jo timja. Të themi atë që është, Bidua e kashtëpinë larg, kur erdhi gjeti vetëm thesin e Ilasit, që kish shkuar në shtëpiaty afër, pastaj Ilasi u kthye, e kam unë radhën, tha, jo ti po unë, popo Biduai mbetet me bisht të cfurkut, e bëri thjamë, e muarr hipur në mushkë e çuan nështepi. Mullisi është një djalë i ardhur nga Përmeti, kaurr, flokëverdh e dërrdëng,qesh me cep të buzës kur sheh ndonjë vajzë, kam vënë re. Por për tjetër sikurs’ia thotë. Të kish qenë Qerimi, ndjesë pastë, do i kish dhënë udhë punës, poky i riu jo. Duket mendje e hasharitur. Zaten këta syshkruarit e kanë vërtet sitë shkruar në ballë. Mirë që u gjend një djalë nga Duçët që i vuri duhan nëplagë Ilasit. Ja u shtua edhe një hasmëri e re, u bë një kohë që s’kishim dëgjuarsherr e shamata, zgjati shumë.

Erdhi Sadetja me nusen e të birit dhe bëmë ca tërhanë përjashta, hapëm pëlhurat, e vumë tërhanën tëthahet e bëmë muhabet për haberet e fundit të fshatit. Sofia kishte vajtur në tëparë në Myftaraj. Myneverja prapë me barrë, bën të nëntin me këtë. Sytë mëshkuan padashur tek barku i Shegushes. Belin si unazë, jo jo, dukej që s’kishgjëkafshë, gërshetat rritur edhe më. Sadetja bëri sikur nuk më pa. Shegushjarrinte si në gjemba, duket që nuk shkojnë mirë me të vjehrrën, m’u bë e reja sinjë thëllëzë që e ruan sqifteri. Çupë ejo nuse, nga gjiri i vinte një afsh si i tokës që pret ta lëronç. Ah të rëntëqimja, o Taip, thashë me vete. Po mollën e mirë breshka e ha gjithmonë, xhanëm.Lumja ti që nuk ke pse vete në të parë në Çyçkë, o Rrahime, më tha Sadetja sa përtë ngarë muhabenë që u lidh komb. Është mirë kur martohesh në mëhallë. Dhe panga Shega, por pa qeshur. Nursëze, si ajo. Shegushja s’foli.

Abas Ali, të qofsha falë që nuk më dhe vjehrrë mexanxë, dhe edhe burrën ma dhe si lis.

Vdiq Mjaftonia e Hysërve. Kësolli qe më i hidhurse marsi plak. Frynte një thëllim që të pikte. Nuk kam parë kësoll më të zi.Nuk se qe i madh, por helmin e kish të lig. Mjaftonia vinte nga Stambolli. Dritëe jo femër, s’kish parë fshati asi grua. Zonjë. Këto gratë e qytetit seç kanënjë hir e nur edhe kur s’janë të bukura. Nuk di nga u vjen. Ajo lindur nëStamboll, i ati shkuar në kurbet, goxha familje me katandi; e mbrothët. Emartoi i ati në Shqipëri, të mos humbi gjaku tha. Solli pajë që andej sa ajo edi. Makinë qepjeje. Plot arzualle. Thoshin që fytyrën e bënte me lloi lloitertipe, por nuk ish zonjë e rëndë, të fliste me terbijet, nuk qesëndiste, tëbegeniste, fliste ndryshe nga ne, por kuptoheshim mirë. Ra në derë të mirë, dhei shoqi Zyhdiu, e mbante mirë, por unë e dija që nuk ish për Zyhdiun ajo. Nukish për Vërzhezhë. E mundonte një hall i madh gjithmonë. Nuk ish fatkeqësi emynxyrë, por një mërzi e pashuar, siç të ze ndonjëherë kur nuk ke gjë në dorë eke kohë të mendohesh. Ç’maraz kish nuk e di, e mori me vete. Nuk jam mirë, i kishthënë para ca kohë Ervehesë, por pa i thënë më tej ç’kish. Nga jashtë s’dukej,e pastër dritë, tamam zonjë për kapellë, thosh im vjehërr, Isufi. Për të s’tëvinte të kishe haset e maraz. Nuk ngjiste gërrhinda. Sa herë e shihja, më vintenë mend ajo kënga

Ke dalë e më rri, në sofat të kishës,

Më e bardhë zotrote se jakë e këmishës.

Tani ajo e bardhë u bë prej meiti. E shpunë nëKorçë për ta mjekuar, i kish dalë një gjëndër në grykë që s’e lij të fliste eas të merrte frymë. S’i bënë dot derman. Dy fëmijët që la pas, djem të dy, rrinësi dy zogj dimri. Zyhdiu u bë vrer, rri pa thënë një llaf edhe me orë, kështuthonë burrat që mblidhen tek dyqani i Janit, nuk shkon në davete. Kur e kandisën më në fund të këndonte, ai ia mori:“s’ta dal dot o me të qarë, por me të kënduar”.

Ajo xhenaze la një hije që u hoq ngadalë mbifshat. S’u mor vesh nëse e kishte për të apo jo këngëtori me nam i fshatit,Demiri i Faslliut, kur e ngriti këngën:

Dielli zuri fshanë, zotrote pa ngritur
Opopo i varfri, sa jam i mërzitur
Zoti të kish dashur pa të kish selitur
Mjeri, unë i mjeri, sa jam sëkëlldisur
Të më falç kusuret, në të kam bezdisur.

Erveheja më tha që Shegushja e kish ujdisur memullisin. E sigurtë, tha. E besova menjëherë.

Tani nuk mund të rri pa e parë Shegushen si dikur,me të kushërinë. Erdhi një ditë tek ne, pa të vjehrrën, folëm një cope herë, folisi e turpshme, gati mu dhimbs, nuk them dot thëngjill i mbuluar për të. Mëpyeti gjatë për nusërinë time, dhe u bëmë të afërta papandehur. Sikur kishimdhjetë vjet miqësi të ngushtë. E di që nuk shkon me Sadeten, i thashë. S’foli.

Kur u ngrit të ikte, i thashë të vinte prapë. Mirë,më tha.

Më në fund një ditë ia thashë që e dija atë punëne mullirit. S’ia mbaja dot. Ajo vinte gjithnjë tek ne, Sadetja nuk e pengonte,dhe kishim folur plot gjëra, më tepër për Sadeten. Shegushja u bë flakë nëfytyrë. Kush ta tha, pyeti. Mos ki merak, ia ktheva. Nuk të del gjë as nga unë,as nga ajo që ma tha. Por ki mendjen.

Ajo uli sytë. Nuk është siç e mendon ti, më tha.S’më erdhi mirë që po mundohej të ma fshihte. Por ajo nuk donte të ma fshihte.Tha që kishte shkuar vetëm një herë. Do bluaja ca grurë, tha, dhe e doja të imët,për bakllava. Millonai i kishte thënë si bakllava je vetë. Ajo: ç’janë këtofjalë. Ai kish vazhduar që do na duhet gjatë ta bluajmë të imët. Do të na duhethere gjermë në sabah, për ta bërë të imët, si për bakllava. Ah këta sevdallinjtëe Përmetit, mendova. Pastaj e pyeta me të butë, po pse Shegushe, pse? Dhe po prisja të më thosh gjëkafshë për tëshoqin, për netët e ftohta në jatak. Sepse siç thonë “nuk është grua për dyshek”,ashtu duhet të ketë “nuk është burrë për dyshek”. Doja t’i jepja hakë, nuk e kishamenduar kurrë, por m’u dhimbs. Por ajo prapë më habiti. Atë ditë më kish mërziturshumë Sadetja, tha. E pashë si e shastisur. Për punë të një çyreku, vazhdoi.Doli i shtrembër prapë. Por as ish rrëmbyer, asgjë. Tërë ditën ajo punë. Çyrekui shtrembër, e s’kish gjë tjetër. E ndërpreva, i thashë Shegushe, të pyeta pseshkove me mullisin. Më pa në sy, për herë të parë si barabar me mua. Po atë potë them, tha. Pra nga Sadetja ti?.. e pyeta e çuditur. Qeshë mirë gjithë atëditë më pas, ma ktheu. Asnjë fjalë s’më rëndonte më, gjëkundi hiç. Sadetja uhutua, se e pa që s’po më vriste më si më parë. Dhe s’po e merrte vesh si e qyshqe puna.

S’dita ç’ti thosha. Pimë kafen dhe kthyem filxhanët.I gjithë filxhani i saj u mbush me vjehrra xhada të zeza dhe mullisë të kuq pasmokrash që rrotulloheshin me gërvimë, sikur s’dinin gjë.

Kaluan disa pranvera pa luftra dhe disa vjeshtrame dasma në fshat. Bëj çudi se si ngjan kaq shumë viti me vit. Më kanë dalëthinja. Evlati s’po më lodhin më aq. Por m’u shpif përdhesi, do bëhet një gjësebep, s’të lë Perëndija pa një gjë. Po shyqyr të jetë vetëm përdhesi, thuaj.Sa herë bluajmë bereqet në mulli, shoh përreth dhe shoh hijen e Shegushes, që ibie shamija si dikur, me lule, në atë plevicën me kushëri. Shegushes i shkon tëshkojë me burra, thashë me vete. Më erdh maraz që mendoja gjëra të liga si këto,që nuk do i thosha dot kurrë me zë të lartë. Por e dija qe Shegushja shkonte tëbluhej sa herë kish ndonjë sherr me të vjehrrën. Dhe Sadetja nuk ish e përtuarpër sherr.

Koha shkonte rreth e rreth si rrotë e mullirit,duke u ankuar me gërvimë sikur i dhimbte diçka. Koha kish përdhes, si unë.

Një natë janari erdhi haberi që Sadetja vdiq.Kishte lënguar një javë, i dhimbte gjoksi. E pata parë edhe vetë, i shpura njëdorë çaj mali.

Kësolli u bë i qetë, i hidhur si një kafe e djegurshumë. Për çudi Shegushja ishte shumë e pikëlluar. Nuk e kisha menduar kurrë qëdo pikëllohej aq për Sadeten, dhe që doi shkonte aq shumë pikëllimi. Dhe e zeza. Ajo gushë fildish si e pahitur memiell për bakllava.

Kaloi një muaj. Shkurti erdhi me një borë flokëhollë,që të ngritët e lëmon si qafë pëllumbi. Shkova të merrja nga mulliri ca misër qëe kish shpënë dje im shoq. Pashë dikë që kthehej nga rrugë e mullirit duke ngarënjë mushkë të ngarkuar lehtë. Ishte Shegushja. Purpurin në faqe s’ia kish shtënëtë ftohtët. E pashë në sy, më pa, dhe nuk i folëm dot njëra tjetrës. S’kishaç’thosha. Të gjitha kokrrat e fjalëve sikur më ishin bluar nga mokrat me gërvimë të vjetër ujrash.

Ciknim

2012-01-24T23:18:00.002-05:00

Kur mu ftohe akull

kujtova se ujë ishim

më së shumti,

infektuar me spore kristali n’inkubim

që mbijnë pa pyetur e shkak,

si çdo metastazë akulli me pigment të limonit

nën tjegullat e fjetura

të lëkurës,

ç’bëra gabim

veten dhe tjetrën bren e gërryen me qysqinë ekallkanit,

se më s’mund nën gjethet e vetjeve

të depërtosh bulëz e njomë,

por veç më me thyerje e krisa

hajduti në porta të ngurta,

u meh e platit Juga në cipë,

t’u ftoha akull,

e kuptova sa ujë kemi.

Fil - 2

2012-01-23T02:49:00.001-05:00

Nga mëngët firuan àsat,

krahët e dimrit kryqëzuam

zhveshur

si drurët

duart,

në vijat e pëllëmbëve bosh

humbi happy end-i

që paratha orakulli

në Columbus Circle[1]

për pesë dollarë,

kaq kushtonte lumturia

në të zezë,

pa taksën altruiste

të shtetit

vija e fatit në duar

ildisur nga fija e hollë

që mbathjet e tua

i var gjibraltarit

të fundbarkut tënd,

gadishujt e gishtave m’i lag mesdheu yt;

latinë vetmitarë
u këndojnë atje

dashnive me një lloj trishtimi
që fatin nuk do kem t’më kaplojë kurrë;

më huton mungesa

e ndjenjave të zymta;

përzgjedh xhelozinë,
si burgu edhe ajo

për burrat është,

jam i njëjti snajper

që t’qëllon

nga frëngjitë e mia të shumta,

t’më pandehësh

shumë burra,

i njëjti pacient

mërzie vija vija,

pizhamat dhe diagnozat

heq

si helmin tespija,

shenjtori lodhet dikur nga mrekullitë

e përsëritura

mallkon ndjekësit për shenjtërinë,

mallon për të vetët: mos më beso,

të dua të afërt,

shtatzënë kokën

me ty -

s’u ruajta

kur të pashë,

se fundja ti nuk ishe Gorgona.

[1] Pjesë elagjes Manhattan në qytetin e New York-ut

M'bi

2012-01-20T23:04:00.004-05:00

Kotiledon

Kokërr e thatë e fasules në një pjatë shënpjetri
pas pritjesh kurrnace e bymime fajtore me ujë diversant
hapi dy buzë të mishta anë mëngjesit që më trazuan
se herë më dukej që u çelën enkas për mua
e herë sikur kokrra e thatë me natën hajdute më kishte tradhtuar.

Fil

Filxhani dëshmor ra përmbys mbi deltinë
moçali të zi plot krokodilë e tarzanë të varur
në varëse lisharse në qafa vejushash,
“hallexheshash” beqare me flokët romuz,
me këmbë të parruara – vëzhguar nga unë
përshtypur, gërgarë nga qimet e grave
sidomos në kërcinj dhe sqetullat si zogj,
dhe pandehur nën brekët e fryra të Adës,
që ish më e vogël, por Çimi i ndritur
bënte be e rrufe se “i ka zënë lesh”
bukë e ndenjur që ze myk jeshil në bufetë
jo profilaktike, nisur gjithë nga gjykime stereometrike,
për leshin e zënë siç doli më pas,
por të vimë tek filxhani dëshmor për fallin e ditës:
shoqe e mamasë ardh’ për vizitë, ankuar gjithnjë -
diçka e ndiqte, e keqe, si qen i Hamdiut kur vinim nga shkolla -
dhe që ardhja tek ne e shpëtonte për pak
shoqen me permanent, sa të merrte kafe, rrufiste pak frymë
me nënën që i dinte ato punët e grave, çudi,
përkundër babait, natyrisht armiqsor,
me driza romuzi dhe alarme në vetulla,
syçelët se gratë kur bëhen dy, komplotin
më lehtë se dy lebër një këngë me vranësira gatuajnë,
“hallexhesha” shqiptuar me paralajmërim babai,
ndërsa e liga mjekrën murrmomte, shikimin
ia bënte mishngrënës nën vetullat si ferra
këto punët e grave ardhëse përndjekur
nga hallet kanine të grave, qen hungërritës
mbi Vlorë, prej erës së hallit, mëlçi përpëlitëse,
në vishnje të vrenjtur sikleti, e mbyllur në turbull,
ku lëngjet e jetës bëhen si sumbull
dhe gurë në veshka, dhembja e dytë pas lindjes, biseda mamaje
që ende besonin që unë gjë s’kuptoja, o ngashnjim i spiunit
që bën sikur sheh nga dritarja për mëllenja mbërdhace,
por mendjen e ka te filxhanët dhe nga graria me halle interesante
aq të kuptueshme në t’pakuptimtën e tyre saqë bëje habi
se si aq të thjeshta gjërat i kishin të rriturit, dhe aq serioze,
që ua terrte melçitë, reumatizmat, stomakët me ulçer
në formë maceje, mushkrive u thoshin “mëlçi të bardha”,
kisha dëgjuar babanë që therte ”karçinë”,
(“thika të ndenjtë mu në mëlçinë!”)
blerë te Rrapi i Trishit, kakërdhi, garnizon, me leje ushtar,
ingranazh, kinema, perendim I pashprese I diellit
perplasur mbi Dajtin me ndryshk mbrëmësor,
dhe një Vali ujëvarur rrugice avlliash që kishte prindër
dhe vëllezër dhe nënë me halle me erë prej mishi të varur
dhe mizash gjakse më këmbëngulse se qentë,
çpuar gjakisht në çengele kasapi, po them për mishin
mbërthyer përjetë, hallet e grave,
në grepa përbindshi, të plakur, prej hekuri të rrahur,
(përkundër qenve, hekuri kur rrihet bëhet më i keq),
çupat nuk ishin si vajzat, çupat ishin pjesë e hallit,
zakonisht në pasmoshë si pas kodrës me stalla,
ku na thoshnin mos shkoni, ka gjarprinj e thithlopa,
me moshën të ikur çupat, diku e që s’vinte,
nuk kthehej në darkë në shtëpi, u bë vonë, mbeti udhëve,
as mosha nuk kthehej, as “burri” nuk vinte,
i vërtetë nën qemerët e pritjes ngjyrë gri,
por shfaqej si rreth i zi a si kryq Berati,
kalorës, ushtë e drejtë, për kryqëzim të fatit
të strukur e padalë nga parvazi, sepeti e pragu,
nuk dilte, fati, nuk ikte
si mosha rrugaçe që s’vinte më kurrë
në shtëpi.

Fil (version më i vonë)

Të thjeshta gjërat të rriturit, por dhe aq serioze,
ua terrnin mëlçitë, reumatizmat për hisëll, stomakët me ulçer
në formë maçoku për cmirë,

mushkrive u thoshin “mëlçi të bardha”,

kisha dëgjuar babanë kur therte ”karçinë”,
(“thika të ndenjtë mu në mëlçinë!”)
blerë te Rrapi i Trishit, perëndim i pashpresë i diellit
përplasur mbi Dajtin me ndryshk mbrëmësor,
dhe një Vali ujëvarur rrugice avllirash që kishte prindër
dhe vëllezër dhe nënë me halle me erë prej mishi të varur
dhe mizash gjakse më këmbëngulse se qentë,
çpuar gjakisht në çengele kasapi, po them për mishin
mbërthyer përjetë, hallet e grave, në grepa përbindshi,

prej hekuri të rrahur,
(përkundër qenve, hekuri kur rrihet bëhet më i keq),
çupat nuk ishin si vajzat, çupat ishin thelb i hallit,
zakonisht në pasmoshë si pas kodrës me stalla,
ku na thoshnin mos shkoni, ka gjarprinj e thithlopa,
me moshën të ikur çupat, diku e që s’vinte,
nuk kthehej në darkë në shtëpi, u bë vonë, mbeti udhëve,
as mosha nuk kthehej, as “burri” nuk vinte,
i vërtetë nën qemerët e pritjes ngjyrë gri,
por shfaqej si rreth i zi a si kryq Berati,
kalorës, ushtë e drejtë, për kryqëzim të fatit
të strukur e padalë nga parvazi, sepeti e pragu,
nuk dilte, fati, nuk ikte si mosha rrugaçe

që s’vinte më kurrë në shtëpi.

Filxhani dëshmor ra përmbys mbi deltinë
moçali të zi plot krokodilë e tarzanë të varur
në varëse lisharse në qafa vejushash,
“hallexheshash” beqare me flokët romuz,
me këmbët parruar – vëzhguar nga unë
përshtypur, gërgarë nga qimet e grave,
sidomos në kërcinj dhe sqetullat si zogj,
dhe pandehur nën brekët e fryra të Adës,
që ish më e vogël, por që Çimi i ndritur
bënte be e rrufe se “i ka zënë lesh”
si buka zë myk në bufetë jo profilaktike,

nisur gjithë nga gjykime stereometrike,
për leshin e zënë, gufmues, siç doli më pas,
por të vimë tek filxhani dëshmor për fallin e ditës:
shoqe e mamasë me flokë permanent,

ardh’ për vizitë, ankuar gjithnjë -
diçka e ndiqte, e keqe, si qen i Hamdiut

kur vinim nga shkolla - sa të merrte kafe, “avdes”,

rrufiste pak frymë si me vdekje (a vdes) me nënën

që i dinte ato punët e grave, çudi,
përkundër babait, natyrisht armiqsor,
me driza romuzi, alarme në vetulla,
syçelët se gratë kur bëhen dy, komplotin

më lehtë se dy lebër një këngë me vranësiragatuajnë,
“hallexhesha” me hungërrimë prej babai,
ndërsa e liga mjekrën murrmomte, shikimin
ia bënte mishngrënës nën vetullat si ferra,
këto punët e grave ardhëse përndjekur
nga hallet kanine të grave, qen hungërritës
mbi Vlorë, prej erës së hallit, mëlçi përpëlitëse,
në vishnje të vrenjtur sikleti, e mbyllur në turbull,
ku lëngjet e jetës bëhen si sumbull
dhe gurë në veshka, dhembja e dytë pas lindjes, biseda mamaje
që ende besonin që unë gjë s’kuptoja, ngashnjim i spiunit
që bën sikur sheh nga dritarja për mëllenja mbërdhace,
por mendjen e ka te filxhanët dhe nga graria me halle interesante
aq të kuptueshme në t’pakuptimtën e tyre saqë bëje habi
se si aq të thjeshta gjërat të rriturit, dhe prapë aq serioze,
i kishin sa ua terrte mëlçitë, reumatizmat për hisëll, stomakët me ulçer
gërryer nga maçi i zi për cmirë,

dhe “mëlçitëe bardha” me firoma rrudhur në bistakët me gulçe.

Ti Zotit iu lute për harrim

2012-01-18T00:25:00.000-05:00

e sot m’u përballe
pa frikën e sirit tim
nga goja e dragoit të mallit
shafràja vetullat m’i përzhiti,
ti akull i thatë,

“it’s real over”, dëgjova,
e ligë e vërteta
mëdyshjet i vrau një nga një
me krime të përsosura,

çudi sa me lutjen ngjan
koka bërë gati për gijotinë,
me rrëfimin
pas grilash diskrete,
ku shiu kullon e pastrohet nga minjtë dita qytetse,

qindra banka të drunjta kishash
u shtrinë paralele si varreza ndërtuar mirë,
përparsja jote
nuk kish asnjë njollë
si detyrat,
çorapet gjer tek gjunjtë fshihnin përkryerjen dhe fajet e këmbëve,
Zoti tutor mjekërbardhë
të mësonte mjeshtërinë e harrimit,
ti mbaje shënime;

Ai qortonte kur ndonjë copë timen
e mbaje nën tëmth,
te kthina e të fshehtave të hidhta,
nga tëmthi dilja prej teje pjesë pjesë,
siç asgjësohet armiku,
me të verdhë dite,
pa pra,

pikë pikë,
siç helmi pihet kur vdekjen në fakt nuk e do
dhe shijen ia shetit nëpër qiellzë,
si puthjet hyrëse
qe bien rastësore,
shi i kuq
mbi fusha ku çel i hutuar opiumi.

Zyrih, “Tek Shtërgthi” – Paul Celan

2012-01-15T10:34:00.002-05:00

(Poezi për Nelly Sachs*)

Ne folëm për shumë, për
pak. Për “ti”
dhe “por ti”, për
turbullin mes kthjellës, për
hebrenjtë, për
Zotin tënd.

Për -
këto.
Ditën e një fluturimi në qiell,
katedralja qëndroi atje, erdhi
me ca flori përmbi ujëra.

Për Zotin tënd qe fjala, unë fola
kundër tij, unë
e lejova zemrën, që pata,
të shpresojë:
për
Fjalën e tij me të lartë, më me grrahmë,
më qortuese –

Syri yt më pa mua, pa dhe tutje,
goja jote
foli me syrin, dëgjova:

Ne
nuk e dimë, kupton,
ne
nuk e dimë
si e çfarë
vlen e qëndron.

Origjinali:

ZÜRICH, ZUM STORCHEN

Vom Zuviel war die Rede, vom
Zuwenig. Von Du
und Aber-Du, von
der Trübung durch Helles, von
Jüdischem, von
deinem Gott.

Da-
von.
Am Tag einer Himmelfahrt, das
Münster stand drüben, es kam
mit einigem Gold übers Wasser.
Von deinem Gott war die Rede, ich sprach
gegen ihn, ich
liess das Herz, das ich hatte,
hoffen:
auf
sein höchstes, umröcheltes, sein
haderndes Wort —

Dein Aug sah mir zu, sah hinweg,
dein Mund
sprach sich dem Aug zu, ich hörte:
Wir
wissen ja nicht, weisst du,
wir
wissen ja nicht,
was
gilt.

~o~o~o~

* Flet për takimin e të dyve në vendin që i jep titullin poezisë, në Maj 1960 (më 25 deri 27; poezia u shkruajt në 30 maj, sapo Celani u kthye në Paris), dhe për temën e bisedës: Celani akuzon Zotin për heshtjen e Tij ndaj Holokaustit, por me një zbutje që vërehet në strofën e fundit.
Nelly Sachs, në leterkëmbimin me Celanin, fuste shpesh poezi, njëra nga të cilat jepet në vijim.

Kush thërret?
Vetë zëri yt!
Kush përgjigjet?
Vdekja!
A zhbëhet miqësia
Në kazermat e gjumit?
Po!
Pse kërkush s’do t’ia dijë?
Ai pret që puthja e rozmarinës
Të notojë mbi ujë!

Ç’është kjo?

Çasti që braktisja
Nga i cili koha vdiq
E vrarë nga përjetësia –

Ç'është kjo?

Gjumi dhe vdekja nuk kanë cilësi.

Origjinali:
Wer ruft?
Die eigene Stimme!
Wer antwortet?
Tod!
Geht die Freundschaft unter
Im Heerlager des Schlafes?
Ja!
Warum kräht kein Hahn?
Er wartet bis der Rosmarinkuß
auf dem Wasser schwimmt!
Was ist das?
Der Augenblick Verlassenheit
aus dem die Zeit fortfiel
getötet von Ewigkeit –
Was ist das?
Schlaf und Sterben sind eigenschaftslos

Me çelësa të ndryshëm - Paul Celan

2012-01-15T03:52:00.002-05:00

Me çelësa të ndryshëm
ti hap derën e shtëpisë, atje brenda
bora e të heshturve vrundullon.
Sipas gjakut që ty të del
nga syri, veshi ose goja
ndërron çelësi yt.

Ndërron çelësi yt, ndërron fjala,
që mund të vrundullojë me flokët.
Sipas erës, që ty të shtyn tutje
vërtitet rreth e rreth fjalës dëbora.

Origjinali:

MIT WECHSELNDEM SCHLUSSEL

Mit wechselndem Schlüssel
schliesst du das Haus auf, darin
der Schnee des Verschwiegenen treibt.
Je nach dem Blut, das dir quillt
aus Aug oder Mund oder Ohr,
wechselt dein Schlüssel.

Wechselt dein Schlüssel, wechselt das Wort,
das treiben darf mit den Flocken.
Je nach dem Wind, der dich fortstösst,
ballt um das Wort sich der Schnee.

Rëra nga hirnoret e të vdekurve - Paul Celan

2012-01-14T22:44:00.000-05:00

Jeshile nga myku është shtëpi e harresës.
Para çdo porte që tundet mavijoset bardi yt kokëprerë.
T’i bie daulles prej myshku dhe qimesh pubike të hidhta;
me gishta t’qelbëzuar vetullën tënde në rërë pikturon.
E bën më të gjatë se sa ish, dhe të kuqtë e buzës tënde.
Ti mbush këtu hirnoret e të vdekurve dhe zemrën tënde ushqen.
(Bukuresht 1946/47)

Origjinali:
Der Sand aus den Urnen

Schimmelgrün ist das Haus des Vergessens.
Vor jedem der wehenden Tore blaut dein enthaupteter Spielmann.
Er schlägt dir die Trommel aus Moos und bitterem Schamhaar;
mit schwärender Zehe malt er im Sand deine Braue.
Länger zeichnet er sie als sie war, und das Rot deiner Lippe.
Du füllst hier die Urnen und speisest dein Herz.
(Bukarest 1946/47)

Trojka

2012-01-14T19:46:00.002-05:00

Që kur të kam njohur

Bie kohë tërë kohën
me kokrra të mëdha,
na lag e ne larg.

Optike

Pas pragut fokal
truri të kthen si gotë
dhe prej teje dehet vazhdimisht.

Rreshtore

Shum po trokllijn nj’ata hapa e aspak s’po ecin,
në vend numëro
togat e popullit tim rreshtor.

Fatin

E ka të shkruar çdo dashuri
si njerëzit, jetëgjata
nuk bëhet jetëshkurtër,

Bestyde

Statujë e lirisë pishtarin
e shuan në ujëra të kripur,
në klorure botësh prish magji të zeza.

Drita e vetme – nga Paul Celan

2012-01-14T09:22:00.001-05:00

Llambat e tmerrit ndriçojnë, madje dhe në stuhi.
Në kiç të barkës së drunjtë ato i aviten të ftohta ballit tënd;
Ti don të përplasen e thyhen mbi ty, a s’janë qelq tek e mbramja?
Dëgjon edhe çurgun e qumështit që pikon tek e pi nga gastaret
Lëngun që në gjumë e gjerb nga pasqyrat e dimrit:
Zemra të mbushet plot flokë dëbore, syri të vishet gjithë akull,
buklen ta fryu deti me shkumat, ato të gjuajtën me zogj ...
Shtëpia jote ngau mbi dallgën e errët, e ruajti gjithaq një bisk trëndafili;
si Arka u shmang prej rrugës, e kështu shpëtove në zezonë:
O kulme të bardha të vdekjes – qytezë si për Krishtlindje!
O fluturim i slitës për qiell – ti kthehesh prapë sidoqoftë,
i kacavirresh si çunaku pemës, e që atje picërron sytë në vëzhgim:
ende Arka lundron, mbushur e gjithë trëndafila,
por prapë po afrohen të shpejta varkat me llambat drithëruese të tmerrit:
tëmbthat me gjasë të pëlcasin, pastaj njerëzit prej tyre dalin në breg,
pastaj ngrenë çadrat, e ty kafka t’bymehet qemer për qiejt -
të fryhet krela prej shkumës së detit, zemra të mbushet flokë bore.

Origjinali:

Das einzige Licht
Die Lampen des Schreckens sind hell, auch im Sturm.
Am Kiel der laubigen Kähne nahen sie kühl deiner Stirn;
Du wünscht, sie zerschellten an dir, denn sind sie nicht Glas?
Du hörst auch schon triefen die Milch, dass du trinkst aus den Scherben
Den Saft, den im Schlaf du geschlürft aus den Spiegeln des Winters:
Es ward dir das Herz voller Flocken, es hing dir das Aug voller Eis,
die Locke quoll dir von Meerschaum, sie warfen mit Vögeln nach dir…
Dein Haus ritt die finstere Welle, doch barg es ein Rosengeschlecht;
als Arche verließ es die Straße, so wardst du gerettet ins Unheil:
O weiße Giebel des Todes - ihr Dorf wie um Weihnacht!
O Schlittenflug durch die Luft – doch du kehrtest zurück,
erklommst als ein Knabe den Baum, dort hältst du nun Ausschau:
es schwimmt jene Arche noch nahm doch füllen die Rosen sie ganz,
doch eilen die Kähne heran mit den flackernden Lampen des Schreckens:
vielleicht, dass die Schläfe dir birst, dann springt ihre Mannschaft an Land,
dann schlägt sie die Zelte hier auf, dann wölbt sich dein Schädel zu Himmeln -
es quillt dir die Locke von Meerschaum, es hängt dir voll Flocken das Herz.

Ligjërim me një zemër thyer

2012-01-13T23:05:00.000-05:00

Ti thua jam vdekatar si t’ish një përvojë,
ne kemi flirtuar, por jemi të virgjër, ende,
vajza që s’erdhi kurrë në takim, s’ish vdekja,
vajza që s’priti kurrë e iku, s’ish vdekja,
vajza që derën hapur harroi se ftohmën ia ndjeve
në dhjetorët e hidhët që fjalën s’e mbajnë dhe vitin ndërrojnë
dhe ndoshta dekadën, e mbase shekullin, me hënë mijëvjeçarin,
s’ish vdekja, dhe pse si ajo e pabesë dhe e sigurt.

Pinctada

2012-01-13T16:44:00.001-05:00

kërkuam qytetit më kot për perla të errëta
që t’i shkonin trishtit tënd të hijshëm -
e bardha budallaqe e sedefeve
ra sheqer veleritës mbi petët e ditës;
rrathë nën sytë e tu,
dy guacka të lashta u hapën ngadalë,
dy perla të murrmit të mbrëmjes.

Kall Khan

2012-01-12T00:40:00.005-05:00

Strofkë e ftohtë, drangull. Ujku plak tregon përralla për të nipat, t’ua heqë urinë nga palcë e mendimit. I biri dhe e reja duall për kismet. Prapë do vijnë pa gjë. Mishi i të ftohit malcuar në vjollcë. Thëllim’ i kallkanit si flak’ e të nxehtit, borë i bardhë sefte, mori në të kaltër, e pastaj mavi… e kur ashkla akull hyri nëpër mish, ktheu si në vishnjë.

Vjeshtrat u mbaruan, ndanë paratë hajdutët, grryen strofkat ujqit. Tani është e s’është, se pyll a se fushë, se fushë a se ckërkë, shkurti mardh gëzofe, qull shallet e zogjve. Në barqet e ndjeshëm pushrralluar vdesin lloje të pavdekshëm, lëkura e jetës humb të kuqtë e zbehet, rozë e mekur tkurret, avulli dihatet, edhe ndiqen ujqit.

Ujku plak prrallis. Parajsat e humbura, kohët e lumtura, delet kërkimore. Shkëputur nga tufat. Plot robinja-bardha, varur sjellë në qafa, bashka leshra arta, plaçkë bjeshke, zulmë. Një ulkonjë u-shqeu dy kërthinj njeriu. Që u bënë gjindje, popull i madh shumë. U bënë kryepopull me kryeulkonjë. Papo paskëtaj ky popull u rrënua. Bota u errësua. Shqerrat kërkimtare, që ndaheshin nga tufat erdh’ e u rralluan…

Nipat lodhur koten. Boshi ftoh më shumë. Dac i zhveshur qielli si prosti pas ujdisë yje nuk pulson, nuk pulsojnë krongjijtë, krahë të një meiti, asgjë nuk fton kënd, cullak qielli s’grish, veç Hëna e dëften pas gardheve të pemëve… o cinizmë kozmike; zemërgurësi femre. Cikna hidhërohet. Rokan Ujku plak.

Mbase bëmë gabim që hanim kë shkëputej, nëpërdhëmb, dhe lamë kështu që të shtohen vetëm soje tufe. Do ta flasë mendimin, por e ndjen që nipat s’po dëgjojnë më. Kështu vdes përvoja, mendon pikëlluar. Këputet hallk’ e dijes. Si loti që nga çurg pritet bëhet pikë.

Dikur dëgjon zhurmën e birit në kthim. Prapë pa prè e plojë. Me zgavër ne gojë. Bishti i një kafshe zhduket në një çarje të panjohur strofke, venitet nëpër ajër një zbehje meiti, vdekja dora vetë, zbriti pa u ndjerë qilaret e nëndheut, dyert e hekurta i mbylli pas vetes me shule të vjeter, me donotdisturbus. Natë e mbijetuar. Asnjë gjë a gjëzë, gjuhë ulkonje, jerm, fall latin, një fallus. Cmirë melankolike: arinjtë e flenë dimrin. Ca specieve u ecën! Prapë edhe gjithnjë. Prapë edhe gjithnjë. Prapë edhe gjithnjë... A-uuuu…

Përrallë nga e ardhmja

2012-01-08T10:34:00.011-05:00

Alienët erdhën. Tri anijet kozmike që projekti SETI i kish shquar fillimisht tej orbitës së Plutonit ishin parë vërtet me teleskopët optik sapo kaluan Marsin. Zbritja e tyre në tokë u bë në dhjetor në shkretëtirën e Nascas. U mor vesh më në fund edhe qëllimi i atyre vijave të flamosura.

Nuk vranë njeri. Komunikimin me njerëzit e bënë në ebraishten e re, pasi ishte gjuhë shumë e thjeshtë. Thanë pak a shumë që do bashkëekzistonin. Por që projektet e tyre kishin përparësi.

E gjithë kjo ishte kaq e pritshme, saqë befas çdo gjë u duk pothuaj e mërzitshme.

Kaluan tre muaj. Befas erdhi lajmërimi i parë: duhej prishur Parisi. Në fillim nuk qe e qartë pse, por u mor vesh që Parisi ndërpriste valët që merrte një klub argëtimi alien, i cili zgjoi kureshtjen e të gjithëve. Ishin dy stola të gjatë ku alienët uleshin, si në mencë, dhe absorbonin ca valë argëtuese për ta, dmth një sinusoidë e përsëritur pa fund, që vinin nga një qendër në afërsi të Lisbonës. Lajmëruan që popullsinë e Parisit do e strehonin në një qytet të ndërtuar rishtaz brenda dy javëve rreth 350 km në lindje të Parisit. Ishte marrë parasysh që lartësia mesatare e qytetit të ishte e barabartë me atë të qytetit që do prishej. Si dhe përafrime të tjera statistikore, rrezja e ponderuar e rrethinave dhe moti.

Lajmi i prishjes së Romës për ti bërë vend një ure gjigande që nuk i shërbente dukshëm asnjë qëllimi sipas mendjes së tokësorëve erdhi pas një viti. Askush s’e priste, plaga e Parisit nuk ishte mbyllur akoma, parisienet e zhvendosur në Rasip – ishte bërë kujdes që edhe emri i qytetit zëvendësues të ishte statistikisht i afërt dhe i përzgjedhur me ndihmën e një gjeneratori numrash të rastësishëm me shpërndarje të njëtrajtshme – pra parisienët e zhvendosur nuk pranonin kurrësesi të quheshin rasipienë, dhe kafet e reja të çelura në Rasip i bojkotonin me kokëderrësi. Mirëpo çdo gjë ishte e qartë. Qyteti zëvendësues për Romën, Amor, u ndërtua 200 km më tutje, u tha që emri i ri ishte edhe më i përshtatshëm për ta quajtur qytet të dashurisë, sipas algoritmit gjuhësor që merrte parasysh çfarë flitej e lexohej e bëhej konkretisht nga tokësorët. Ndërtimet antike u quajtën jofunksionale, u pa me arsyen aliene të mos rindërtoheshin, dhe të ardhurat prej tyre u barazuan me një subvencionim alien me kohëzgjatje 5000 vjecare, e përllogaritur si koha që ato monumente do ishin në gjendje të qëndronin si objekte biznesi dhe të mos konsumoheshin moralisht. Kundërshtimit të kesaj ideje alienët iu përgjigjën me qetësi. Sipas kalendarit tuaj, thanë ata, në vitin 7000 objektet antike do jenë 7000 vjet të vjetra, por edhe objektet aktuale do jenë 5000 vjeçare, kuptimi i antikes zhduket në të ardhmen, si nuk e paski menduar këtë? Alienët deklaruan se cdo zëvendësim i ri bëhej me qëllim për të ruajtur entropinë e planetit të pandryshuar. Jo për tjetër gjë. Drejtësia në kuptimin human ishte e panjohur për ta. E çuditshmja ishte se vetë e deklaronin këtë: drejtësia njerëzore është një ndryshore jo domethënëse, shkruhej në çdo raport dygjuhësh, në aliençe dhe në ebraishten e re. Përvoja në ndërtimin e Parisit zëvendësues shërbeu që Roma e re vërtet të ndërtohej për një ditë. Në akademinë aliene të shkencave një pinjoll i lindur në tokë dhe që e quante veten “tokësor”, mbrojti një disertacion mbi “çmitizimin e urtësisë tokësore” me nëntitull: kohëzgjatjet relative të ndërtimeve të metropoleve në Tokë: rasti “Roma”. Ishte grada e parë shkencore që një alien merrte për çështje të Tokës, dhe në vazhdën e “trendit” tokësor, pinjolli vuri shall, syze dhe mbante llullë; kërkoi të quhej professor doctor, ç’ka iu dha menjëherë dhe pa asnjë mëdyshje, pasi këta tituj për alienët nuk kishin asnjë domethënie.

Shkatërrimi i Manhattanit ishte çështje kohe. Lajmi erdhi pas 3 vjetësh. Pa asnjë arsye të qartë. Thjesht alienëve nuk u pëlqente ai ishull dhe vendosën ta rindërtonin në “kontinent”. E bënë vërtet diku në Pennsylvania, mes fushash të gjelbra. E quajtën New New York. Kjo pas dështimit të opsionit të zhvendosjes horizontale të emrave, sipas së cilës New Yorku i shkatërruar quhej Old York, dhe ai i rindërtuari vazhdonte të quhej New York. Studimi që pasoi, nga një tjetër pinjoll i ri alien nga shtresa e re e “tokësorëve”, kishte të bënte me ndryshimet në atë që tokësorët e quajnë “ekonomi” dhe përfundonte: mbetet ende shumë për të qendërzuar algoritmet mbi sjelljen e ish-vendasve (tokësorëve aborigjinë), të cilët megjithëse në New New York faktorin bazë të ankesave të tyre, qeranë për hapsirën e banimit, e kanë shumë më të ulët, prapë nivelin e aknesave dhe të mospëlqimit të qytetit fringo nuk e kanë ulur.

Pas Manhattanit e kishte radhën Berlini. Kjo ish parashikuar edhe në një këngë vendase. Kampet e teorive të përbetimit dhe të rastësisë ishin të ndarë në mënyrë të barabartë. Arsyeja: duheshin sjellë në një vijë të drejtë Amori, Berlini dhe Tokio. Kurrë nuk u mor vesh qartësisht pse duhej ajo vijë e drejtë. Megjithatë, një gazetë tokësore që ishte shumë pranë alienëve, dhe që shihej me neveri nga shumica e tokësorëve të tjerë, gazeta “121212” që shënonte datën e mbrritjes së tri anijeve në shkretëtirën e Nascas në Amerikën e Jugut, hapej me titullin gërmëmadh: “Si kanë mundur të jetonin jashtë vijës së drejtë”, me nëntitull “Vale të nxehta lumturie në Berlin; më në fund vërtet në një bosht” ! Qyteti i ri i quajtur Nilber e pati më të lehtë përshtatjen, çka solli disertacionin e tretë pinjolls të radhës “Për një Tokë ndryshe: tokësorët mundin”. Disertacioni u promovua në selinë e Qendrës aliene, tek piramida e Keopsit. Aty u kumtua edhe lajmi tjetër me atë rast: piramidat qenë ndërtuar nga pararojat aliene për këtë qëllim – si seli të ardhshme, ja, për këtë ditë. Por me gjithë pritshmëritë aliene, ky lajm shkoi pa bërë asnjë përshtypje tek tokësorët. Ose pa u marrë seriozisht.

Dy të rejat e fundit janë projekti për zhdukjen e Australisë, atij ishulli pa kuptim që prish vijimësinë ujore dhe rrafshimin e Himalajave me rruspat fluturuese të stacionuara në Mars, askione që do mbarojnë brenda javës. Prishja e murit të madh kinez kaloi pa e marrë vesh njeri. Në fakt njerzit e dëgjuan, por përshtypja ishte zero, ata u mësuan me shembjet si me drogën, ata kishin nevojë për shembjen e radhës, ata do ndiheshin keq nëqoftëse nuk do kish një tjetër shkatërrim, filluan të donin dhembjen e tyre, ata ngadalë, por vendosmërisht po shndrroheshin në një specie të re post sapiens. Çka ishte vërtetim i teorisë së tyre të çuditshme dhe aq të debatuar të evolucionit.

Leggero si për fillim viti

2012-01-01T11:04:00.000-05:00

Gjësend s’kam,

gjësend nuk dua,

brenda paqen

kam vështirë,

djajt që josha

m’u bënë dado,

më përkundin

natënemirë.

Më thon’ ke

atëher’ kur s’ke

dhe që s’ke

atëher’ kur ke,

domethënë

që ty të pata

kur më ike

dhe më le?

Domethënë

qesh i thatë

kur më bëri

shiu qull?

Kshu shtëpinë

mbaj me një tra

edhe murin

me një tullë,

e me gaz

dal n’agorà,

në mexhlis

ma njohin zënë,

ashtu qofsha

si më dinë,

papo ç'jam

mos qoft’ e thënë.

Humba vlerë

e stok në bursë,

karrierë, titull,

pretendime,

prapë i pasur

qeshë gjer kur

botës mbeta

pa shpjegime.

S’di pse isha,

s’di pse jam,

se s’më pyetën

kur më sollën,

qava, qumësht

nuk më dhanë,

dhe prandaj

kafshova mollën.

Janari me 21

2011-12-31T00:19:00.008-05:00

A mund më t’më thuash që baraz do jemi pas vdekjes?
Që rruspa e saj rrafshon tepritë dhe mbush lugthet e skamit
Me argjilat gri e qull të ligatinës jetë, a mund t’ma thuash
Demokracin’ e vdekjes me nja katër fjalë të ngrohta prej vëllami,
Se ftohtë po kam, o mik që m’u ftohe, sëmurë po jam, o vëlla që m’u s’mure, o vetje
Që m’u vrave me njerëz nga njerëz që s’kish pse t’i urreja
E as mëshiroja, se s’dua kur bëjnë t’më vijë keq, gjithë sheshet e botës
Zgjasin duart lypëse prej krize të zezë, t’i shtrojnë para këmbëve të dhimbshmet,
Çdokush shekspir i vuajtjes së vet, virtuozë marketimi të vuajtjes, aktorë,
Të mbyt shall i kashmirit, e ngrohta, e buta, sikur dhe gjithë mynxyrat e botës anëudhës,
Çmeritur hapat e tu ikin fuqishëm, palltoja jote e plotë dhe këpucët e rënda gjermane
Të tërheqin duke shkelur këlyshët e zgjuar t’mëshirës q'angullijnë e mbyten si mace kërthi
Me thonjtë e pa dirsur, nën kishat e qendrës rebelohem si t’isha stërnip i Lutherit,
Me mollza prej guri, me zemër si strrall i ftohur, me egon mbështjellë si kurvë në pellushe,
Nuk dua t’më bëjnë t’më vijë keq, se bota m’është gjer në fyt
Në borxh e gjithfarë veresiesh, dhe mbahem me thonj e me dhëmbë pas xunkthit t’Arsyes,
Ec djathtas, djathtas, djathtas, domosdo, trotuar ndrro, tramvaj, linjë avioni, djathtas,
Në kah pozitiv, rreh pulsi i plusit dhe shall i kashmirit si faqe eunuku i butë
Më thotë që bota s’është fair, dikush do qajë, dikush do qeshë, aksiomë e arushës së madhe
Vjen e pingultë plot me trekëndësha fiksues alienë që s’pranojnë dhurata e as negociata,
Dëgjoj hapat e mi e jo fjalët e lypsit, vesh i stërvitur mund të shpërfillë e diskriminojë
Tonet e larta atëhere kur duhet, të zgjedhë të ulëtit, trak-trak
Pra hapat e mia mbi asfalt, vjedhur nga tituj librash, natyrisht,
I thatë si fletë eci shpëtuar, po vjen janari, muaj i zengjinëve, i zonjave që s’duan telashe,
Resortet e skive që ethen s’ua ftoh kompresë e dëborës,
Janari më kap për mënge si dorëza e derës xhaketën që ndodh kur ke borxh,
Ç’borxh të kam, i grindem erës që fryn në mesoren e dimrit, ç’kërkon
Që trumcakët e gëzimeve të vogla me kafe vieneze, espresso parisi, e çaj prej londre
M’i tremb si kukudhe!?
Çadra shkalafitet nga era, s’bën për bastun, nuk bën për armë, e flak bulevardit, flamur i bezdisur,
Jam dezertor, leshi anglez i palltos më laget me një shi që vjen nga Shqipëria, e njoh nga era dhe kripa,
Qull e rëndë shpatullat dërrmon, pallto me shi si qafore ushtari,
Bën pyetjen që s’doja ta dëgjoja si pyetjen që s'di në provimet e shtetit:
A mund t’ma thuash demokracin’ e vdekjes me katër emra të ngrohtë?
(Qan qielli me lotë të ftohtë, një hark dredh telat e ditës, gërvishin pergamenat katër ungjillorë,
Radio e ditës si fyt prej idioti këndon pa ditur se ç’thotë, ca tituj të vjetër nga Fabulous Four).

Fjetorja

2011-12-29T08:00:00.001-05:00

Kështjella mesjetare gotike është bërë hotel luksi dhe ngrihet madhështore aty pranë; hija e saj ndehet nëpër ajrin e natës, ajri përreth saj nuk është si prej fshati, është prej country club, country club… po, është fjalë e huaj, por hë provoje ta përkthesh në qofsh i zoti, në çdo gjuhë, nuk mundesh, prapë tek country club do vish, tek lëndina angleze, tek shiu anglez, tek dyqanka që shet pajisje golfi, ku edhe rombet nëpër bluza, edhe punimet artizanale të këpucëve, edhe qetësia si prej çaji me biskotat “after eight” duket sikur sapo kanë mbrritur nga gjithfarë fisnikësh britanikë me të folme prej BBC world service. Ca më tutje fillon fshati, lokalet me birre lokale, shajaku i bujqve organikë dhe shakatë pa kripë të tyre, po aq të trasha sa shajaku, atje mund të ndihen krijesa natyre të livadheve, gjithfarë tërfilesh polenore dhe ketra vere, por këtu, afër kështjellës së luksit, si të kish një cipë mbrojtëse, nuk depërton asgjë e tillë. Edhe ketrat sillen ndryshe. Edhe stalla e kujave per hipizëm është e tjetër lloji nga ato të fshatarëve, kuajt janë të veshur me pardesy, e dine që janë racë e zgjedhur, jane kuaj të ndërgjegjshëm.
Bujtësit e fundit me mercedesat e rëndë S500 jeshil të errët kanë kohë që kanë ardhur, ata janë futur në dhomat e tyre të bollshme, kanë kontrolluar banjot, muret me shikimin e mprehtë prej klienti që paguan shumë dhe kërkon shumë, kanë dale në holl, pastaj kanë darkuar dhe janë ngjitur përsëri ne dhomat e tyre me mbrëmjen pas krahëve. Është kohë gjumi. Kamarierët dhe shërbyesit largohen ngadalë një pas një ose në grupe të vogla si hije nga kështjella për të vajtur në fjetoren e caktuar për ta aty pranë. Kështjella rrezëllin më e ftohtë nën hënën e akullt teutone tani; gjatë natës ajo i përket vërtet të zotërve, merr një hije edhe më të rëndë, aty flenë te rëndësishmit që paguajnë, ndërsa vegjëlia, gjithfarë kuzhinierësh, ndihmësish, pastruesish, masazhuesish, shitës në butikat e brendshme, punëtorë në sallone bukurie, përgjegjës katesh etj., kështjella i nxjerr jashtë si trupa të huaj natën. Ata shkojnë tek fjetorja, që me siguri ka qenë e tillë, vend shërbyesish që në kohet e vjetra. Kjo duket açik, pasi fjetorja është një rrëgjim i kështjellës, ndoshta diku gjetkë ajo do jepej si një godinë normale dykatëshe, por pranë kështjellës ajo është vërtetë një banesë e përunjur. Ajo nuk do mund të quhej kurrë ngrehinë. Mbase ultinë. Nga jashtë fjetorja duket si një shërbyese e përkorë në jetën e vet.
Punëtorët pothuajse kanë ardhur të gjithë. Ardhja e Ushit është shenjë e sigurtë që ndoshta të gjithë janë “në shtëpi”. Ushi është kujdestare e pishines. Dhe mësuese noti. Edhe kur punën e ka lënë pasdite dhe jo në mbrëmje vonë, Ushi vjen e fundit. Ajo sjell një ajer prej lokali nate dhe flirti. Rrobat e Ushit janë gjithnjë pak më të ngushta dhe zakonisht të bardha. Ajo s’e tregon pothuaj kurrë dehjen, vetem kur është dehur shumë, me ç’rast ajo thërret “je t’aime” herëpas herë duke hapur krahët si aktore. Më pas që nga kthina e saj dëgjohet një dënesë që nis e fortë dhe shuhet ngadalë nëpër natë. Thuhet që Ushi nuk është mirë nga nervat, ç’ka e bën atë jo vetëm prima donna-n e fjetores, por edhe më të dëshirueshme nga meshkujt e kësaj, të cilët me siguri masturbojnë për të, sidomos teksa e qara pa shkak e Ushit shuhet nëpër natë. Dënesa le dhomën e vet, endet në korridore dhe troket verbtaz nëpër dyer derisa diku ia hapin, meshkuj të vetmuar që e zhveshin me mend tingullin nga ato pantallona të bardha që shtrëngojnë. Gruaja bëhet aq e arritshme, pasi e qara kërkon ngushëllim, të cilin ata janë gati ta japin me shumë bujari, Uschi… Uschi… Muschi… bëjnë rimën që vjen aq vetiu, si një poezi mjeshtri të rilindjes.
Zdravko ka ardhur para Ushit, me siguri i dehur, mllefi i tij është i një lloji tjetër, ai është ndihmës në kuzhinë, shefi i tij nuk e respekton sa duhet, dhe Zdravko nuk mund të ankohet për përbuzje nacionale, pasi shefi i tij është martuar për dreq me një bashkëkombase të Zdravkos, dhe ata shkojnë shumë mirë, dhe të të iki nga dora karta e shtypjes nacionale, kjo është një humbje e papërballueshme, dhe Zdravko e ka mbajtur tërë kohën sharjen nëpër rropulli si një gaz bezdisës që nuk mund ta nxjerri faqe të tjerëve, e ka fryrë keqaz ai mllef gjithë ditën, deri sa më në fund ka ardhur në fjetore, ku është i lirë, në korridor lëshon më në fund britmën afshore: Rajnhard, ti je një vrimë bythe! Dhe pret me padurim dikë t’i dalë përpara, që ta pyesë vetë: nuk beson? Ja ta them unë se ç’është Rajnhardi. Dhe pasi e sheh thellë në sy, i kumton të renë dhe zbulimin që e ka aq për zemër çdo ditë, prej kohësh që s’mbahen mend: një vrimë bythe! Kjo e çliron dukshëm, pastaj fillon ankesa standard mbi gabimin e jetës së tij, atë fatalin, që nuk iku në Australi me kushëririn, i cili tani i dërgon letra ku pozon para shtëpisë së vet tre katëshe, ndërsa Zdravko duhet të kalojë jetën në këtë skutë të mjerë, për më tepër nën urdhrat e atij Rajnhardit… atij vrime bythe!
Tixha është shtruar, është bërë serioze, nga dhoma e saj nuk vjen asnjë tingull. Dashuron Albertin dhe do martohen së afërmi. Alberti është ndihmësi i parë i Rajnhardit dhe Tixha ka të njëjtën kombësi si Zdravko. Dikur Tixha ishte diva e fjetores, ardhja e saj natën shoqërohej me fanfara fjalësh bombastike, në më të shumtën të ndyra, të cilat ngjanin edhe më shumë të tilla ngaqë thuheshin me akcent të rëndë. Ndërsa tani është qetësuar, dashuron Albertin, shoqet bashkëkombase e dëgjojnë me respekt, Tixha u thotë fjale plot kompetence për jetën, të cilat zakonisht fillojnë me frazën “Alberti im”. Ndihet menjëherë pikëllimi i Zdravkos kur sheh Tixhën; për t’ia bërë rrënimin fundor, Tixha nuk pranon të flasë më në gjuhën amtare me Zdravkon. Kjo e bën këtë të shajë tashmë në gjuhën e vet. Pisku majku. Por asnjëherë ballaz, asnjëherë në sy të Tixhës. E cila është bërë një farë Kleopatre, një lloj sundueseje, që e tërheq për hunde Albertin, atë idiot sipas Zdravkos. Pëshpëritet sikur Tixha ka një tumor në mitër, nuk dihet nga ka dalë fjala, ato janë katër shoqe ballkanase që mblidhen tek dhoma e Tixhës ku kjo u sheh filxhanin, vetëm një shoqe duhet për të nxjerrë sekretin, e jo më katër… fanepsja e asaj lunge të lagët nëpër kanalet e organeve riprodhues të Tixhës e torturon fjetoren… prekja e dhimbshme nga organi i Albertit që e vijon pashmangshmërisht vegimin e malcon gjithë godinën, ajo çati fjetoreje bëhet një mbulesë e patharë plage, uh… s’qenka gjë as ajo “paç fatin e kurvës”.
Kanë ardhur nxënës për kuzhinierë, nga shkolla lokale që bëjnë praktikën në kuzhinën e hotelit. Të pashtruar, adoleshentë, fytyrëbardhë me pigment vendi, që u thonë me një emër në kufi të përbuzjes: Lehrling. Diçka prej rulit në ushtri. Ardhja e tyre në fjetore bëhet gjithë zhurmë dhe përplasje dyersh, aq shpesh i përplasin saqë duket sikur të gjithë kanë ngatërruar dhomat dhe dalin nga ato gjithë mllef. Pritet qetësimi i tyre. Dikur duhet edhe të flerë njeriu. Dhe qetësimi vjen. Te qeshurat e Fonit janë shenjë e sigurtë për këtë. Dhe dy përplasje dere. Të bëhet Natë! Gjumi përparon me vendosmeri nëpër mesore dhe futet nën dyer. Është gati të pushtojë godinën, siç ka pushtuar kaherë kështjellën. Zaten është selia e tij, nuk i thonë kot fjetore. Kur një zhurmë vjen nga një drejtim i pacaktuar. Përvoja fjetorse thotë që ajo zhurmë nuk është rastësore. Çka për vete do të thotë që do pasohet edhe nga të tjera. Ashtu është. Prapë një zhurmë këtë herë më e qartë. Dhe një e qeshur si prej gudulisje. Për hatër të Krishtit, është 3 pasmesnate. E qeshura shndrrohet në kukurisje. Është Foni. Më në fund një derë përplaset qartaz. Dera e Gerhardit. Merret vesh që po luajnë të dy. Pritet përplasja e derës së Fonit. Fjetorja rri me veshët ngrehur. Ajo derë s’po përplaset. Pritja është më e keqe se përplasja e derës vetë. Si punë e fundit të tmerrshëm dhe tmerrit pa fund. Por mbase s’do ketë më përplasje. Eh, të rinjtë e sotëm. Fjetorja bëhet gati për gjumë. Dhe pikërisht aty vjen përplasja, shoqëruar nga zëri kukurisës i Fonit: ti s’do ta bësh atë, ti s’do ta bësh atë. Ky është përkthimi i fjalëpërfjalshëm i haresë së saj. Zëri i djalit vjen më i mbytur. Ndiqen pak në corridor dhe qeshja vjen disi e paranushme. Por një përplasje tjetër e derës të kujtion që ora po i afrohet katrës. Dikush ulërin vetëm emrin si të rrokjezuar: Ger-haaardt! Pak qetësi, pastaj përsëri qeshje. Foni ka një lumturi që bën sikur nuk do. Gerhardi ka një dashje që bën sikur është e lumtur. Dialog nëpër mesore. Duhet të jenë shaka të hatashme pasi kukurisjet që i pasojnë janë të hatashme. Ora është përfundimisht katër. Foni!.. vithet e saj janë të plota si dhe gjoksi, ajo e meriton, ajo ka syze që e bëjnë edhe më inteligjente, domethënë seksi… por ora vërtet kaloi katër… Aty ndihet një derë që hapet me vendosmërinë e një krimi të paramenduar. Është Zdravko. Flet me akcent duke e kapur për jake Gerhardin e tmerruar më shumë nga befasia se sa tjetër gjë: “Po qije të shkretën që të biem rehat, edhe ju, edhe ne!”
Pas kësaj heshtja është absolute. Por ka vetem pak kohë për të fjetur.

Nigra

2011-12-27T10:43:00.001-05:00

Rrënojës’ vjetër
trarët ngatërruan vend me muret,
krahë trekëmbshash të lodhur,
lakuriqë të natës
i thirrën muzgjet jashtë,
kara-binanë lanë vetëm -
shikimit iu vranë brrylet
në skutën e tkurrët;
një palë krahë 'squllët
me lëng muzgu
të ngrohtë,
gjak i vjetër, hurbur nga qafa dëbore,
murrmet e murrmet.

Heloise

2011-12-26T08:23:00.001-05:00

I hollë akulli nën hapa,
i ngrohtë uji nën akull
gjallon mrekullin’ e jetës,
një floçkë
zgjat dorën
dhe sytë
gati t’më puthë,
verza argjendi të çelë pas veshëve të mij,
gjinjt e epshëm nënujs si flokët,
leshterikë të butë, të zinj,
rrymë e ngrohtë bren akullin
e betimit
në cipë mëkati
që tjetrin hap s’do mbajë,
“kurrë me floçka të njoma!”
një leshterik mbin
trekëndor
në barkun e saj,
tetë tentakula m’i zgjat të etura ,
ta shkul atë xhufkë
bar të keq që e dua,
akull i betimit kris i hollë nën shuall,
floçkë jo nga ujët e njomë, nuk duhet të të dua!

Caput mundi 4

2011-12-25T10:58:00.001-05:00

Riparuan kalldrëmin si një nofull,
shkulën dhëmbë të prishur,
ngulën implante
që prisnin hutuar si rekrutë,
çapat e parë me kujdes
nofulla dhe ne,
uri e rrugës
na kish brerë
pa duk
nën fundet e shojeve,
dinakëri guri dymijëvjeçar;
nga të ftohtët seç therte një nerv,
Koloseumi - një dhëmballë e prishur,
nofulla na ripërtypnin, krand
në orën e çmuar të pasditës,
dritat ndezur para kohe,
qirinj për shpirtra, anërruge.

“Zhurmë e madhe” nga F. Kafka

2011-12-22T21:06:00.003-05:00

Rri ndenjur në dhomën time, selia qendrore e zhurmave të banesës. I dëgjoj të gjitha dyert tek përplasen, veç hapat që ecin mes përplasjeve s’më arrijnë, por prapë kërcitjen e derës së stufës arrij ta dëgjoj. Babai shpërthen dyert e dhomës sime dhe shkon përmes saj duke hequr me vete xhixhillikun, nga stufa e dhomës ngjitur trazojnë prushin, Valli [motra e FK, shën. im] nga paradhoma pyet duke e bërtitur veçmas çdo fjalë në është pastruar kapelja e babait, një piskamë që do të më jetë miqësore, ngrihet me një zë që përgjigjet. Dera e banesës e pambyllur bën zhurmë si një fyt i malcuar, hapet pastaj më tepër me një zë femre që këndon dhe mbyllet më në fund me një goditje të shurdhët prej mashkulli, që s’do t’ia dijë për askënd. Babai iku, tani fillon zhurma e përkorë, e shpërndarë tej e tej dhe e pashpresë, që vjen prej cicërimave të dy kanarinave. Kanarinat më ndërmendin rishtaz diç që e mendoja dhe më parë, që sikur të hap pakëz fare derën, dhe përmes plasës të zvaritem si një gjarpër në dhomën ngjitur dhe ashtu mbi dysheme t’u lutem motrave dhe zonjushës për qetësi.

Origjinali në: HERDERBLÄTTER 1 (1912). No. 4–5. S. 44.
“Großer Lärm”
von Franz Kafka
Ich sitze in meinem Zimmer im Hauptquartier des Lärms der ganzen Wohnung. Alle Türen höre ich schlagen, durch ihren Lärm bleiben mir nur die Schritte der zwischen ihnen Laufenden erspart, noch das Zuklappen der Herdtüre in der Küche höre ich. Der Vater durchbricht die Türen meines Zimmers und zieht im nachschleppenden Schlafrock durch, aus dem Ofen im Nebenzimmer wird die Asche gekratzt, Valli fragt, durch das Vorzimmer Wort für Wort rufend, ob des Vaters Hut schon geputzt ist, ein Zischen, das mir befreundet sein will, erhebt noch das Geschrei einer antwortenden Stimme. Die Wohnungstüre wird aufgeklinkt und lärmt, wie aus katarrhalischem Hals, öffnet sich dann weiterhin mit dem Singen einer Frauenstimme und schliesst sich endlich mit einem dumpfen, männlichen Ruck, der sich am rücksichtslosesten anhört. Der Vater ist weg, jetzt beginnt der zartere, zerstreutere, hoffnungslosere Lärm, von den Stimmen der zwei Kanarienvögel angeführt. Schon früher dachte ich daran, bei den Kanarienvögeln fällt es mir von neuem ein, ob ich nicht die Türe bis zu einer kleinen Spalte öffnen, schlangengleich ins Nebenzimmer kriechen und so auf dem Boden meine Schwestern und ihr Fräulein um Ruhe bitten sollte.

Vali

2011-12-18T20:44:00.001-05:00

Mehnum

Orakulli tha do doje katër burra,
Dhe njërin e di që ishte yt atë,
Tjetrin e di që është i pashmangshmi,
Ti më afrohesh, dhe është krejt e mundur,
Por dot s’gëzoj, si numër firi.

Rreshtorë brrake

E para më është nëna,
E dyta më je ti,
Numëron shiu Brrakës
Nën strehën që del bujarisht
Si një sqetull prindi,
Argjil ha me pika
I trishtuar shiu dhjetorit,
I ftohtë si gaxhi,
E para më është nëna,
E dyta më je ti.

E para kollën e mbush me mallkim,
E dyta mbush lecka sytjenat për gjinj.

Flokt e tuja, Vali

Strofkën dhelpra nën gjuhë,
bishti yt i kuq
u vidhet gishtrinjve si qenve gjuajtës,
t’i kreha me dhëmbë,
me dhëmbë qeni,
brumë zbokthi në qiellëz,
skalp i bardhë tek viza ndarëse, Vali,
ajo vizë qe sebep,
kujtonte seksin tend,
mbaronte te lulja e kokës,
fije-fugë bashkëqendrore
vorbull e flokëve,
koka shikimesh të çartur
përplaseshin si desh mbi kështjella,
lezet pri lezetit (dahon i Mulletit),
oh Vali, flokët e tua
etikë folklorike (për qimet pubike),
legjenda gardhi,
uria ngjyente sytë me yndyrë
si bukët në dorë
afshu’ me urrejtje,
flokët e tu ngëcur në morsa dhëmballësh
s’na linin të hanim,
qime t’ashpra mëndafshi flokvarës
si prej bishtkali,
ndërsa vëllezrit me njerkë nga pubisi yt
po dirsnin në sqetulla të trembura djali,
sqetulla të virgjra djemsh,
o Vali!

Të Venit

2011-12-13T09:43:00.001-05:00

Tek Sheshi i Kohërave m’u morën mendtë,
vertikalisht
brofje papandehur
e trotuarëve,
njëqindmijë njerëz të vetmuar
nën rruzullin rënës të vitit
me qelizorët rrasur nëpër veshë,
jepemerrnin
me ata paramecë të çuditshëm,
vakuolat tharë ish-pellgje të vjetër,
krahë të prerë shpresash flagjelët,
holograme dashnorësh
regëtinë fshehtas
tek Macy’s “Believe”,
aty më doli një parathirrmë:
ç’u bë fjala afër
dhe bashkë?
Kohët qerthullonin “big” në shtëpi të tyre
me qerthuj të vegjël njerëzish -
diagrame venash
të paprera.

E verbta (dialog)

2011-12-09T12:06:00.002-05:00

- Kaq keq ke mbetur sa shkon me qorren?
- …me mollëza gishtat e saj më lexojnë. Ajo më prek
si një film latin me jetim virtuoz,
ma ndjen lëkurën,
ajo është dashnorja që ju kurrë se patët,
(teknefezër)!
- Landa vdes për ty. Pastaj Etleva…
- Me Landën s’bëhet; flet kur s’duhet. Dmth flet. Me Etlevën
duhet të dish kombinimet e ngjyrave (gjithnje!)
dhe çfarë këpucësh do stina, Etleva
të bën më të mirë, vërtet, por unë s’dua t’përmirësohem, s’është koha,
me qorren lexohem në Braille,
gjithë trupi më bëhet si libër,
si fletë e lexuar,
që kthehet n’anë tjetër
e pakonsumuar
dhe në dashni s’ bie
me qorren,
dashnia shkon përmes syve
si deveja përmes vrimave të gjëlpërës, a diçka e tillë,
thonë,
një karvan arabi thekur për ujë…
- Landës ia ka qejfi…
- …një herë sytë mu lodhën,
i mora, ia vura asaj në kufjet bosh
të kafkës,
nuk di a pa me ta dhe ç’pa,
por qorr me dashje ishte bukur, sikur diellin
me këmbëngulje në kërthizë ta kesh shikuar
e me pas veç lebyrje nudo, provoje
me filamentin krimb të llambës,
shikoje dhomës minike,
pastaj mendoje dhomën sikur gjithësinë dhe krimb’ i filamentit
bëhet tremor,
orgazmë drite, pastaj
terri madhështor i të verbërve vijon…
kur i mora sytë nga kufjet e saj
i futa prapë në kafkën time, nuk rrinin
saktësisht si më parë – po i hoqe sytë vendit
nuk vijnë me ku qenë, harroje,
syri rëndë në vend të vet –
dhe pashë përsëri,
ju nuk e dini si sheh verbëria…
- Akoma për qorren flet?... Etleva… ka gjoks të madhësisë 4… të kupës,
mbush çdo kufje
të duarve
- …nuk ke frikë
kur përgjon mes puthjes e verbta,
mes shtegut të dy qerpikëve, kur kontrollon
fytyrën e tjetrës,
ndërsa në buzë kripërat këmben
dhe lëndët, si orë biologjie, cikël Krebsi, gaforre,
edhe tmerrohabitesh
nga shikimi i tjetrës
me vëmendjen e episodit të një telenovele turke,
zhavori i hallallit kafe mbi mollëza
më thuaj, a ka sy ciklopi të të shtangë më shumë
se zhbirilim’ i tjetrës gjatë puthjes,
mundi yt që dhe pas zbulimit
të bësh prapë demek se s’di gjë dhe në buzë
tretësat të mos hollohen dhe gjuha
të mos tradhëtojë këmbimin e lëndëve?…
- Ti qofsh!
- … ajo është në puthje të pafund me botën
dhe ti je
një e fshikur e buzës së madhe
që asaj i rri gjithnjë një cm përpara fytyrës…

Autocorrelation of silence

2011-12-09T12:06:00.001-05:00

Shokë, do flasim për heshtjen, sepse heshtja është përçudur nga kakofonia e tmerrshme dhe ndotja akustike e qytetit. Këto janë gjëra që e kanë bërë heshtjen të shitet mbi çmimin e tregut, si send luksi, si vetmia e bukur që e ledhim me fjalën “privatësi”. Në këto kohë, ku tjetri të vëzhgon edhe gjëra që ti nuk i dije, sepse po i bëje me nënndërgjegje, edhe të thotë që pse të martave dhe të premteve ti vesh gjithnjë pantallona të çelëta, edhe ta thotë me një triumf zbulues. A thua se ti po përpiqeshe t’i shpëtoje syrit vigjilent të komshisë befasisht të bezdisur. Të cilin, si pasojë e bërjes së qytetit një milionsh, ti as që e dije që ekzistonte. Deri sa një mëngjes të bukur e dëgjon pa pritur e pa kujtuar të të thotë: “e premte sot, e”? Drejtuar ty, me gazmimin e zbulesës çapkene… “Po…”, thua ti tejet i hutuar me shikimn e syve që pyesin a njihemi gjë bashkë ne, se unë sikur s’të mbaj mend… “Jo”, vazhdon tjetri me një afrimitet që një zot e di ku e psonisi, “meqë ke veshur pantallonat e çelëta, jo për gjë”, dhe të shkel syrin duke e vulosur paktin e ndarjes së sekretit të vockël me ty, që na bën përdhunisht të afërt, intimë dhe kampionë mirëkuptimi, duke varrosur çdo mundësi edhe për ndonjë shfryrje pothuaj harbute, për të cilën zemra të qan e të urdhëron shpirti si për një teshtimë çlironjëse, ashtu vënçe… Në këto kushte heshtja nuk është aspak çudi që të mbivlerësohet dhe çmimi t’i rritet… boritë dhe sharjet me libër shtëpie të dy grahësve e rritën aksionin e heshtjes në bursë edhe 5%...
Të heshtësh është një gjë fisnike. Të heshtësh është një gjë e shkëlqyer. Këto aksioma vijne si fjalë të urta kineze që nuk ka mundur t’i kundërshtojë njeri që prej 5000 vjetësh, por heshtja, shokë, përveç aspektit mikroborgjez, të cilin nuk po dua ta prek, sepse ajo është mendësi moniste, ka edhe një aspekt hilanjos. Natyrisht, hileja e heshtjes është e vështirë të dallohet kur shkrimtari Y boton nga një libër në 6 muaj. Zot, edhe Balzaku do ishte vënë në provë të vështirë, e të mos harrojmë që ai kur i hynte përshkrimit të një thileje xhakete i mbaronte nja 20-30 faqe. E ç’është një libër tek e fundit, përpos nja pesë a gjashtë 20-30 faqshash të atillë, edhe prap them që Balzaku i thileve do e kish patur të vështirë të mbante ritmin me Y-në, vepra e të cilit numëron aktualisht 35 mijë faqe… kjo gjë e bën zbulimin e hilesë një gjë prej sherlok holmsi. Edhe shokë, përgjesh u dorëzova para pamundësisë në çkoqitjen e heshtjes, kur namëta lexova vargjet e dikujt “ka droje dhe heshtje, kur lipsen të thirrura” edhe m’u duk sikur qeshë në vaskë para zbulimit. Se heshtja, shokë, na qenkësh një punë e koklavitur, shumë më tepër nga ç’duket me sy të parë. Mora guxim revolucionar nga ai i miri, edhe u dola para korpusit të poetëve të heshtjes, që shkëlqenin me heshtjen e tyre dhe indekset e bursave u pulsonin si pulsarë ne kohë reale billboardeve të këmbimit të aksioneve. Kishin heshtur gjatë, ca 5 vjet, ca 10, ca 40 vjet! Heshtje të thella, heshtje poetësh, që vetëm heshtja e varrit u përafrohet për nga zymtia sovrane. Mu fanepsën topat mbretërorë, që në agresionin e fundit nuk shtinë as sa për shenjë. Sepse prapë një varg erdh e më zu për mënge, “ju heshtët kur duhej të qëllonit”, dhe dy fëmijë nga 7 vjeç secili, bënin shurrën mbi tytat e tyre, duke iu gëzuar stërkalës ende të fuqishme të urinës me ngazëllim niagare dhe faktit që shyqyr janë çuna dhe jo goca dhe shurrën mundin ta bëjnë siç duhet. Trupat e poetëve dhe tytat e topave u ngritën vertikalisht, gati për një paralel ideshë, por pas pak e kuptova që punë me njeri tjetrin nuk kishin, se një poeti nuk i kërkohet medoemos të buçasë ashtu si një topi mbretëror në agresion. I dua poetët, dhe shfajësimi i tyre që ata nuk janë topa, sikurse nuk janë as bori grrahësash të ndërkryer, më erdhi pas midesë. Qeshë gati për paqe me botën, por nuk më la bursa që çmimet heshtjes se tyre ua ngriti prapë në qiell, duke thënë që poeti filan “nuk pranoi” të shkruante për regjimin, vdes e s’rrëfenj asgjë, tha! Me heroizmë të paparë.
Poeti fistek është zhdukur, nuk flet, shpirti i është tretur në elipse shtërgjesh, siç e ka raca e poetëve shpirtin, me ornitologji, me flatra, nuk flet, dhe pëshpërima andej e këtej buit nën zë, flitet që do nxjerrë diçka, aradhetë e pritësve elektrizohen, “kur?”, “ku?”… një orakull, që s’dihet nga mbin, por qe është me siguri nga rrethi fare i afërt i ish-poetit aktualisht-heshtës, thotë gjithëditës e mesianik “kini durim”, “së shpejti”, duke më kujtuar pa dashjen time afishet e kinemasë 17 nëntori… “S’afërmi! Kiri & tiranët e Babilonisë”. Pastaj, pas trazimit, vazhdon një heshtje po aq e thellë, dhe njerëzit fillojnë e kërkojnë shkaqet, po pse, po si, si ndodhi që nuk… mos vallë e patëm ne fajin që u treguam më entuziastë seç duhet, dhe e trembëm fanepsjen e shpirtit në këtë stinë spiritiste… nuk e bëjmë më, në dëgjofshim prapë, do i mbajmë gojët mbyllur, as zë e as enthusiazmë, cing s’do dëgjohet, një Zot e di se si do i mbajmë fytyrat e qeta, sikur asgjë s’po ndodh, por do presim, do fërshëllejmë melodi kurrëfari prej rutine dite, në ditën e daljes së librit të ri pas x-mbëdhjetë vjet heshtje të madhërishme, që me natë te kioskat do vemi, si dikur baballarët tanë në radhë të qumshtit me tollon, edhe hije nate do bëhemi, zog me flatra unë do bëhem, malin ta kaloj, dhe tek ty do vij, dhe tek ty do shkoj… vetëm ti, o shpirt vegimtar, mos u tremb, jakë, jakë, mos na mundo… mirëpo heshtja e natës hesht më fort në kakofoninë qytetse, aq ishte ajo, thotë një mendim nga ata të zgjuarit, që kanë shumë informacion dhe përvojë dhe gjithëdije mesianike, dashkeni gjithnjë ju, një herë jepet shansi, poeti do dilte si përbindshi i Loh Nesit, ca valë paralajmëruese u duken në syprinën e ujit, por juve s’ju durua, edhe tani kushedi kur del prapë, ja për ato valë u deshën x-mbëdhjetë vjet, llogarinë bëjeni vetë kur mund të vijë, me fat dhe rregull treshi, përpjekja tjetër…
Peshk me hala unë do bëhem, lumin ta kaloj, dhe tek ty do vij, dhe tek ty do shkoj..
Iki i paplotësuar, sepse në heshtje më ngacmon një heshtje. Edhe më thotë që heshtja është diskrete… epo natyrisht, në mos qoftë heshtja diskrete, ç’do jetë tjetër… po, po, vazhdoj, por diskrete në kuptimin edhe të zinxhirit plot me hallka të vockla heshtjesh, ku njëra heshtje e vogël kap tjetrën, vargan heshtor pra. Edhe këto hallka janë të “korreluara” me njëra tjetrën, kanë një varësi të njëpasnjëshme në seri, sidozot telenovelkat me latinë, hallka e parë lidhet ngushtë me të dytën, e dyta me të tretën, ç’ka na thotë që edhe e treta lidhet me të parën, por më dobët se me të dytën… Ketu merret frymë dhe thuhet, e mirë, po pastaj? Pastaj, vazhdon zëri i brendshëm që askush s’e dëgjoi, si të ishte një heshtje që flet, merret vesh që heshtja e parë, hallka e parë pas tingullit, ka shumë nga tingulli, flet pothuaj sa tingulli, është gati e domosdoshme për tingullin, si minutat pas një kënge të bukur ose një arieje, ose recitimi, është heshtje e tretjes, e metabolizimit, e difuzionit të melodisë në indet e tua. Pastaj, hallka e dytë lidhet me të parën po aq fort, ka diçka nga heshtja goxha e lidhur me tingujt e bukur që pushuan atypari… pastaj, hallka e tretë e heshtjes ka diçka nga heshtja që kish diçka nga heshtja që kish shumëçka nga tingujt që u bë ca kohë (ose heshtje të numërueshme) që kanë pushuar. Merret vesh që kjo hallka e tretë më dobët është e lidhur me fundin e këngës që fitoi dikur, ne nje galaksi far far away… sanremon. Ndërkaq vargoi i heshtjes vazhdon hallkë pas hallkë dhe kjo heshtja e tanishme shumë pak ka të bëjë me mos-heshtjen e fundit! Kjo heshtja e vargonjtë është heshtje prej vërteti, e thellë, si heshtja e varrit që thellohej në një çjetinçi kinezi të përgjuar e të zhvarrosur.
Dhe këtu vjen pyetja tjetër: po kjo heshtje është pothuaj si ajo e dikujt që asgjë nuk ka thënë më parë! Gëlltitja e pavolisë ndihet pothuaj me zë, si një lëfyt i gjatë shisheje që nxjerr dhe nuk gëlltit gllënjkën e lëngut. Sepse si ai që s’ka thënë gjë kurrë më parë, këto heshtjet e gjata janë me sa duket nga shkaku më i zakonshëm i heshtjeve në botë, s’do mend: ngaqë s’ke gjë për të thënë!
Fus duart në xhepat e pardësysë, i kënaqur me sëkëlldi nga zbulimi, dhe shtrij hapin. Të paktën lutja e Konicës është dëgjuar, them me vete. Ndërkaq, shoh brokerat e bursës qytetse që vazhdojnë dhe ngrenë çmimet e heshtjeve të poetëve, me numrat e nasdakëve të tyre dhe kuptoj shumë gjëra: arsyet e mosribotimeve të librave të shkruar para dekadash, të pëshpërimave që po del, po del, shshttt, dhe valët asgjësjellëse të Loh Nesit, si dhe manierat e mbylljes me shtatë porta të vargjeve të paparë në të gjitha kuptimet dhe thonjëzat, në pritje të lexuesve të duhur nga kohëra dhe planete të tjerë - tashmë NASA na ngrohu me lajmin e një Toke të ngjashme, Kato?... këto vargje s’janë për të gjithë, etj etj… Dhe Konica mirëfilli ndjen tradhti!

Nga letrat e panisura të një piktori - atom kohe

2011-12-04T10:52:00.000-05:00

Pikërisht kur ti më zymtove, e kuptova dashurinë. Isha betuar që këtë fjalë të mos e përdorja kurrë, si një diabetik sheqerin e Kubës, por nuk di ç’emër tjetër t’i ve ndikimit tënd domethënës mbi mua. E kush i shpëtoi konvencionit?
Ti nuk e di shkakun e zymtise sime, nuk ta kam thene asnjehere. Ngase është banal, në të vërtetë nuk është shkak, ti duhet ta dish që një shkak shumë rrallë shfaqet si i tillë, ai gjen rrugë e del mbi sipërfaqe i tjetërsuar; ashtu si një farë gruri zhbëhet në kotiledon, gjethe të rreme, pastaj të vërtetë dhe çan plisin e së vërtetës, edhe shkaku shndërrohet në gjithfarë bimësishë e kërcejsh të përditës, që asgjë nuk të thonë për farën që i lindi. Dhe mbase më mirë kështu, pasi e vërteta pristine do e varfëronte në kulm botën, një shportë xunkthi me kaçka e lëvozhga e hime mbështjellëse në vend të livadheve e pyjeve të pamatë që na sheh syri.
Ishte një kohë që ti nuk i përgjigjeshe aty për aty përshëndetjeve të mia dixhitale të mëngjesit, të atyre që hapin ditën me barrën e bezdisur, por të domosdoshme të një shpërndarësi qumshti. Unë mora dy shishet bosh lënë nga e djeshmja e konsumuar, dhe vura dy të rejat, që dukej sikur prisnin tjetër fat, te pragu yt. Dhe ika duke parë me shpinë hapjen e derës tënde, zgjatjen e dorës prej amvise dhe kapjen e shisheve për gryke. Mirëmëngjes, shpirt! Por dera nuk u hap dhe shishet mbetën aty – mëngjesi po firasej me shpejtësi dhe rrezet e diellit po aviteshin kërcënueshëm tek pragu, të arrinin tek dy shishet, t’ua thanin atë avullin veshës të sublimuar mbi qelq, që sa më i hollë është, aq më mirë e dëften freskinë dhe virgjërinë me cipë mëngjesi. Ajo cipë vese është shumë e ndjeshme, e hollë në fillim shkon me të ftohtin e pasnatës, aty mund të shkruash me gisht gjithçka, më pas ato mikrorruaza që bëjnë syprinën e veshjes mbi qelq zënë e bashkohen me njëra tjetrën, bëhen bulëza më të mëdha, marrin diçka nga lotët e ngrohtë, cipa zë e flashket si lëkure plaku, duart e rëndesës zënë e tërheqin poshtë mëndafshin që u ntrash, graviteti i tërheq poshtë ato fruta që nga bula, në rënie bëhen rrëke, tamam vija loti përmbi mollëz. Dy shishe të braktisura qumshti në prag. Mirëmëngjes, shpirt!
Më vonë, orët e ditës vijnë plot ngadhnjime rutinash, të tjerë të zakonshëm mësyjne pragjet, lloj lloj takime të paralajmerara, sistemuar në outlook, axhenda, sekretari zanore në telefona sarkofagë, pika e nënpika memosh si plumba të dallueshëm qartë atentatesh, postjeri që sjell lajme, të cilat kohët tona i kanë zhveshur nga klithja e kumtit, nga para e pas thirrmat nëpër buzë të gurta, nga komunikimi i vërtetë plot me ankth të vjetër, aq bukur ndryrë në fjalën e tharë mirë herbarit: “haber”, ti s’je kushi, por “rezidenti i tanishëm i adresës X”, pjesë e fushatës së përsëritur në lodhje të tregëtimit… dy shishet e harruara të qumshtit në prag, në prag të prishjes e preciptimit në proteine të keqe, ngjajnë gjithnjë e më shumë me një mundësi të humbur, shans i vetëm i ditës për të marrë një emër të ngrohtë, të pa vdirë nga sulmi i aradheve pafund të gërmave të konsumit.
Ai qumësht pret në besë çdo filxhan nazik kafeje. Pret duke u prerë!
Mospërgjigjia jote e mëngjesit atëbotë u bë një helm kronik. Rutina vret shumë më keq se e papritura akute. Sepse shtreson sediment të keq, bëhet shist i patretshëm në shtresat e shpirtit. Pyetja “ku je”, kur përseritet, zë e ndrron formë, bëhet një zotë shumtrajtëshe, Proteus i kapur rob, por që s’dëften, pothuaj hero komunist: “ku-je”.
Askundi nga i pamundur bëhet pashmangshmëri.
Nuk dua të ndërmend skenaret pafund që më buisnin në kokë si një lloj në lulëzim që e favorizon temperatura. Një tru tropical, plot me shira pasditesh, xhungël e vërtetë me bimësi të panjohur, tarzanë këlthitës dhe gropa thithese dhe predatorë të shumtë; gjithnjë në ato skenare të shkuar dëm për hollivudin, ishte dikush tjetër, hija ime konkurruese, vatra magnetike më e fortë se unë, që më dukej vetja një trup me pole të vdekura, thërmijat e hekurit nuk bënin asnjë rreth bashkëqendror qark meje, përkundrazi zdërhalleshin pluhur i pafshirë prej shekujsh, mpirës të çdo syprineje të shkëlqyer. Ai vjedhës i dy orëve të tua të mëngjesit largohej si një Arsen Lupen, që kish grabitur xhevahiret më të bukur nga një kuti të çmuarash dhe më linte rrangullimat e orëve të tjera, gjithfarë bizhushë me gjasë fallso, bukuria e të cilave kompromentohej pikërisht nga mungesa e atyre të vjedhurave; që duhej të ishin më të bukurat pikërisht ngaqë u vodhën! Unë nuk të thosha asgjë, pasi takti nuk më ka munguar kurrë – kjo është një ndër të metat më serioze që i kam zbuluar vetes së fundi. Por me gjithë helmimin kronik nuk kisha vdekur edhè. Isha vetje e fortë e llojit tim. Doza e vdekjes s’ish plotësuar, e frikshmja LD50, ajo që vriste gjysmën gjindjes si unë. Trupi ish rënduar nga helmi, ashtu si udhëtarët e Poundit nga ngashërimat, tek i hipin anijes tek Kantoja e parë. Gjysmat e atyre si unë ishin vrarë ndërkaq, unë isha fatlum, nëse mund të flitet për fat, që po vazhdoja rrugën. Dhe pas shumë mëngjesesh pa përgjigje, një ditë pa mendime të spikatura (… while I pondered weak and weary…), bëra një zbulim të vockël. Jo, jo, mos kujto se do të them gjëkafshë për Arsen Lupenin që largohej me diamantet e mij të errët nën sqetull. Ajo është fusha ku unë nuk guxoj të fitoj. Thjesht po thosha që zbulova se tërë ata mëngjese më kishin mbetur në lukth të patretshëm, të pazberthyer, si xhongëla kohe që nuk thërmoheshin dot më në pjesëmë të vogla, ishin dyorësha të pandashëm si atome, atome kohe, përbindshëm të mëdhenj.
Në ndryshim me të rrëmbyerit prej UFOve, të cilët nuk gjejnë dot copa kohe, unë ato i ndjeja në tru si predhën e vjetër veterani. Dhe pyeta veten ç’i bënte të tilla, të pandashme më, të patretshme? A mos vallë ata hajdutë të mundshëm të lumturisë sime, që largoheshin me ato shpina interesante pardesyshë me jakat e ngritura, pa ma treguar kurrë fytyrën? Mes asaj hullie qeshë Jupiter i marrë mendsh prej fugës hënore. Fytyrat që janë aq vetjake më ishin fatmirësisht të panjohura, ndërsa shpinat e të panjohurve problematike, pandehma bishtprera nga mungesa e njohjes, bashkoheshin si proletare varrmihëse në krizën time. Makinë modelimi e pavetëdijshme, unë prodhoja parashikime të njëjta për njëqind vetje të ndryshme atje perjashta, dhe ata ishin materiali ngjizës i asaj lende vishtullore që i ngjiste ato copa mëngjesi si shuka zori në një fyt gjeldeti. Burra probabilitarë, që më torturonin me gjasat e njëjta për të pasur ty. Ndjeja atë shuk kohe që rrëshqiste poshtë rrylit, dyorësha bërë kokodash me vaj ulliri, që tërhiqte me vete mollën e Adamit, në një shoqëri të përsosur mëkati, pastaj a linte këtë të lirë, të ngjitej sipër sustë e çliruar, gëlltitja e hidhur sapo kish ndodhur me atë akt, dhe rrëshqitja e shukut të kohës nëpër ezofag ish veç një zbritje gravitacionale. Kur e keqja bie me rënie të lirë, me nxitimin konstant në vend të vrapit të çmendur, atëhere pakti me botën është vendosur plotësisht dhe humbja jote është nënshkruar në kushedi ç’vagon treni! Çdo revansh, edhe në ia arriftë, do jetë me patjetër një mizori! Rëndim stomaku. Urth. Reflukse acide si zbatica të tharta. Vezë struci që ta mundojnë rërën e australisë.
Zbulimi i vockël me gëzoi me këmbënguljen e atij që do të gjejë fat në fatkeqësi. Çdo e keqe e ka një të mirë, etj. Ideja e atomeve të kohës më pushtoi për ditë me radhë, kjo ishte me gjasë kundërpërgjigjia e trupit ndaj trupave të huaj… të burrave imagjinare dhe të shukave të kohës së patretur brenda meje, që më mirë do t’i quaja mish i huaj. Pra me ç’dukej ishte mekanizmi i harresës që u vu në lëvizje të plotë, aq sa mospërgjigjet e tua mëngjesore po i dëshiroja fshehtaz, kështu duhet të ndihen mjekët që i provojnë kimikatet e reja me shpresë shëruese në trupat e tyre. Kisha në dore një atom kohe të rritur përbindshëm, të fryre nga çasti i përshëndetjes sime mëngjesore e deri në përgjigjen tënde të vonë, kur bota gjithësesi ngrinte, asgjë nuk levizte deri sa prej teje të vinin ato pak gërma të bekuara. Një zero absolute e llojit të vet; unë isha një molekulë e ngrirë prej pritjes, në eterin e verdhë të dyshimit, përmes të cilit mund të udhëtonte vetëm një dritë e keqe. Isha si njeriu që sapo merr vesh që një vezë shpendi në të vërtetë është një qelizë e vetme, dhe pa patur nevojë për lloj lloj preparatesh e ngjyruesish në mikroskop, e mban atë, tullën e botës së gjallë në duar si Hamleti kafken. Dhe aty, te ngrirja e pritjes, m’u duk se kapa çelësin e enigmës, sepse m’u bë aq e qartë se kohë pa lëvizje nuk mund të kish, se nëse lëvizja dashkej hapësirë të ndodhte, kjo nuk qenkej mjaft, sepse nuk e mbante dot e vetme ndryshimin, për atë ndryshim kërkonte një shenjë, një eter mbushës, që në fakt ndante sinorët e gjendjeve… sa e lehtë vinte koha ashtu, si pëllumbeshë e bardhë të shpëtonte ndryshimin dhe identitetin e dallueshëm të qenies së njëpasnjëshme.
Ti nuk përgjigjeshe dhe e ngrije botën. Dhe koha nuk ndodhte; nuk “bëhej kohë”, siç thosh Celani. Zura të lexoj si i fandaksur lloj lloj teorishë, pashë se si njerëzimi ose i ndante kohën dhe hapsirën si dy shemra të hidhnuara përfundimisht me njëra tjetrën, ose i beshkonte e i bënte shuk, si brumi i shukave të fëminisë me të cilin ushqenim me zor ata gjelat e Vitit te Ri. Cold turkey. Gjela të ftohtë, strucër të çuditshëm me vezet njëqelizore fluturonin nga qiej të vjetër australie plot me pterodaktilë, dhe e sillnin këtë përfytyrimin e dytë që shkallmonte karabinatë e kokës në fillim, por më pas qetësohej e bëhej pëllumb i shkruar në dhiare truri. Kuptohet, sa më shumë lexoja, aq më shumë bëhesha me ata që e bënin hapësirën dhe kohën shuk buke gruri të zeze me vaj ulliri në fyte gjelash që fryheshin kërcënueshëm ndërsa viti i afrohej fundit. Aq më tepër që ti vazhdoje të mos përgjigjeshe dhe sirena kundërajrore “ku-je” kërkonte një buffer zbutjeje. Zilet e alarmit në qafat e mushkave të mia kërkonin pak kashtë shurdhimi, sikur diçka po vidhej. Dhe një ditë zbulova edhe hapin më të vogël që mund të beje materia, materia qenkësh diskrete, një Zot e di sa më pëlqente kjo fjalë që mund ta merrje si të doje, edhe si grimcim elementar të fundëm, edhe si sjellje prej xhentëllmeni… të materies, që ca gjëra nuk i rrëfen dhe i mban në… diskrecion, një sqimë kozmike që mbase më mirë se çdo gjë tjetër do vërtetonte jo vetëm ekzistencën e Zotit, por edhe moralitetin e tij hyjnor. Let’s make a cosmic agreement, gentlemen. Dhe ky hap qenkej matur, i vockël, por asesi zero, një meter i ndarë nga një numër i përbindshëm me 35 zero, hap më të vockël se aq natyra s’mund të hidhkej. Ndjeva vlimin e mendimit tjetër që erdh fill pas kësaj, me një prushitje truri shkelur prej këmbë fakirësh e magjistarësh lindorë, dhe thashë ngadalë, për ta shijuar deri në fund gjënë, se përderisa hap më i vockël se ky nuk u hidhka, atëhere edhe kohë më e shkurtër se sa i duhet këtij hapi për t’u hedhur nuk mund të ketë. Diçka prej mermeri u thye prej statujës; një hundë demokriti. Mendova që vetëm për hundët e thyera nuk mund të ekstrapolohet pandehma për format e tyre, siç mund të bëhet me pjesë të tjera të skeletetit …, por aty për aty e kapa hilen që po i bëja vetes duke u marrë me gjëra anësore, nga frika e gabimit, dhe e mostretjes e urthit pasuses nga e reja që përfshiu trurin. E pra, në mos u ndaftë me hollë se aq koha, a nuk është ky pikërisht një atom kohe? thashë më në fund, duke e ndjerë që magma në tru kish nisur të plakej. Nuk thërriste dot eureka.
Nga kjo pastaj vetëm një hap larg ishte buisja e llojeve të ndryshme të atomeve të kohës, përfytyrimi se si ata janë pafundësisht të vegjël kur jemi pranë dikujt që e duam… (si une ty), se si zmadhohen ata kur nuk kemi ç’të bëjmë, aty fillova të krijoja tabelën e elementëve të gjendjeve, borin e mërzisë, plumbin e pesimizmës, neonin e plogështisë, lantanidet e xhelozive metalike acide gërryese, uranet e dashurive që e shpërthenin kohën me reaksione zinxhir…
Kur nise të më përgjigjeshe normalisht, madje pa të pyetur më dhe edhe një shpjegim për mungesat dixhitale të paraditeve, ishte tashmë shumë vonë. Nuk “më shkriu gjaku” (a nuk është një gjak i ngrirë me një atom të çuditshëm kohe gjithashtu, derisa ai “shkrin” dhe koha grimcohet si ia do sëra dhe statusi?), as nuk u gëzova siç do të kisha bërë normalisht, në tjetër “kohë”, sepse mëkati i njohjes s’më linte. Kloruret e kohës po vërtiteshin gëzueshem, si satelitë hënor rreth ca natriumesh seriozë e bazik prej jupiteri, të cilët çdo grimëkohë pritej që të çeleshin e të qeshnin si pas një shakaje të kripur.

Nga letrat e panisura të një piktori - shtrirje zhubre

2011-11-27T14:36:00.009-05:00

(Një letër pa zarf mbërdhih si jetime. Shuk e mbledhur është një e përdhunuar. A s’më thua ç’ke me mua, pse s’the gjë të paskam faj? E hap ngadalë atë zhubër, s’di kujt mund t’i jetë dërguar, ai jerm mbi jermin pa asnjë kushtim, ka letra që shkruhen për askëndin tënd, hamall i keq shpirti.)

Gjermë dje flija vetëm me një hënë. Ajo dilte nga kurrizet e gjumit dhe më kthente shpinën. Nata duhej t’kish një fytyrë të ndritur, hëna një fytyrë të errët, natyrisht. Se fytyra është e kundërta e shpinës. Ligj natyre ky. I ke parë peshqit? Shpinën kanë të errët, gjoksin e argjendtë, a ke pyetur pse? Që kur predatorët t’i shohin nga poshtë, të bëhen një me qiellin; ndërsa që nga lart të duken katran zi posi thellësia. Çështje pikëvështrimi si dhe ekzistence. Nga pika e pamjes je qiell ose ferr. Mos i paç të dyja dot nuk mbijeton. Ndaj fytyra është e kundërta e shpinës. Kthemu mbarë, o shpatull, edhe bëmu sy! Bëmu buzë, o qafë, folmë, o obelisk! A s’ke ecur rruges pas një palë vithesh përmbi 10 mijë milje me shpresën që një herë kokën pas do kthenin dhe a s’je tmerruar nga ajo që pe, fytyra rëndomi, për të cilat s’duhen hapa që t’i ndeshësh? Besove dhe ndoqe ëndrra prej lumenjsh, gjumë prej vullkanesh, plogështi përrenjsh, status quo prej fushash e mirëqenie shelgjesh. Gurë fjetur përmbys, male zgjim-mahmur, me epshe plot me mjegull malli mbi mëngjeset. Visoret e tua, ndërzime të ngadalta me vrunduj tërmetesh dhe me llavë që derdhej mbi fundbarqe kodrash. Me trupat e rëndë bënin dashuri, rè dihasin malet, pastaj binin flinin dhe unë s’e kuptoja kush ndër ta qe femra, teksa shtrirë brinjaz, ftohur nën dëborat a nën fllade maji, të dy hapnin shpella, të dy ngrinin krepa, o femër ku je, s’po ti gjej rrëpirat.
Gjumi del me plumb, këpurdha e çuditshme e ditës zbardhëllen pas një shiu terr me pika prej nate, një asgjë e bardhë me një këngë të vjetër mbi vinil të qiellit nga gjëlpyer ylberi çjerrë e rikënduar…: dita vjen, dita vjen, bota flen, bota flen… tekë e Zotit djem po na rrëmben, të bëhet dritë, tha, let’s have a disco, for a change, terri ish aty, më parë se fillimi, nënqeshje mendimi, thjesht e dhënë e parë, ja nderet përmbi ëndërr, si lodhje prej teatri dhe përgjumje skene, një sipar mëndafshi qe kërkon harrim edhe fshirje ëndrrash, bardh-e-zi mendimesh me bekime grije që s’mbarojnë kurrë në kufijtë e puthjes me ndërfaqe bindjesh.
Gjumi im mundim për t’i kthyer mbarë, dhe natën dhe hënën, të dyja të rrumbullta, rropatesha me natën, fytyrë e saj më fshihej në gjysrruzuj d(r)ite, gjunjtë më këputeshin duk’ i ndjekur hijen në rrethin e tokës që megjithatë, e megjithatë, kundër m’rrotullohej mu si një treadmill krejt e pamëshirshme. Kavje e brendashkruar. Hamster këmbëlagur n’ujëra atlantiku. Kur fryma më merrej ulesha mbi rrafshnaltën më t’afërt që brofte, ndërsa mugu ikte flur firar për terri. Tibeti qe i butë, si mëndafsh i udhës, Andet qenë të nxehtë si djegie sombrero, Alaska e ftohtë si një gur dhjetori. Dhe n’atë përpjekje, yjet gjithë binin perla përfund sferës. Ngrija kokën vrik, frikë nga pafundësia meqë ish e zezë, sfera s’ ish veç vdekja e barazlarguar ku shterrej shikimi në kulm barabrinjës, bazë e syve dhimbte, nuk durohej boshi, thesari i yjeve përmbante një mëkat që s’mbahej prej thesari, dhe ndonëse e dija që yjet dot s’i vija siç ishin më parë, thashë të paktën qiellës t’i përngjis disi, dikush vjen dikur kërkon llogari, ç’është ky qiell kështu, kaq është e sigurtë, s’është nëse, por kur.
Do bëja të paditurin, mjaft që yjet gjithë t’ishin prapë aty; mbushja grushtet yje i përplasja territ me tahmin, hamendje, shumë ngjisnin kubesë, për gëzimin tim, të vrarë, por prapë gezim, disa binin poshtë si dardha rëndese, si bujq të përgjumur lodhur në ugaret prej qumshti galaksisë, dhe më dridhej zemra sepse ata yj qenë tashmë të humbur, s’do i gjeja më, por s’epesha dhe duart në pirg-yje zhysja , qiellin e pahisja, rishpërndaja dritën. Nuk di sa vazhdonte kjo qiellbërje kshu, por e rindërtoja, luzma drite brofnin pak si të hutuara them prej rastësisë. Dhe aty kuptoja, se pak Zot u ndjeva, që gjithësia ime plan nuk mund të kish, qiella e mbjellë kryqaz me fole katrore ngastër bujqësore do të ish një tmerr pingul korridoresh, qesh krenar që shansin çdo yll mori drejt, krejt pa nepotizëm, veç që keq më erdh, pak për Afërditën qe s’e shquaja më, dhe për udhrrëfyesin yllin e karvanit që kushdi në ç’grumbull pa formë qe përzjerë. Dhe të rinjtë e ndritshëm më ishin të huaj, pa mite, pa grekë ndriçionin pa puls gjaku, më shihnin pa dithërim dhe aty kuptova që mitologjitë e tyre larg qenë thurur n’avlëmënde s’kitsch të llojeve aliene.
Me përparëse fshati dhe bucelë e shportë dhe bishta gërsheta erdh pastaj e djela, e prehjes brenda gjumit, me vinte të flija, të pështesja kokën, në një gjumë të ri si kordë e brendashkruar rrethit fillestar të harrimit shlodhës, dhe bija të flija pa u zgjuar gjumit, inat fëminie roje kundër dremkës, me syçeltësi e ushta qepallash e prisja trimërisht ta zmbrapsja përtej fjetjen, ajo që nuk dija ishte në se zgjimi që vinte paskëtaj si një domosdo prej shurdhi të qetë a prapë do më sillte tek i njëjti gjumë i brendashkruar gjumit me tangente rozë, apo të gjithë rrathët do çante si mugull embrioni mbirës zhguajt e qepujkës së liliacit blu me petale dite.
Aty shfaqej hëna, me kurriz të ftohtë dritë që s’të flet. Një natë që s’lind hënë ësht’ jokonvencionale, si armë e rrezikshme, plot me ekuacione, si grua koloneli. Kolonel armik a kolonel prej junte kjo nuk ka rëndësi, ajo grua është si një natë pa hënë me gropa të uritura për hapin tënd rrëzues. Kurth prej ushtaraku dhe shkak diktuature, ajo është armike, veç ndryshe nga armiku gruaja m’e rrezikshme ësht’ ajo që kujtohet. Aty brofte hëna, me kurriz të ftohtë drite që s’të flet në natë konvencionesh. Heshtja shëët me hënë një lëvozhgë arre pa thelbinj kuisjesh. Si një gropë dhëmballe, vegim bosh heroi fanì biri prishës. Fol, fol, mos më mundo… Ishte nëna hëna, që më kthente shpinën fytyrën e nxirosur ksisoj t’mos ma shfaqte. Pikëllim me mua një pikë të mos ndante, ta mbante për vete, egoizëm hëne. Ishte nënë e plotë. Unë një gjysmë qeni. Kuitjekafshuar.
Trishti’ pashpjeguar rëndon plumb më shumë se sa çdo mërzi me shkaqe të qarta si sy metal peshku. Alumin i hidhët. Nuk e pyesja ç’ke, kishte një qiell nate, e ç’të kish më tepër!
Shenja pa kuptim zënë e të rrëfejnë, shpien për diku si vijat e Nascas, shenjat që i njeh bëjnë sikur s’dinë, bëjnë të paditurin, shohin tutje tash e tutje s’është përpara, tutje është jo ti, qetësi e shkuar ish indoktrinim, pjesë e një trajtshme që sjell verbëri, përplasjet vigane - shumë totalitare çastesh shumë të qetë, ndaj jetët e rregullta janë kaq të rrezikshme, sepse janë të mbledhshme. Mos u kthe, o botë, je gati të thërrasësh, mos u hap, Sezam! Ku veni kështu? Por ato vazhdojnë të tyren pa dëgjuar, moskuptimin tënd bota e ka marrë në sy e madje e pëlqen, madje duket veç ashtu mundet të të jepet, si e moskuptuar.

(Letra këtu s’kuptohet. Nuk është nga shuku, por diçka e lëngët i ka rënë përmbi. Askush s’do guxonte të hamendte lot, thjesht çështje parimi dhe pak analize jo domosdo freudiane, shumë më tepër ngjante me një pikim fruti, të cilin kapilarët e hollë të letrës sajë atij që quhet tension sipërfaqsor zvarrë e kishin çuar nëpër ca visore, dhiare paragrafi, i cili sidoqoftë duhej të përshkruante lindjen e një hëne të dytë në atë qiell prej ëndrre astronomi, dhe sherre baticash, përplasur me zbatica që vinin papandehur, nga dole ti këtu, jam e hënës’ dytë, e asaj të resë, ah qenke e shemrës, dhe aty përplasja më s’u linte fjalë, shkumëzim pasthirrme, masakra bregdetare nemiste koralet që diç ndjenin lart dhe kandilët çmendur shuheshin në brigje duke ftohur tym të vjetër sa Noe, këto dilnin mes ishujve me brigje prej gërmash të dorës, gadishuj prej g-ëje, dhe gjinjsh prej c-ëje, deshifrim i lodhshëm, mërzi metronomi, erëza t’nënkuptuara pikante gastronomi dhe hapa të dikurshëm tek shtyllat Xingoni, më rëndësi se njolla kishte soj’ i frutit, s’mund t’kish qenë faror, farorët shumë kursehen në lëngje të trashë, kish diçka prej pjeshke ajo lloj fruktoze që nuk ngjiste më, por mbulonte kumte, kumbull e tejpjekur, ish me siguri një frut bërthamor.)

Nga letrat e panisura të një piktori - (Pasdite dikotomike)

2011-11-10T04:51:00.006-05:00

Herën e shkuar ti nuk u binde që e gjithë kjo botë s’është veçse një shumatore e vendimeve të vockla “po ose jo”, që lëvizja si e tillë është zgjidhje e konfliktit të çdo çasti që gjëja është dhe nuk është aty, e quajte çiftin “po dhe jo” në bazë e themel të gjithçkaje një dokërr hegeliane dhe ndikim rinor prej Engelsit. Unë e kam shumë vështirë të t’kundërshtoj. Doja tërë kohën ta tregoja dorëshkrimin e mëposhtëm titulluar “Pasdite dikotomike”, por diçka më mbante. E nxora dy herë nga xhepi, por m’u dhimbs, sepse isha i sigurtë që para teje ai nuk do vërtetonte asgjë. Dhe u ngatërrova më keq duke folur për assembly language si suksesin më të madh që procesi i të menduarit si i tillë na ka dhuruar praktikisht. Unë nuk jam partizan i thekur i përkushtimit pa kusht, por desha të të them që askush nuk mund të mendojë për më shumë se një person në një çast të dhënë, kjo ish e gjitha. Dhe pjesa tjetër, alternativa, është plotësi i këtij personi, pra e gjithë bota pa të, ku hyn edhe vetja që përsiat. Dhe që s’mund të mendosh për dikë pa e harruar atë. Ja këtë mendova, por sidoqoftë, po ta tregoj pa ndonjë shpresë të madhe, njeriu e ndjen kur shembulli që po sjell nuk është shumë përfaqësues. Është një pasdite të cilën nuk jam i sigurtë në ka ndodhur apo jo, por që “mund” të ndodhte, sidoqoftë – kjo është varka ime e shpëtimit – pasdite që sillet rreth vetes si një gjeratore spirale (rrethi është i pamundur) e shtyrë pa fund prej duar vendimesh të vockla. Si gjithmonë, sinqerisht i juaji.

Si fërgëllon telefoni nën thirrjen e femrës, mendoi ai kur pa emrin e telefonueses në ekranin e vogël. Zogj të hareshëm që fluturuan nga aparati i gëluan gazmueshëm mbi supe dhe kokë. Zëri i saj ishte po ashtu prej zogu. Ai e dinte që një mashkull po të dojë e kupton përpjekjen që bëjnë kordat zanore të femrës për të mbjellë në veshët e tij ca fara prej sirene. Por meshkujt nuk duan. Dhe ai atë çast nuk donte. Mund të jem e lirë sot, i tha ajo, dhe pasditja do jetë e mrekullueshme. Si thua? Pjesa e sekondës që i solli atij parasysh gjithë fragmentet e domosdoshme për të krijuar idenë e kalimit të mbrëmjes me të, hapa mbi shtegun e parkut, ecje përqafuar, era e flokëve të femrës – pa dyshim aroma më e diskriminuar në gjithë popullatën e fragrancave magjike të botës – dora e tij prej arkeologu mbi trupin e saj, gota e verës e mbushur në mënyrë të përpiktë, e tillë që e mbajtur horizontalisht të mos derdhej, një dhomë me dritë të vrarë bukur, dritë difuze për çaste konfuze, siç kish qejf të rimonte ai, triumfin e saj të pritshëm, ose të papritur të tij mbi të, ajo grimë kohe si prej një pluhur ari qe goditet befas nga drita, i vezulloi vetëtimthi dhe gëzimi bëri të njëjtën gjë me kordat e zërit te tij. Mrekulli, tha, dhe ca fara bimësh të bukura fluturuan nga toka e tij për tek ajo, të gatshme të kapeshin e mbërtheheshin në çdo plis e ugar atje, të etura për të mbirë, bimë diversioniste të seksit të kundërt. Vajza, të cilës ai i thoshte “blue moon” sipas kërkesës së saj, kishte një zë prej fillimgripi, i cili të ftonte ta trajtoje me të ngrohtë, me avull dhome që vdes përmbi xham dritaresh.
Vetëtimthi iu kujtua se po atë pasdite mund të kishte një takim edhe me një tjetër grua, të njohur pak kohë më parë në një bar rastësor. Ai nuk shkelte pothuaj kurrë në bare, nga një ndjenjë frike që vetes s’ia pohonte, por e fshihte nën një mbulesë përbuzjeje jo krejt të pasinqertë për atë banak të gjatë drejtvizor, ku çdo brofje e beftë e jetës, sipas tij, vritej. Ajo syprinë ku vendoseshin brrylat pritës të botës ishte vërtet primitive në rolin e vet. Një log i posaçëm në një krahinë të humbur të botës së tretë, në të cilin një ditë të caktuar jave vjazat e reja dhe djemtë e rinj të krahinës që donin të lidheshin në fejesa të arsyeshme, të domosdoshme apo dhe të volitshme, dilnin atje duke vrarë gjënë më të natyrshme të botës, rastësinë – ai log i lexuar dikur në një revistë virtuale i shtrihej mbi drurin e errët të banakut, ku banakieri të fliste në barisht. Vënia e brryleve mbi atë baltë të vjetër dinosauriash ishte levizja e parë në ritin e zvetënimit. Por më shumë se ajo ndjenjë pothuaj prej pritjeje prostitute në anërrugë, atë e trembte pritshmëria për të qenë bisedues i këndshëm, spontan në lëndinën me rastësi të tharë (kjo ish si të kërkoje liana shiu në Sahara), të ishe një tip, me patjetër tip tekstual, tip sanguin, flegmatik, kolerik… Mund të jem e lirë sot, i kishte thënë edhe gruaja e barit në telefon.
Gruaja në bar kishte qenë një befasim i këndshëm, ajo kishte qëlluar njohëse e mirë e botanikës, një zot e di pse ai kish përmendur emrin latin të një luleje vendosur në një vazo porcelani , dhe ajo e kish korrigjuar në mbaresën e mbiemrit, aty ku ngatërrohen të gjithë, “jo officinalis, por officinale”; më pas ishin takuar në kopshtin botanik të qytetit, ku ai ishte habitur sërisht nga njohja dhe dashuria e saj këtë herë për Emily Dickinsonin, poetja e muajit në kopsht, ku strofa dhe pjesë poezishë të saj ishin varur e shfaqur kudo përreth. Ajo kishte supe të bukur, dhe me gjasë gjinj po aq të bukur, dhe aty ishte ndjerë më në fund në zonë të sigurtë - tërheqja ndaj saj nuk vinte nga intelekti (vetëm), kjo do ish shkatërruese për gjithë kuptimin e tij mbi botën, në të cilin femrat e gjenin jo rrallë shumë tërheqëse fuqinë intelektuale mashkullore, e me kryesorja: shumë seksi, ndërsa për meshkujt një tërheqje e tillë nuk duhej (kurrësesi) të ekzistonte. Pra i tha asaj në telefon që edhe mund të ishte i lirë atë pasdite.
“Gruaja e Dickinsonit” i kish thënë “burrit të barit”, siç po e quante ajo me vete burrin, i cili për çudi të saj, dinte emra latinë të bimëve, që mund të dilte në pikëpjekje atë pasdite; “mund”, pasi një tjetër burrë, po aq interesant kishte gjasë të dilte për ta takuar, natyrisht po atë pasdite me yje më të favorshëm seç duhej për takime, i dashuri i saj nga kohët e gjimnazit, që s’u bë kurrë tamam “ish”, një farë “back to the future” me erotikë pa shumë shpjegime, një “ish-është ”, me të cilin piqeshin sporadikisht dhe kalonin mbrëmje të këndshme, të cilat “ai i gjimnazit” ishte vërtet i aftë t’i organizonte. Unë nuk e di pse e bëj këtë, i thoshte ajo gjithmonë, sidomos pas seksit. Dhe kur ai i thoshte “as unë”, shumë sinqerisht, por edhe duke buzeqeshur, ajo e dinte me siguri që ata do kishin përsëri një tjetër takim, pas disa muajsh, një sebep gjendej përherë, edhe pse i thoshin njëri tjetrit që “kjo s’ka kuptim, s’duhet vazhduar më kështu”, çka vërtetonte që për të dy ajo ishte një nga gjërat më me kuptim në jetët e tyre. Dhe padyshim pas heshtjes së gjatë do mbrrinte njoftimi i parë i njërit prej të dyve, krejt i pafajshëm, një “si ke qenë” e shkurtër, zogu i parë i stinës që shikonte truallin e tjetrit, pararoja, zbuluesi, me detashmentet e tjerë në pritje t’ia behnin që pas mjegullës së horizontit si kavaleri mongolësh, pashmangshëm, ushtarakisht, flatrat e fjalive të rënda si ofshama shkabash, si mund, nuk mund të bëj kaq gjatë larg teje, baby… dhe pastaj, pas ftohjes ata e kuptonin prapë që mundnin, madje gjithësesi, duhej… Ajo kishte dy “mund-takime” në duar dhe e ndjente veten të mikluar nga fakti që në fund të ditës do zgjidhte; në fakt të dy burrat ishin tërheqës në mënyrat e tyre, dhe ishte një fat që ata nuk do konkurronin drejtpërdrejt për zaptimin e pasdites së saj. Ajo donte të bente dashuri sot, dhe ndërsa për “ish-ështin” kishte plot sigurira statistikore, për burrin e barit mund vetëm të merrte me mend, kureshtja zihej me pasigurinë, kureshtja ishte fitimtarja e lashtë, e godiste pasigurinë në thembër, edhe pse dihet që herët e para janë të mangëta e të dobëta, edhe pse dihet që… Ndërsa me tjetrin siguria donte të luftonte me moskureshtinë, e cila as nuk shfaqej fare në duel, siguria ishte si këshillë babai, atë doje medoemos të mos e dëgjoje … gruaja e Dickinsonit po e ndjente që burri i barit po bënte hapa vigane drejt shiritit të fitores.
Ai “i gjimnazit” po i gëzohej takimit me të dashurën e vjetër. Ishte e veçante kjo lloj afere, në të cilen lirshmeria nuk e lejonte këtë, mardhënien, të bëhej e thellë. Mardhënie e hapur sikur quhej… në ato hapje derdhej jashtë i gjithë uji që s’arrinte kështu të bëhej i thellë. Psherëtiu pa e dëgjuar veten, i harroi të gjitha detyrimet e ditës, që si prind i vetëm – ai kishte një vajzë tre vjeçare – nuk mungonin kurrë, dhe teksa e shihte veten të kridhej në pritshmërira të ëmbla, e kuptoi që mardhënia me të dashurën e vjetër ishte kaq ndjellëse jo ngaqë edhe ajo po ashtu ishte prind vetmor i një vajze, por për faktin se ndodhte rrallë, me muajt që s’shiheshin në mes, ku secili bënte eksplorimet e veta, dhe më në fund kthehej në bazë, si një zog buzëmbrëmjes, dhe në qetimin rrethor të folesë kërkonte tjetrin, me intimitetin e pangjashëm me asgjë të folesë. Ai mori në dorë telefonin. Porositi tryezë për dy në një restorant të parapëlqyer. Në 7:30 pasdite, tha me zë të qetë. E vetmja gjë që duhej të bënte ishte të telefononte edhe baby sitter-in për vajzën e tij që ndërkaq po flinte në dhomën e vet. Baby sitter-it ai i thërriste, “blue moon” sipas kërkesës së saj që në fillim, bërë me zërin e saj si prej prag gripi. Diçka e kish mbajtur ta shikonte atë më shumë se një babysitter. Ndoshta filmi Mystic Pizza, kishte thënë me vete, për kollajllëk, por në fakt e dinte që ishte frika nga përkushtimet e njerzve me të cilët e lidhte çfarëdo lloj business-i, një frikë në thelb profesionale. Marrëveshjen e kishin gjithashtu shumë profesionale: pagesë shumë e lartë për orë, por me kusht që çdo herë që ai ta kërkonte, ajo detyrimisht të paraqitej.
Kur “gruaja e Dickinsonit” formoi numrin e “burrit të barit” për t’i thënë se atë pasdite ajo ishte gati të takoheshin, ai nuk kishte shumë që kishte mbyllur telefonin e tij; dhe po kërkonte disa minuta që të treste gjithë valën e hormoneve prodhuar me tepri në telefonatën që i bëhet një gruaje të dishruar që dishron. Ai ishte i malluar për një mbrëmje të plotë, një mbrëmje të përsosur rutinore, ku çdo gjë të ishte në vendin e vet, filluar me një çaj me kristale të mëdha sheqeri në një ëmbëltore fine, nën vëzhgimin e ndonjë klienteje të thyer në moshë aty pranë që s’mungon kurrë, pi çajin e saj, më të çuditshmin në botë, që s’kuptohet në të shikon me zili apo me kurshtje, gjë që s’ka rëndësi, për aq sa ajo rrezaton interesimin që është melhem për egot, orët e dashurisë, të cilat mendimi i kalon shpejt, sikur nuk don t’i marrë mësysh, pastaj darkën me biseda si gurë bregu, që lagen me përtim nga mendimi i dashurisë së bukur të shkuar: një pasdite e për-so-sur. “Blue moon, të dua sot në qiellin tim”. Vetmore. Përkushtimi qëmton deri në atome… qielli i tokës nuk mban dot shumë hëna, ne jemi bijtë e një planeti monogam. “Burri i barit” ndjeu një ofshamë saturnale t’i këputej nga lukthi… “gruaja e Dickinsonit”: a nuk kishte e gjitha kjo një keqardhje prej verande me grua t’ishulluar, përkundur trishtë mbi karrike lëkundëse tek nanurit pasditet që ikin si të fyera pa e kthyer kokën pas të shikojnë ca rreshta poezishë shkruar në fletore të verdha ende me njolla herbariumi në to, plot me gabime të latinishtes? Blue moon… ndërkaq, telefoni shndrrohet edhe në tentakulë pas veshit, kur kërkon një shpjegim: nuk mundem sot… nuk mundem… telefoni është shpikja më e madhe për ta zhveshur nga dhëmbët brerës një justifikim, “gruaja e Dickinsonit” tha disa fjale plot edukatë dhe mirësi, që prapë se prapë mbanin panikun e ikjes nga vendi i krimit, ku nuk don të jesh as si deshmitar; refuzimi - asnjë ajsberg nuk i ka shkatërruar titanikët e pritjes si ai… por s’ka problem, ditë të bukura do vijnë plot, po thoshte gruaja… Bota ish në rregull, ligjet e Keplerit nuk ishin dhunuar. E urrente veten kur i duhej të mendonte pa ndjerë, vetëm me tru, do ketë pasdite tjetër, dikinsonkë e ëmbël… por nuk donte të zhvendosej në kohë, zhvendosja në kohë në prag ngjarjesh që i pret është tradhtia që truri i bën zemrës thjesht për t’u hakmarrë për humbje të shkuara, e ndërpreu mendimin aty, me ftohtësinë e një arsyeje shtetërore. Non grata. Aus!
Dita po thyhej me shpejtësi ashtu si plànet e njerzve.”Ai i gjimnazit” i kërkoi baby sitter-it të vinte atë mbrëmje: blue moon, më duhesh sot për gjithë mbrëmjen; shqoi qartë një trandje në zërin e tjetrës, një refuzim që heshti me të madhe dhe një pranim që foli shumë dobët: OK, pas një ngurrimi disa sekondësh. Pas pak blue moon-i kapi përtueshëm telefonin e saj dhe formoi numrin e “burrit të barit”. Nuk jam e lirë sot, tha menjëherë posa dëgjoi tjetrin që ngriti receptorin. U mundua të tingellonte sa më e merzitur, çka nuk ishte e vështirë, pasi ishte në të vërtetë ashtu. Ah! Ajo nuk e dëgjoi pasthirrmën e tjetrit, por vala e saj zanore lindi që brenda kokës së saj dhe po behej gati të dilte, e jo të hynte nga veshi me receptor. Dëgjim negativ. Do ketë pasdite të tjera, të premtoj.
“Burri i barit” u ul për minuta të gjata në poltron. Pastaj ngriti me zor telefonin, i cili kishte dendësi të ndryshme sipas thirrjeve. Formoi numrin e “gruas së Dickinsonit”. Nuk di a mundesh, por ne megjithatë mund të shihemi sot. Ajo puna që kisha, u anullua. Ah, vërtet? Po shumë mirë… Nuk kaloi as gjysëm ore kur telefoni i saj ra përsëri, ishte “ai i gjimnazit” me gazmimin ters të atij që do vritet pas pak, kam rezervuar dy vende për ne… gëzimi në zërin e tjetrit e bënte refuzimin një krim. Nuk mundem sot… por do ketë pasdite tjetër, premtoj. Tjetri ngjau me një dhëmballë të shkulur. Ai ndezi një cigare që e çoi tek pasditja reale, aspak e përsosur. Ngriti telefonin me përtesën e një angarie: alo, blue moon, më fal, por s’ke pse vjen sot, puna që kisha u anullua… do të paguaj një orë për gjithë çrregullimin që mund të kem sjellë. Jo, s’ka gjë, falemnderit që më thatë në kohë. Ditën e mirë. Pa e lëshuar telefonin nga dora, ajo formoi numrin e “burrit të barit” me ndjenjën e befasimit të këndshëm. Alo, jam e lirë sot, si thua? Ngurrimi nga ana tjetër e telefonit ishte i kutpueshëm. Por kur e kaloi kohën e përshtatjes me të renë e gëzueshme, ai ngurrim u bë i pakuptueshëm. Më në fund, sikur po ngrinte trarë, zëri në telefon i tha: OK, në ç’orë?..
Anullimi i takimit me “gruan e Dickinsonit” më pas ishte edhe më i rëndë se ç’e mendoi. Ai u bë me pauza të gjata mes frazash të shkurtra, plot tëhuajzim që rritej me katrorin e fjalëve të pakta që shkëmbeheshin. Telefonata e “gruas së Dickinsonit” që pasoi për “atë të gjimnazit” ishte e lodhur këtë radhë, dhe edhe më i lodhur erdhi pranimi i tij. Jo, s’ka gjë, për fat nuk e kam anulluar rezervimin në restorant, po…
Pa e hequr nga dora receptorin “ai i gjimnazit” formoi numrin e blue moon-it. Do të duhet sidoqoftë të vish sot, tha, sepse një punë doli përsëri, më fal për këto ec e jake… mërzia e tjetrës ishte praktikisht e pafshehur… ajo duhej vërtet të kish nevojë për pagesën e tij, mendoi burri. Bota ishte ende në rregull, por mbahej vetëm me njërin ligj të Keplerit, pasi dy të tjeret ishin thyer. Planetet po vërtiteshin gjysëm kuturu, më shumë inercialë se sa gjeometrik, dhe Saturni kish humbur disa hëna, ashtu si gruaja humbet perlat. Ndërkaq hëna blu tokësore po bëhej gati për thirrjen e përsëritur duke e fshehur vendosmërisht njërën anë të saj.

Predikuesi i zi i metrosë

2011-10-29T22:08:00.000-04:00

më pyet nëse di për katastrofën
e sigurt të një centrali atomik në Indiana,
si dikur në mësim që më ngrinin
bash në ditët kur gjë nuk dija
ngatërrohem në dërrasat e zeza
të faqeve të tij
melaninëmëdha,
shkumësat e padijes duke i thërmuar.

Nuk di as kush i shembi (“në të vërtetë”?!) kullat binjake -
po, edhe?
Edhe?
Fytyrën afroj
si gotë kërcënuese në dolli:
Dhe nuk dua ta di,
bubullij,
ti tregomë,
në mundsh,
pse gratë i tradhëtojnë kaq keq poetët

dhe pse keto ditë
ndjej sikur shtegtimet
e dikujt
tërheqin zvarrë rropullitë e mia
në visore të pamata me kurora drurësh
mbretërorë,

këtë tregomë ti parathënie e zezë
në mundsh,
dhe a s’ma parathua
dot
një puthje vetmore
si plumb atentati
që e pres,

dhe filmin e saj të hollë mbi buzët e mia?
Se që fati i botës është katastrofa,
ky është lajm i djeshëm
dhe dije dinosaurësh
të shuar!

Hazard function

2011-10-28T03:41:00.007-04:00

Autobuzi e priste përgjumshëm, me një lodhje që i shquhej qartë tek ijet e rënduara. Ishte si një shok i bezdisur se po e zgjon, por që nuk ankohet. Ankesa ndihej më pas në zërin e motorit si me kollë, “mirëmëngjes, si u gdhive ti” prej nikotine dhe fërneti të errët lubrifikantësh… gëm gëm gëm… ritëm i ngadaltë mahmur, prej mamuthi të plogët që rrëzon copërat e natës pa ëndrra nga gjidavitë, mirë, o njeri, e morëm vesh, do i marrim prapë rrugët me pluhur që m’i gërryen rropullitë me rërë qyteti, zmerili më i keq i botës…khë khë… ja u nisa, u nisa, mushkë mekanike, nuk ngul këmbë, gëm gëm… Ai ia lante sytë për një zgjim të plotë, më tepër të vetes, fshirësja e dritares lëshonte një kuisje të lehtë gome në pulitjet e fundit teksa qelqi thahej. Ishte mëngjesi i fundit i shoferit Ligor të autobuzit të linjës qytetëse të uzinës periferike. Dita e fundit e punës. Te nesërmen i fillonte pensioni.

U ul në ndenjëse me lëvizjet e përpikta që ishin kthyer në zakon të vjetër, dhjetëravjeçar. Besonte që duhej të ish i gëzuar. E gëzofsh pensionin! Ditët do ishin të tijat, asgjë nuk do e shtynte të ngrihej që me natë. Dhe kjo ka të mirat e veta, mendoi. Stola lulishtes dhe lojrat që dinte, por që kish vite pa i luajtur, damë, domino, letra, tavëll.

Stacioni i parë u shfaq që larg, siç ishte shfaqur mijëra mëngjese, por sot iu duk më i ngrirë se kurrë. Ajo copë trotuari iu duk e përjetshme. Udhëtarët e përhershëm prisnin si copa që nata i kish harruar tek ikte, të çuditshëm në heshtjen e tyre prej somnabulësh. Si të vjedhur prej gjumit këta njerëz, mendoi. Të nesërmen do ishin prapë aty, duke shkuar në punët e tyre aq të rëndomta, por që prapë s’prisnin, pavarësisht se ai nuk do vinte më t’i merrte, siç kish bërë që prej mijëra vjetësh. Dyert u hapën dhe u mbyllën me një shpërfillje që ish e mundur vetëm në këtë orë të ditës. Si kapakë sysh prej të fjeturi. Më vonë, me shtimin e njerzve, ato dyer do bëheshin si krahë dokerësh, që mbanin trysninë e njerzve të ngjeshur, mllefet e tyre të shumëfishuara prej ngushticës, mbylljet e vështira në të cilat ato harkoheshin në mënyrë të pabesueshme. Ato ishin dyer hamalle. Që tani nuk ishin zgjuar plotësisht.

Ai i dha gazit si gjithmonë në xhiron e parë, duke përfituar nga rrugët xhan xhin. Fitonte pak kohë që të arrinte më shpejt në uzinë, ku kish një klub të vogël, në të cilin pinte kafen me pak fërnet - banakierja nuk ia mbushte plot, një gjysëm teke, të cilën e paguante çdo dy ditë. Atje e prisnin si gjithnjë dy pleqte e klubit nga mëhalla. Ideja që nga nesër mund të bënte si ata në klubin e lagjes së vet i shkoi nëpër tru, por ai nuk e la atë ta ngacmonte – më vonë, mendoi. Më vonë. Atëhere kur s’do jetë kurrë vonë. Rrufitja e menduar e kafes u shenjtërua: ta gëzosh pensionin, i thanë dy pleqtë. Banakierja nuk i pranoi lekë. Sot e ke nga unë, i tha. Mirësia e saj i mbeti mbi mollëza e parafintë, sikur nuk përkiste aty. Doli nga klubi me shpirt të zbrazët, me saktë të pambushur, dhe eci drejt autobuzit, i cili ndërkaq ishte mbushur me njerëz. Askush nga ata nuk e dinte që nesër nuk do ishte ai shoferi që do i merrte. Dhe as do ta vinin re. Kjo e trishtoi. Pastaj e qetësoi.

Diku nga mesi i udhës mes stacionit të tretë dhe të katërt vinte një e përpjetë e vogël, ku varësisht nga shpejtësia mund të vazhdoje të mbaje marshin e tretë, ose të zbrisje tek i dyti. Këto janë hollësi që një grrahës i di nga përvoja, domethënë nga dështimet, dhembjet motorike, dhëmbët e grryer të ingranazheve, dija e paartikuluar që të mëson se fuqia është e ngadaltë dhe që ngadalësia është e fuqishme.
Kur mbërriti në stacionin fillestar dhe xhiroja e parë mbaroi, ndjeu një si këputje. Kjo ishte xhiroja e parë e fundit që sapo mbaroi. Nuk do përsëritej më. Iu duk sikur vdekja kish filluar. Zhurma e motorit tani ishte më e ndryshme, kishte vdekje brenda.

Mbas një xhiroje tjetër do fillonte dyndja e vërtetë e njerzve, kryesisht punëtorë të unzinës. Iu duk se thellë në bark kishte nje mendim, të cilin duhet ta mendonte… diçka e ngjashme me dijen që kemi harruar dicka, por pa e ditur saktësisht se çfarë. Ai duhet të mendonte diçka që s’po pranonte t’i ngjitej në sipërfaqe të trurit; po përpëlitej në masën e tij të bardhë e mbytëse. Ishte flirti i fundit me gjumin… mendimet mbyten se nuk dinë të notojnë, apo është deti i ashpër? dallgë mbi sipërfaqe… të trurit… mendimet e mëdha çanin si kryqëzorë, ndërsa marrëzitë e pandehmat e kota ishin të mbytur thellësishë që herë herë dilnin në breg… bashkë me kandilë që digjnin… ai e dinte që mendime të tilla s’do të mund ti artikullonte kurrë, ka mendime që nuk bëhen kurrë fjalë, ashtu si ka fara që s’bëhen kurrë dhëmbë luani… po ç’dreqin kam kështu, të gjithë dalin në pension… s’ka mbetur laraskë pa bisht…

Kur xhiroja e tretë filloi, vala e njerzve u përplas me tërsëllëmë mbi muret e brendshëm të autobuzit. Bota ishte ashpërsuar më në fund sipas ligjit të parë të trafikut. Fytyrat pritëse e mallkuan përsëri me repertorin e pakrahasueshëm të sharjeve të një stacioni, qenie mitologjike me shumë koka që presin. Erdhe, të ardhtë koka! Mallkim i vjetër, që nga kohët kur koka shkonte në tepsi të argjendta tek mbretërit. As sot nuk e kursyen, stacioni i parë në xhiron e tretë bëhej befas si një kështjellë e urrejtjes dhe sharjes. Gjithmonë. E kish menduar edhe këtë – në fakt njerëzit pa e ditur as vetë mllefoseshin pse ai vinte dhe jo pse s’vinte, në formën e një autobusi që edhe pse i mjerë, dukej se tallej. Tallja e të mjerit, si një përqeshje lypësi, është kokërr rëre në boshtin e botës, dhembje pa të cilën nuk vjen dot as dita, as nata.

Pra ata në fakt mërziteshin pse ai vinte, i pakët e hafif për atë masë pritëse, kafshë ngarkese që s’mund t’i mbante tërë ata thasë… njerëzit ishin tërë pezm për mungesën e autobusit, rreshtonin problemet që do u sillte vonesa e tij, na la këtu që e lëntë Perëndia pa sy, e lëntë … dhe kur ai vinte vërtet, atëhere nxeheshin edhe më shumë… erdhe, të ardhtë mbas qafe?.. në fakt ata do të donin që ai të mos vinte kurrë, ata e urrenin si çdo gjë tjetër që bënte ditët e tyre, që i zhvendoste në tjetër vend, ku ishte po aq zymtë, ai vriste shpresën për një vend më të mirë, diku gjetkë, mungesa e tij ishte justifikim dhe alibi për mizerjen, ata për këtë arsye e urrenin - ndryshe s’kishte si shpjegohej ai mllef - dhe do të donin që ai të mos shfaqej kurrë. Por ai vinte gjithnjë, me disa minuta vonesë, të cilat pritësit i shfrytëzonin për ato sharjet e pafund.
Ngjeshja e njerzve u krye me përpikmërinë e një eksperimenti fizik. Ai e dinte që dendësia e tyre ishte më e madhe pranë dyerve dhe fillonte e shkriftohej pakëz më tutje. I duheshin dy stacione dhe disa frenime që dendësia e njerzve të bëhej më e njëtrajtshme dhe që qëndrimet e tyre të bëheshin më njerëzore. Ishte si përzierja e sheqerit në një filxhan. Pak troshitje e shkundje bën mirë. Duhet turbulluar që të kullohet. Mao Ce Dun. Stacioni i tretë anës një fushe sporti e pranë disa shtëpive me pupulite erdhi kërcënues, ishte e pamundur që autobuzi të merrte qoftë edhe gjysmën e atyre që prisnin, dhe ai do të donte t’i mëshonte gazit për paralajmërim që nuk do ndalonte aty, gjë që e bënte sa herë që gjendej autobus shtesë që vinte pas tij, por atë ditë nuk kish të tillë… ai ndaloi me dëshpërim, turma e pa me dëshpërim, ai bërtiti “shtyhuni para”! njerëzit u shtynë, kishte ende xhepa ajri mes tyre për çudi, ngjeshja në dyer u bë e frikshme… ku ka për 7, ka edhe për 8, edhe pak… të keqen, o dhallë… u nis përsëri me një enjtje që nuk dihej ku ish, një xhungë shetitëse, e përpjeta e vogël natyrisht tani do merrej vetëm me marshin e parë… ngadalësia ishte në përpjestim të zhdrejtë me zhurmën e motorit, sa më shumë ulërinte ky, aq më ngadalë ecte, pati kohë të shikonte një mace të zezë rrugësh që kaloi përpara pa e bërë qejfin qeder, dhe aty i shkoi në mend tersi i ditës së fundit, aksidentet në zbritje të avionëve, të gjen kur s’e pandeh.

Aksidente me autobusë ndodhnin gjithnjë. Ata ishin më të rëndët, zakonisht në udhët e rrezikshme malore të Jugut dhe Veriut, tërë ata njerëz pas shpinës së tij ishin jetë për të cilat ai kishte përgjegjësi dhe për të cilat mund ta pësonte shumë keq. Ishte kaq kollaj të ndodhte një aksident, një përplasje, sidomos me grrahësit e çmendur të “Skoda”-ve, të cilët nuk shihnin nga sytë fare, nuk respektonin asnjë rregull qarkullimi dhe nuk u gjente rehat shpirti pa parakaluar.
Filloi të shihte shpesh pasqyrën e djathtë; tek e fundit nuk ish e thënë që fajin për një aksident ta kishte ai. Ai mund të ishte në rregull. Vjen tjetri nga mbrapa, dhe… E gjithë siguria e tij si shofer profesionist dhe i regjur iu duk tani shumë e çuditshme, rruga ishte e ngushtë, kishte plot rrugica dytësore që derdheshin në të, nga ku mund t’ia behnin grrahës të pakujdesshëm, djem të rinj me biçikleta që kishin një guxim të marrë, ose që vraponin pa parë anash. Si ishte e mundur që i kish marrë aq lehtë? i kish besuar aq verbtaz fatit të tij… “harron qi fati asht kurvë dhe ia kthen krahat atij qi i beson ma tepër”, kujtoi këtë frazë nga libri Nassredin Hoxha ne Buhara, libër i vjetër me ferment letre që të deh me mushte kumtesh e profecirash, gati gati bibël… “atij qi i beson ma tepër”… filloi të përqendrohej më mirë, të kqyrte rrugën pak përpara autobusit, dhe nuk po e treste shikimin si më parë në thellësi të udhës, duke e parë atë pothuaj pasivisht, sa i pakujdesur kishte qenë deri tani… përvoja iu duk si një tjetër fjalë për mendjelehtësinë. Dhe kur përvoja të duket mendjelehtësi, kjo është shenjë e sigurt që po bëhesh mendjelehtë me përvojë, një mjeshtër në mendjelehtësi. Usta i madh i saj.

Ai rrugën e dinte me pëllëmbë. Dhe kjo për çudi frikësonte tani, në vend që të siguronte. Ç’nuk e njeh mund të të vrasë… kish dëgjuar dikë të thosh në autobus, ndonjë profesor me siguri... në fakt ishte krejt e kundërta! Pas pesëdhjetë metrash vinte një rrugicë që tashmë iu bë si një përrua i pabesë pas një rrebeshi. U ndje i kërcënuar në shpinë, sikur tigra të padukshëm po e ruanin që t’i hidheshin befas. Ai duhej të llogariste shpejtësinë e duhur që të mund të frenonte në kohë, në rast se diçka vinte me vërtik nga rrugica. Një makinë furnizimi drushë, për shembull. Apo një adoleshent që po mësonte biçikletën dhe që nuk frenonte dot. Çdo gjë ish e mundur. Ai duhet të kishte kohë të mjaftë ta shikonte dhe pastaj të frenonte. Dhe koha e rruga për frenim të plotë tani zgjateshin, pasi pesha e tërë atyre njerzve bënte një inerci për të cilën asnjë motor në botë nuk ish ndërtuar. Asnjë sistem frenimi. Asnjë lloj gome.

E kapi veten duke frenuar për të ngadalësuar shpejtësinë, gjë që s’e kish bërë më parë. Nga pas menjëherë ndjeu murmurimën e pakenaqësisë, çfarë bën, shofer, kunguj po transporton? Sa të ndjeshëm pasagjerët! Ai nuk e kish ditur që ata dhe ai ishin gjithësesi një organizëm. Por sidoqofte, nuk ua vuri veshin. Asnjë nga ata nuk dilte në pension të nesërmen, asnjë nga ata nuk ishte i rrezikuar nga mallkimi i ditës së fundit. Me shikim anësor e ruajti atë rrugë si të dyshonte që aty i kishin zënë pusi. Mendoi dikë që po mësonte biçikletën dhe mezi po e mbante ekuilibrin, ishte biçikleta që po e grrahte atë dhe jo ai biçikletën – ajo rrugë vinte pakëz e pjerrët, aq sa për të shndrruar çdo shpejtësi në nxitim. Në rast se fillestari do e mësynte rrugën pikërisht në çastin që ai do ish duke kaluar bri saj, ai duhet të kish kohë të frenonte, kështu që të mos e godiste… në fakt ai e pa fare qartë atë se si po vinte, ishte një biçikletë e vjetër Mifa, me kontrapedal, nga ato që janë aq të vështira për t’u frenuar. E ngadalësoi shpejtësinë në maksimum dhe ishte në përgjim të plotë, me këmbën e djathtë të gatshme mbi pedalin e frenave, që të bënte ndalesën fundore sapo çiklisti në qorrollepsje t’i a behte mbi udhë, pikerisht kur ai… E kaloi rrugën me ngadalësi prej funerali. Shfryrjet e njerzve nga pas u bënë më të qarta, por ai nuk mund t’ua vinte veshin. Ndjeu djersitjen në çdo pjesë të trupit, fshiu pëllëmbët e lagëta mbi pantallona… ata nga pas po i bërtisnin mos kish pirë… ku ta gjente të ish ashtu!

Copat e drejta të rrugëve pa kryqëzime rrugicash ishin segmente lehtësimi, ndonëse nga gardhet mund t’i a behte ndonjë top dhe fëmijët që rendnin si të marrë pas tij. Çdo fanepsje e tillë e bënte ta hiqte këmbën menjëherë nga gazi, ç’ka e trandte automjetin dhe pasohej nga shfryrjet “kush ia ka dhënë patentën këtij idioti”, “u thyefsh qafën, jarabi”. Në kthesën me çikërrimtar “Tek Rita”, ku një pjesë e mirë e rrugës ishte e padukshme, kaloi një plakë me të zeza, e cila u fut tek një shtëpi me oborr, qe njihej si shtëpia e Shijakëve. Plaka me siguri që ishte e rëndë nga veshët, sepse nuk e bëri qejfin qeder, ndërsa autobuzi i tij u afrua rëndshëm dhe shtypës si një rrul rrugësh. Po të ish me shpejtësi, ajo plakë mund të ishte shtypur, mendoi. Padyshim. Madje ishte një çudi si nuk kishte ndodhur deri tani. Ç’duan në pikë të sabahut jashtë plakat e perëndisë, më terse edhe se macet me të zeza. Me siguri pijnë kafe tek njëra-tjetra, mendoi. Iu kujtua se si vraponin plakat për t’i shpëtuar autobuzit të tij, një ecje-vrap prej shpendi, me kokën përpara që merrte pas të gjithë trupin, me sa dukej ajo shprehja “të shpëtoj kokën” s’qënkej më kot; kundër gjithë dëshirës iu shpalos pamja e një aksidenti të mundshëm, koka që shpëtonte ndërsa rrotat e tij të para mbërthenin këmbët e holla që kercisnin si shkarpa të thata, koka e plakës i shikonte pas, pothuaj e lumtur që kishte shpëtuar, dhe që fatin e keq e kishin patur ato, këmbët… edhe shprehja “kush s’ka kokë, ka këmbë” mund të kthehej mbrapsht tani, “kush ka kokë, s’ka këmbë”… vërtet, cila nga pjesët e trupit na është më e dashura, më egoistja, mendoi, natyrisht koka, atë do donim të shpëtonim, natyrisht, merr këmbët, krahët… një çast ngriu tek organi seksual, pensioni “vende-vende”, por pas një moshe dhe një çasti mendimi, hallall edhe atë, merre të shpëtosh kokën, e nëqoftëse koka do vinte “nën satër” edhe ajo, cilën pjesë të saj do të donte më shumë, si sytë e ballit… eh, natyrisht, natyrisht, merr nofullën, hundën, sytë mos m’i prishni… si u tha heroi i këngës korbave, sytë mos m’i ngani… e ndërkaq mendoi se edhe sytë i falte për atë masën e bardhë nën kafkë, brenda të cilës, diku në qendër ndodhej uni i tij, Egoja e vërtetë… dhashtë Zoti s’më dalin trut’ e kokës, mendoi. Kishte arritur në uzinë. Treqind sytë e turmës e shihnin në mënyrat më të ndryshme teksa zbrisnin, asnjëra nga ato dashamire, disa të çmeritur, disa kërcënues, disa me përbuzje, pjesë mallkimesh e sharjesh që zbrisnin shkallën e autobusit si të ish një prag skëterre.

Ai u ndje befas i lodhur gjer në rraskapitje. Ai donte të dilte në pension qysh atë minutë. Rruga mbrapsht për në qendër e tmerronte, qindra rreziqe të vogla, të mundshme e prisnin atje, pa zë, trupa nofullorë, kimera të frikshme në heshtjen e tyre, që donin ta shqyenin në ditën e fundit.
Xhirot pasardhëse ishin një torturë e vërtetë. Edhe kur njerëzit u rralluan. Madje me pak njerëz pas, frika ishte më e madhe, frika dashkej bosh të rritej. Rreziqet e panumurta të cilat gëlonin në rrugët që i kish bërë pa pësuar për fat asgjë deri atë ditë, vazhdonin e shtoheshin sikur mbinin nga dheu. Disa plepa të vjetër që lëkundnin kurorat nga era mund të binin çdo cast; plepat rriten shpejt, por po ashtu vdesin shpejt, iu kalbet zemra dhe një ditë pa pritur e pa pandehur bien. Nën hijen e tyre kërcënuese kaloi me qafë të tendosur, si të dikujt që pret gijotinën. Grrahësit e biçikletave ishin më të marrë se kurrë. Ata mund ta humbnin drejtpeshimin çdo cast. Njeri prej tyre, pikërisht te e përpjeta, bëri atë që e bënin shpesh çiklistët, u kap pas një dritareje dhe ai praktikisht po e tërhiqte si të ish një rimorkjo. Derisa ai çiklist u shkëput pas dy stacionesh, ai mezi mori frymë. Pastaj kontrollonte në çdo dy minuta frenat. Ka shumë shkaqe pse frenat mund të të lënë në baltë. I mendonte të gjitha dhe çdo herë që shihte se frenat punonin, i dukej se përjetonte një mrekulli. Sidoqoftë, asgjë nuk pengonte që ato të prisheshin pas disa minutash, dhe ai të gabohej… ndaj edhe shpejtësia nuk duhej rritur shumë… Një “Skoda” nga ato që parakalojnë me tërsëllëmë, u shfaq nga pas. Bëri mënjanë me shumë kujdes që ajo ta parakalonte, madje bëri që ijet e autobuzit të lakoheshin nga brenda – ai ishte autobuzi më i përunjur në botë. Skoda nuk e parakaloi, por i ndenji prapa duke ecur me të njëjtën shpejtësi. Nuk dinte ç’të bënte. Të ngadalësonte edhe më, mund të merrej si provokim nga ai pas, të ecte më shpejt, mund të merrej si karshillëk. Ajo ecje zemërngrirë vazhdoi e pafund deri në qendër. Skoda iu shkëput vetëm kur ai bëri kthesën “U” të stacionit fundor. Por në rrugën që pasoi, ai priste që e njëjta Skodë të mbinte në pasqyrën anësore, si fat i keq. E kapi veten të mbytur në djersë. Skoda nuk u shfaq më, por shikimi iu mjegullua, sytë i dogjën nga djersa.

Ambulanca erdhi pas një gjysëm ore. Autobuzi rrinte në cep të rrugës kruspull, si një pacient me veshka. Pasagjerët e mbetur ne këmbë si hunj kishin diçka prej kësolli. Të rroni vetë. Infermieret e morën në barrelë, mjeku i mati shenjat jetësore. Nuk dukej rrezik për jetën. Megjithatë u habit kur dëgjoi nga i shtriri: s’kam nevojë për raport mjeksor, doktor. Nesër dal në pension.

Krrtoh – city snapshot 2

2011-10-23T03:45:00.002-04:00

Era dhe unë ndërrojmë mendje orë e çast,
s’dinë si të vishen gratë,
njerzit e motit s’dinë ç’të thonë,
as unë:
dy mushkritë e mia nuk po merren vesh.

Më duhen dy jetë dhe tre planete
me ty ku t’arratisem
planetet i kam, por jetët
kanë bërë fir;

kozmike
vjen shije’ gabimit
si prej qumshti të djegur -

ti gjuan meteore drejt meje
e të gjithë digjen nëpër ajrin tim,
s’ka më të mjerë se siguria
dhe rërat pa kratere.

Më duhen alienë të planetit Cirius
për të qenë të dashurit e tu të shkuar,
të vërtetët,
por sidomos
të pandehurit prej meje,
hamendur në pasditet
me kollë mendimi dhe dafina gjumëse

që helmojnë si qymyre të ftohtë
netëve monokside;

më duhet një shkak kozmik dhe tjetër ADN
për humbjet e mia të gjata mes fitoreve të shkurtra
mbi ty
për të cilat e vlen të jetohet një jetë
nga ato q’u bënë fir,
pluhur
qumshti të djegur

humbur në hapsirë,
në lumin me zogj prej reshë
ku rashë për ty
e që s’është kurrë i njëjti.

Krrtoh – city snapshot

2011-10-20T01:51:00.002-04:00

Hallin tënd dua ta shkarkoj poshtë ndonjë peme
mbështjellë me thes plastik të zi, makina të huaja
ta marrin në ditë të pastrimit, krahë të fuqishëm
ta hedhin në nofulla metali që zhbëjnë thasët
e zinj me përmbajtje që s’duken, pra s’ekzistojnë,
siç dua dhe unë për hallin tonë, o grua e trishtë,
me mollzat rrafshuar e syze pa numër që lotët mbulojnë,
xhaketë në supe të mprehtë që seksin e rrumbullt e pret
me drejtëza sivike, saktësi që s’dhemb e s’kujton,
pingule brinjët e tashmja, e shkuara lakohet e s’bindet:
vritmë drejt, projektil drejtvizor, i them diçkaje
që avenutë pres të ma sjellin me logjikën urbane, detyrën
e arkitektit për gjithë banorët e mundshëm me halle
grashë me probleme që duan t’i hedhin buzë pemësh
dekori ndryrë në thasë të zinj ndërgjegjesh të vrara
që vetes i tremben me frikëra parake fshehur pas zhurmës qytetse.

Nëse qesh’ i marrë, ish nga e kuqja jote

2011-10-13T18:43:00.001-04:00

Brryli mbi klavikul dhe shpjegimi
gropë gjurme hapi trupit tim të shkrifët
si një dhè prej kloni - demat arratisur
plagët me dy kundra e thundra i tradhëtojnë,
nëse qesh’ i marrë, ish nga e kuqja jote
jam parvazi yt nën mullaga rozë,
hajatet poshtë brinjëve me kanë mbetur bosh,
kanatat posi nofulla me uri për erë,
nofullat si kanata me uri për ty,
ti në prag u shfaqe, e kuqe befasisht,
demonët posi dema u shtynë që t’më dalin
nga një portë e ngushtë e aty u ngucën,
u ngucën dhe u ngjeshën, si dëshirat kur
zjenë edhe zihen njëkohshëm ndënë buzët
e padurimit mbyllur me kapakë të rëndë.
Në më gjykon keq, bëje ëndërrueshëm,
vendimvdekja jepet dhe me pëshpërimë,
desha të të thith,
buzët këtë më thanë, unë qeshë lajmëtari,
ç’kërkoja nëpër trup?
Diç më kishe vjedhur,
e sa më shumë s’e gjeja, aq më ethshëm shihja
në zona të dyshimta
si Zoti me pëllëmbë
dy tyrbe shenjtorësh
përkëdhel me rrathë
e rrathëve u del fryma,
lak kauboji
në fyt t’arratisë,
me ngulçe e ngucje gjithë vetjet e mia
prej demash të zinj dëshirash të njëkohshme…

A vdesin kaktuset?

2011-09-30T01:32:00.003-04:00

Ndërtesës Chrysler iu thyen gjembat,
si kërthi t’abortuar qiellës
u tkurrën duart e gjakta,
veç një lehonë ka bark kaq të gërryer
sa pafundësia mbi ne,
është ëndërr, e di, prandaj u zë besë
pejzave që s’u shkulen
nga truall’ i qytetit
si cifl’ e dhëmballës mbetur në gropë,
gjembi,
një xhind i shkuar kish shkulur xhufka pafund,
dobia me një anë të tmerrshme
si syri i munguar i piratit
që s’të sheh kurrë,
ëndrra ka zakonin e qenit
kur e sheh në sy:
u bë guximtare, u sul
me hëna ku pikonte marsi
me sytë e saj të marrtë,
dikush shkul urat, i thyen si krahë patericash,
me sy paralitiku qyteti u shtri pas ujit
të verbër,
pa shërim - lypës që urren lëmoshën,
një rrënjë boshtore than thërrimet
e pleksura të dheut dhe qimet thithëse
vdesin një e nga një të urëta,
gjembi,
Empire state building - karrotë e flashkur flakur përanash,
perime të panjohura lakohen helmuese,
një neps i ri më gërryen barkun,
e prek padashur, jo nga uria, por mos kam mbetur shtatzënë,
se ndryshe si do e shpjegoj dështimin?
rrëgjuar pajtonat në parkun qendror,
minj të palodhur vërtiten pa fund në rreth të Kolombit,
ç’tërmet tjetër do vijë?

Rrugë e fëminisë (requiem për Pasho Hysën)

2011-09-23T08:52:00.002-04:00

Nuk di kush s’e njohu më shumë tjetrin. Të dy ishim gjallë, rruga dhe unë, rrënjë të vjetra nën shtresa të reja dheu, dheut që hedh koha me ca lopata të verbra pa lodhje, si të punëtorëve të varrezave pas grushteve të dhembshur të të dhimbsurve. Koha na kish pështjellë të dyve me mblojat tona dhe unë nuk e dija sa të ndryshme qenë ato. Sepse ne ngjanim aq shumë dikur, rruga ime dhe unë. Ishim dy fije rrenjesh xhufkore bari në maj pleksur e harlisur, unë kisha plot rrugë në vete, në këmbë, në flokë, në thonj e në mushkri, nën kore plagësh e frruarjesh të lehta, dhe rruga kish gjurmë pa fund nga unë, cikla pellgu dhe zërin tim të futbollit me porta hungareze, të hapa dollapave, të ngriva shkrivave, të fjalëve të pista mësuar kryesisht prej kalamajve jevgj, ose ndoshta jo, nuk e di, përshtypja kjo ishte sidoqoftë, si nga prindi i merakosur, edhe nga unë, që ata “të helmonin”, që nga ata vinin gjithfarë të rejash nga bota e skatologjisë dhe seksit që në atë kohë nuk njihej me këtë emër “seks” – fjala më e afërt me të ishte “sekser”, të cilën as që e dinim se ç’ish, veç që fqinjëronte me “xhambaz”, po aq e panjohur, por të paktën dihej që xhambaz mbante erë djerse kali - në atë kohë thuhej “qirje” me gjithë derivatët e vet, kish diçka naftore kjo, benzolet e “qirjes” ishin kudo, gjithë me një ngarkesë epike, solemne, siç i ka hije aktit të rikrijimit të botës san’. Kur kujtoj se sa e zdërhallur është bërë fjala “fuck” këtej në Botën e Re, ndjej një farë respekti për drojëturpin që ne kishim për “qirjen”, e përdornim natyrisht shumë edhe për kuptime jo të gërmëpërgërmshme, kur donim t’i çonim ngarkesat e foljeve të tjera në stade më të larta, për lartësitë e të cilave këllqet e gjuhës së zakonshme ishin të pafuqishme; sidoqoftë, megjithë shumësinë e përdorimit, ajo fjalë ruante sqimën - në mendjen time kjo për rastin është gjithnjë “s’qimë” - dhe nuk katandisej në folje ndihmëse apo pasthirrmë e mjerë si këtej. Fucking interesting, ain’t it?
Po, ne ngjanim aq shumë dikur, rruga ime dhe unë, dhe u habita kur pashë shtrajtimin obez të saj, ntrashjen e bymimin, çudi, sot gjërat nuk mpaken, nuk rrëgjohen si dikur, kur tjetri i thosh sevdasë a merakut (obssesionit) të hershëm, tek e shihte tashmë me dy fëmijë për dore “sa më qenke ligur, sa më qenke tretur”, sot konsumi zmadhon e fryn, pashë disa vila ndërtuar krenarisht aty ku më parë kishin qenë Muratët dhe shoferi i skodës Fetah Tuzi me shtëpinë e vet që kish diçka prej izbe nga romanet e ndaluar rusë, si dhe Pupi ngjitur, i vetmi nga të tre vëllezerit që i mbaj mend emrin sot, i kam harruar, por atë figurën prej teneqeje në majë të oxhakut të shtëpisë së tyre, në formën e një njeriu që i binte flautit nuk kam për ta harruar kurrë, edhe sikur UFOt të më rrëmbejnë dhe kujtesës sime t’i bëjnë ato lavazhet e tyre. Eshtë pjesë e qenies sime ajo figurinë mbi oxhak me tym dimri, që e thithte si një antenë gjithë trishtimin e bukur të botës, nga qiej krejt të panjohur që na sillnin apo merrnin zogjtë, ajo formë koke njerëzore mbi tymtar me fyellin që lëshonte ultratinguj si lakuriqët e natës nëpër muzg, unë e dëgjoja atë melodi nëpër erë, atë pamundësi pullazi mbi shtëpinë e Pupit… Këto nuk dukeshin më, mbase ishin fshehur nën sqetullat e vilave të reja me mure të drejte e sterilë, ku nuk besoj se mund të vrasësh kurrë një zhapik apo të gënjesh një merimangë me majë gjetheje bari, me aktrim prej mize kapur rob në rrjetë, zzzz, ato vila kishin një shkretim pasunarësh, të cilin ç’është e drejta e shikon shpesh edhe “këtej”, sidomos në “neighborhood”-e kur pasunaria bashkohet me origjina veriorësh dhe përkatësi protestante… pak më vonë e mora vesh që ishte shkreti vdekjeje ajo, e bëri vilën si ia desh qejfi, tre million i shkoi, por pastaj e vranë, s’e gëzoi dot, paraja e madhe i ka këto…
Nga dy fije rrënjëzash xhufkore pleksur përmes plisthash, ne ishim bërë dy tela varrosur nën izolante zifti, sere të vjetër si lëng nate, me ngarkesë por pa shkarkesa, pasi një shkarkesë kërkon të dytin e paizoluar, të pambrojtur, të hapur, dhe ne nuk ishim fare gati për njëri tjetrin, rruga dhe unë, ne u besonim atyre thelbeve të qashtër të brendshëm, atyre bulbave e zemërqepujkave të gatshme të shpërthejnë në zambakë, por zhguajt e fuqishëm të së tashmes, ai dhjamë aktualiteti nuk na linte… ne donim, për hir qoftë dhe të nostalgjisë, të shpështilleshim nga shtresat tabutore, ato pëlhura pafund që na qerthullonin palcën e vjetër, ishim mumje që zbërthenim napat balsamosëse, shtresë pas shtrese, por koha nuk ka zhguaj që i qëron shpejt e shpejt duke parë tutje për të mos lotuar, koha ka cipa të holla që vetë duan kohë pambarim për t’u shpështjellë, unë dhe rruga po zhvisheshim për njeri tjetrin,por kur zhveshja vazhdon pa fund edhe ashku më i nxehtë ftohet… unë po ecja mbi gjurmët e mia të fëminisë, mbi korrnet, penalltitë, vrarjen e gishtit të madh të këmbës së majtë që ka mbetur shenjë dhe sot, prej një kërci kucke që jam gati të betohem që doli nga dheu sa të më vriste e gjakoste e pastaj u fut prapë brenda, unë po ecja mbi “tethtet”, kalim batet, rrethet, cinglat, pincat, kaqolët, “dy pllomçat” që respektoheshin më shumë se korridoret ajrore të fluturimit të avionëve, dhe nuk po i shihja, nuk po i ndjeja, e dija që ishin aty poshtë, por dija s’është ndjenjë siç ndjenja s’është dije, përpëliteshin si ca rhizoma që u erdh lagështija për të rivegjetuar, por gurët e sertë rishtarë nuk i lenë, e më pas, me tmerr, ndjeva se e njëjta gjë vinte edhe nga aty poshtë, ku je, thërrisnin me një zë të ngjashëm me atë të këlyshëve të maceve të porsa lindura, gjëja më e pambrojtur në botë, por dhe sirena më e lemerishme po t’i vesh veshin, dhe shtresat e mia të reja, përkujdesja e lëkurës, ato aroma të reja parfumesh si dhe lëmimet e reja yndyrore nuk i linin po ashtu. Dhe posi me brinjët e magmës, të cilat për shkak rrëpire a gërryerje qëllon që i shpëtojnë mbulimit me argjila mbytëse, shkelmojnë jorganët bezdisës të sedimenteve ngaqë japin vapë shekujsh, nxjerrin një gjymtyrë parake jashtë çarçfit të kohës për tu ftohur në ajrin e natës-çast dhe të shfaqen papritur në ngrirjen paleozoike, brofi papritur si hyrje akropoli portë e Elmazëve. (Pas tyre ruante Eqeremi i Frontit që çante topat.)
Sa e vogël m’u duk ajo portë tani! Po, rrëgjimi ishte aty, gjërat “e mira”, të vërtetat u mpakëshin, sa më qenke ligur, sa më qenke tretur… ajo portë nuk mbante dy foshnja në krahë e në sqetull, si femra e këngës, në krahë ajo portë mbante dy plakat Elmaze, Hanen dhe Hanushen, që ashtu si gjumi i avancuar i njeriut, tashmë duket të ishin në vdekjen e dytë, që është fjetja e ëndrrave të para, ato ishin aty, statuja ajri të ngjeshur që kishte mbushur boshin thithës të ikjes së tyre nga kjo botë, ato dy plaka që dilnin te sofati i portës, e kundërta e vajzave të reja për të cilat pragjet dhe parvazet duket se janë bërë. Të paktën nëpër këngë. Mbikqyrnin rrugën, një postbllok i përhershëm dyplakësh, kush erdhi, kush iku, kush jabanxhi, kush komshi, komenti nga pas në blogun e tyre të ditëve me postime pafund, të nis si pëllumb mamaja në mëngjes kur shkon në shkollë e ti kthehesh pis e i shkatërruar, kritika e hidhët me dialekt kolonje, nga të parat fare… rruga ishte si një shtetth i mirësunduar prej një diarkie me të zeza… Hania më mirë shihte me synë e saj të xhamit se me të vërtetin, sy prej Haxhi Lleshi, ta ngulte e s’ta shqiste – ishin aty e nuk dinin ç’të thoshin tani për mua… sa e mjerë ish kjo, të mos kishin nja fjalë a një koment për mua! tëhuajzim transcendental, fantazma e Hanes dhe Hanushes e pa gojë, veshjet e tyre të zeza për vdekjen e dikujt ose te disave nuk murrmonin më si dikur, i lodhur thashethemi si felin i ngopur u rrinte nëpër këmbë. Nuk i pashë në sy, se më shumë vërsulet me rregullën kanine lehja e njohjes… frikën nga qentë e kontrollova, por kurrë s’e mposhta, e kush mund ta mposhtë po i pati një herë vetë, qentë e tmerrshëm të lagjeve periferike, që vetëm “pets” nuk janë… ata qen që kanë diçka prej vëllai të ashpër… me emra të çuditshëm… Nikdobja, qeni ynë i gjuajtur nga polici vullnetar Hamdi… sherri i Gjergjit me Lulin e Daves, një farë Xho Frezer-Kasius Klei rajonal dueli, Luli karocier, hunda e përgjakur mbeti si damkë mbi lavdine e sherrit evgjit… pastaj të njohurit zunë e po vinin një nga një, si në një kësoll të palajmëruar, e vjetra gjen kapilarë të ngjitet gjithqysh, një godinë si e sjellë nga Lindja e mesme me të zezën e shkatërrimit që është gjithnjë aty, edhe kur s’ka zjarr… e njoha menjëherë, markata fruta-perime, gjëja e vetme e bukur e monizmit, që u shkatërrua me gjasë ngaqë sillte socializmin si pronë e përbashkët që ish, sipas ndonjë Lenini demokratikas, çdo ditë, çdo orë, çdo minutë, pjell kapitalizmin e mirëpritur… e hapura në formë frëngjie avllisë, dyqanka e ngucur e jabanxheshës Vaje, “te Vaja” tashmë ishte nocion merkantil, dëgjoje rëndom “e bleva te Vaja”, brand name alidems… më habit e reja, risija ekonomike, kunati i Bashkimit, burri i Luçit është bërë lord… (ç’ke me atë ti)… nuk dëgjoj më për donzhuanët e famshëm jevgj Gimi dhe Tosi që qinin vetëm gaxhije nga lagjia 8 ngaqë “e vrisnin lart”… shumë kërkesa mër jahu, duhet të kemi nga pesë ashtu… edhe jalla…, por mllefin e Tanit të Hamdiut që nuk e la oborrin e vet me qera për parking kur ishte koha e duhur… “mo-men-ti”, i shqiptuar kujdesshëm për të dhënë rëndësinë e humbjes, tani do isha duke i mat paret me metër kub, mër plak… dhe befas kuptoj qartë ç’ka ndodhur, gabimin, mos-in, unë kam shkuar tek një e dashur e vjetër pas kaq kohësh me mend dhe zemër dashnori, kam guxuar t’i heq këmishën e kujtimeve dhe pashë atë që nuk duhej të shihja, të dashurën e vjetër dhe mungesën time.

Pipitje stine

2011-09-20T23:00:00.009-04:00

Që nga ferrat fluturuan flur mëllenjat,
lëngim kurthesh ligështon nëpër rrafshultë,
uri çarqesh edhe çerdhesh boshatisur,
bezhat vjeshtës po i ikin me panik,
ndryshe s’mund ta mbakam ikjen tënde
përpos si një ikje natyrore,
ja më ndihin këta shtegtime zogjsh,
e shkëmbej shkretimin me natyrën
në natyrë, natyrisht, e u jap zogjve
copa gjoksi dhe mëlçinë e preferuar,
luksin e shpjegimit tënd marr në këmbim,
një arsye ngjalash me një det të Jugut,
një zi elefantësh me hap funerali
në varrezë fildishi, dhe ijes së lumit
gëzof të vërtetë vanitetit blu,
lukse lundërzash shqasin tej pa kthim
më qeton natyra që trishton për mua,
e s’di ç’do bëja ndryshe, funeralët tanë
na kërkojnë flori, si dhe vajtojcat,
s’pajtoj dot poetët,
buqetat jashtë stine,
u shtrenjtuan shumë e shumë pak po thonë,
nëntë gojë trishtimi i thyen kafshitat
sofrës' rrumbullakët barkut tim,
lëng urie ngjyen kore' një proverbi
tharë përmbi parvaz
me dashuri prej plaku:
të keqen, o shi…

unë hidh ujë dhe ti po gri.

Ishulli Ruzvelt - 5

2011-09-17T04:49:00.002-04:00

Gruaja opake u largua pa dashur të dëgjonte asnjë reagim lidhur me librin. Ai libër dukej se nuk i përkiste askujt në botë. Dhe nuk meritonte asnjë vëmendje. Dhe ajo dukshëm nuk i kushtoi asnjë vëmendje. Porositi një çaj të zi dhe po e pinte duke e mbajtur gjithë kohën në buzë, më tepër po e thithte si avull. Ndërsa u përhumb asisoji, dëgjoi një zë që i foli nga tryeza tashmë e magjepsur, ku uleshin veç njerëz të çuditshëm.

- Nuk vë dot bast me seksin – tha tjetri duke bërë hyrjen më të pamendueshme të një bisede. Ajo u çudit pakëz, pa vetëtimthi për ndonjë komçë të zbërthyer apo këmbë zbuluar padashje në mënyrë ngacmuese. Donte t’i thosh, më falni, mos kam të shkruar në ballë “më gjuaj”? Por në atë grimë kohe iu kujtua që ajo ishte frazë shumë e njohur filmike me Tom Cruise, dhe qoftë edhe nga ky shkak, nga aktori pra, ajo s’do e përdorte kurrë atë frazë.

- Kështu sikur thuhet, - ajo u mundua të ishte sa më e ftohtë dhe e pandikuar, një mirësjellje më tepër se sa personë, por pa se e kishte kot. Njeriu ishte nga ata që e dashurojnë të folurit vetëm, dhe gjejnë një sebep në dikë që u është pranë për të mundur të flasin. Ajo nxori një psherëtimë lehtësimi kur sytë e tjetrit qenë më shumë të zënë me frazën në vazhdim, se sa me hulumtimin e fytyrës së saj.

- Nuk ve dot bast me seksin, - përsëriti tjetri. - Unë nuk kisha menduar kurrë se në këtë jetë do shkoja me ato latinet e shtypura që sheh aq shpesh në periferitë e qytetit. Por bast nuk vë dot. Mbaj mend një natë fillimvjeshte, me duhej një dosje kapëse tre inçëshe, dhe dola në avenunë e tregut, me shpresë se do gjeja në dyqankat e vogla të konveniences që rrinë hapur deri në mesnatë. Kish më shumë se dy orë që shitoret e posaçme për artikuj shkollorë qenë mbyllur. U futa në njërin që dukej premtues. E dini, ato dyqankat plot pluhur ku shërbejne latinë që bëjnë sanduiçë në çdo orë të ditës, ku gjen gazeta në spanjisht dhe plot artikuj me copë, cigare të hapura, kanoçe teke sode, gjithfarë çikërrimash që s’i mësove kurrë pse duhen, pilula që premtojne stamina, pikërisht në vendin emblematik të staminës së errët, dy zezakë statistikorë në 85% të herëve duke diskutuar kusurin me shitësin që është në prag të shkërmoqjes së xhentilesës me ta, ndonjë grup të vogël me djem dhe vajza shumë të reja hibride, të sapodalë nga membranat e mëshirës, por ende jo të ligjit për minorenë, që ngazëllimin e botës së madhe e fshehin me xhelozi pas vrazhdësisë që mezi u rri mbi nofullat e lëmuara, vajzat me fjalë të ndyra, zakonisht mbi madhësitë e peniseve të djemve të grupit… Zot, këto dyqane nuk do i prekë kurrë evolucioni dhe as bomba atomike, mendova; ato kanë diçka prej insektesh të thatë dhe furrtaresh të zeza… po kërkoja me dijen e atij që s’ka gjasë të gjejë atë dosje kapëse tre inçeshe, por që prapë se prapë rrëmon nëpër raftet e çikërrimave prodhuar në Kinë, kur ndjeva zërin e saj që më kërkoi ndihmë në spanjisht, t’i kapja një rrotull teke peshqirësh letre që vetëm Bounty nuk janë… unë u zgjata pak mbi gishta për ta kapur rrotullën, e kapa dhe aty e pashë për herë të parë kush ishte ajo, një latine, natyrisht, ca e shtypur… i zgjata rrotullamen duke pritur thank you-në e saj dhe tërheqjen time drejt raftit të fundit, i cili me siguri nuk kish ç’kërkoja, por asnjë thank you nuk erdhi, vetëmse një ankesë që nuk e kuptova, ankesë prej njeriu që ka të drejta, e cila kur vjen nga një mashkull të bezdis, ndërsa kur vjen nga një grua, kjo varet… u ktheva dhe pashë që për çudi flokët nuk i kishte të drejta si fije preshi e të mbledhura me atë bishtkalin e shëmtuar, por përkundrazi i kishte me kaçurrela të pakryera mirë, që plotësoheshin në ajër tek zgjatimet që njeriu mund t’i merrte me mend po t’i zgjaste dhe një çikë ato krela të përkujdesura pas prirjeve të tyre fillestare – nuk e dalloja dot a ishin natyrale apo jo, s’kam qenë i zoti kurrë në këtë gjë, as gjinjtë e silikonit nuk i dalloj dot, mbase ngaqë s’dua, nuk i kam vënë kurrë atë siklet vetes, zhbirilime të tilla janë një ofezë për gjininë tonë njerëzore… por ç’po thosha, ah po, tek gjinjtë pra, i ke parasysh ca këmisha të bardha me jakë të thellë në formën e gërmës V, natyrisht V kapitale, e thellë dhe e rëndësishme, ato që lejojnë të duken pakëz sytjena, më saktë aplikacionet e tyre, dhe atë shkarje masive mali që janë gjinjtë, të cilët nuk di si t’i marrësh pasi ajo rënie nuk ka mbaruar, no landslide victory, nuk ka një falimentim pa kusht të gjinjve aty, ajo vaterlo e grave në moshë, humbje pa kthim dhe bazë për shumë pesimizma, pra rënia është aty, por ajo është rënie e vazhduar, ata gjinj mund të bien edhe më, dhe kjo është njëfarësoj problematike, pasi diçka që nuk ka rënë ende plotësisht, gjithësesi është edhè e ngritur, e meqë ra fjala, ata gjinj mund të përballojnë çdo lloj problemi që lidhet me barkun, t’i vënë literalisht gjoksin, e ke parasysh mbretëreshën Latifah… diçka e tillë… ajo më kapi të përthithur në studimin e gjinjve, gjë të cilën nuk di pse me duket se kam të drejtën ta bëj, mu si dikush që kontrollon për shtëpi me qera, në të cilat futet në çdo qoshe intime, pa turp, i mirëkupuar, hulumtues, por edhe pjesë e mbarë e botës, mbrothësi e mirëpritur, pagese mujore, ankesa e saj vazhdoi e pashqetësuar, unë me fytyrë po kuptoja çdo fjalë pa marrë vesh asgjë dhe u habita se si s’më interesonte pjesa poshtë gjinjve të saj, më duhej përdhunshëm t’i ulja sytë atje, por ata s’shkonin, vetëm vërtiteshin rreth gushës së saj që për fat nuk bënte ende asnjë palë, por që me siguri do e krijonte të parën javën tjetër… i buzëqesha, por ajo nuk e njihte gjuhën e mimikës, sidoqoftë jo me atë mosdijen e zbatuar me zell hakmarrës të njerzve me halle në jetë, të cilët e kanë këtë, mosdijen pra, si shprehjen e parë të egoizmit dhe mllefit, cmirës që dikush tjetër aty përjashta prodhon ende buzëqeshje, veprim që sipas tyre duhej të ish zhdukur me kohë si dinosuarët nga kjo botë… doja të fyhesha nga një buzëqeshje pa përgjigje, sepse kjo do më siguronte normalitetin, por edhe shumë ofezë nuk duhej treguar, diçka mes mospërfilljes dhe jehonës së një veprimi jo të përshtatshem nga ana e tjetrës, e mes ketij dyzimi, të cilin m’u duk se e luajta përsosmërisht, vazhdova drejt raftit të fundit justifikues të përpjekjeve të mia shterruese për atë natë, kur për çudi çka kërkoja ish aty, vërtet aty, mbuluar në pluhur të vjetër, që njihet nga rrënjët e pashkulshme të sporeve të tij, një rrangallë në ajrin e vet, por ishte aty ama.
Këtu tjetri bëri pak pushim. Ai nuk kërkonte as miratim jo, në ato që thosh. Ndoshta intuita, mendoi ajo. Kjo është e vetmja mënyrë që tjetra të të dëgjojë me vëmendje.
- Vetëm në atë çast e kuptova rëndësinë morale të gjetjes së mallit që ti kërkon në dyqane me gjasë pothuaj zero për gjetje, - vazhdoi burri. - Edhe vetja mu duk i zoti, i realizuar në jetë, qenie që ka misione dhe i përmbush ato, kundër gjasave, i përpjekur, i çallstisur, u ktheva si një arsye që justifikon ekzistencën, të cilën në fakt askush s’po e vinte re, pasi grupi shumë shumë i ri ishte i zënë me një fjalë të re të padëgjuar që vajza mes tyre sapo e stisi, dhe ata po e adhuronin të gjithë – eh, në këto grupe kaq të rinj ti nuk e kupton kurrë cili është dashuruar me kë – dy zezakët sapo zgjidhën nyjen e kusurit të tyre, në të cilën ata gjithnjë humbisnin betejën me dyqanxhiun gjeni matematike të armatosur me një bombë atomike në formë kalkulatori; ata u larguan me të ecurën karakteristike të baggy style, qëllimi madhor i të cilit është të mos lerë pantallonat e varura shumë poshtë të bien përfundimisht.

Çaji i saj kish mbaruar me kohë dhe avujt në filxhanin e madh po jepnin shpirt.
- Çmimi për një dosje me kapëse tre inçëshe ishte i paturp, - vazhdoi tjetri, - por isha gati të paguaja dyfishin po t’më kërkohej. Një burrë, kontinenti i prejardhjes së të cilit ishte i papërcaktueshëm, një “Urs” sipas meje, pra nga proto-dheu Ur, ku kontinentet e sotëm nuk ishin diferencuar ende, po blinte sasi të përbindshme çikërrimash, kërkoi 300 raportore gjeometrie, dhe një sekondë më pas ndërroi mendjen, 400 më mirë tha, duke e shushatur arkëtarin … si dhe 200 palë çorape të zeza për burra vazhdoi masakrën… mirë, mirë, ja të mbaroj pak punë me këtë xhentëllmenin këtu, tha arkëtari për mua, ngaqë ka vetëm një artikull… tjetri pranoi me një farë bezdie qe vjen nga bujaria e shtrënguar, pagova dhe dola, rruga ishte e zhytur në terr, drita që vinte nga dyqani binte mbi fytyrën e latines që po rrinte mu përballë hyrjes përjashta, duke bubrruar me nja dy-tri krijesa që nuk shquanin dot ashtu përzier me natë… kishte dalë pa blerë asgjë… ke shkrepse, më pyeti me buzët që mundoheshin të mbanin një cigare që dukej çuditërisht e gjatë dhe e bardhe mbi atë trotuar të lodhur nate… nuk kam, i thashë, dhe hodha sytë përreth, a thua se prisja që nga toka të mbinin gjithfarë çakmaqesh a shkrepsesh a pistoletash gazi, me të cilat ndizen sobat me gaz… ngrita supet, si do t’ia bësh, i thashë, duke harruar që dyqani që sapo dolëm duhej të kishte 700 çakmaqe, nqse nuk i kish blerë èdhe ai burri i çuditshëm, me atë dyqan tashmë kishim mbaruar punë, ku do gjejmë zjarr për ty, i thashë i preokupuar, s’do mend që do doja më mirë t’ia prekja gjithë pllajën mbi gjinj, se sa të gjeja një shkrepse a thëngjill, thjesht sa për një kërshëri epidermike, asgjë tjetër, jam i sigurt që për një Zot e di ç’kombinim hormonesh një njeri tejet i zakonshëm duket bukur vetëm për një ditë a dy në jetë, askush s’duhet privuar nga ndjenja e të dukurit i bukur… të ka rënë një nur… nur i kuq a nur i bardhë… bezha nuk quhej… dhe ajo latine kishte pikerisht ditën, një hir që sfidon çdo parregullsi fizike, aura, eter, substancë pa gjendje të caktuar fizike, ajër natyrisht, pasi brerorja është e qartë, por jo vetëm ajër, edhe dicka e lëngshme si zgjatje ligatine e mrekullueshme në zona të njoma që e prodhojnë si lagështi, plotëse e kapilarëve të ajrit, por jo vetëm lëng, edhe diçka e ngurtë, si rrënjë uji, lëkurë që pret të preket e të mbajë gjurmën e gishtit tënd, xhelatinë e thatë… bukuri prej njeriu e jo femre, qe është ajo më shkatërrimtarja. Di unë një vend ku mund të gjejmë zjarr i thashë, dhe e kapa për bërryli. Është larg? pyeti. S’e besoj, i thashë, dhe fillova të eci kuturu, natyrisht kthesa e parë ishte aty si mur për të verbër, duheshin shmangur ato drita avenuje që digjeshin pa mëshirë, pa asnjë respekt për kursimin, rrugica kishte një terr me mirësi aleati, ishin ca parmakë të lartë me tela gjëmbi sipër, mu si ballë shenjti, nata lëshonte një gjak të zi, latines nuk ia kisha lëshuar brrylin akoma, ajo bëri pyetjen më të pabesueshme në botë, a gjete atë ç’kërkoje në dyqan, tha, dhe aty pashë që dosjen e kisha ende në dorën tjetër, u çudita, po, iu përgjigja, dhe dora nga brryli i saj më shkoi më lart, tek krahu, të gjeta, vazhdova fare vetiu dhe nga krahu gishtat pas pak po mbanin kokën e saj, nuk doja ta puthja, më intrigonte hunda e saj dhe mjekra, që zbriste poshtë asaj pllaje prej hëne mbi gjinjtë, e dija që aty ishte qëllimi, çdo gjë tjetër ish një justifikim, bënte me copëra të ngjitura keq një xhentëllmen terri, që thërmohej vazhdimisht, si gjithë ngrehinat e pabekuara natën, nuk doja afrim, doja thjesht t’i shpëtoja asaj tërheqje gjinjsh prej maelstromi, ndjeva se si u drodh trupi kur gishtat më në fund i kapën gjinjtë, ata ishin dy frutat më të lartë në atë pemë nate, mund të zbrisja tani, por ishte shumë vonë, duart e saj më kishin zbërthyer ndërkaq, më mbanin fort dhe më tërhiqnin pas vetes, dhe përpara se mund të bëja një veprim e ndjeva veten brenda saj, të rrasur si me përdhunë, në një ngrohtësi të lagët aq të huaj, si tropik i rrezikshëm pyjesh me shira, e per çudi duart e saj me mbanin ende, kishte diçka prej diktature ai shtrëngim, aq sa mendimet m’u kthjelluan krejt papritur, kujtova saktësisht çmimin e dosjes dhe faktin që shitësi nuk më kish kthyer një cent, pasi në atë dyqan nuk e llogarisnin taksën, apo e llogarisnin ndoshta?.. dola me nxitim nga ajo shpellë ciklopi, kinse po vija, subjekt i kontradiktës themelore të kohës sonë, që del kur vjen, dhe pashë rrotull, ajo rrugicë nuk ish aq e errët sa më ish dukur dhe polici më i rëndomte do na kish parë… pashë instinktivisht lart… mos ki frikë, tha latinja, nuk ka kamera vëzhguese… ku do gjejmë zjarr, pyeti, dhe kjo e bëri menjëherë të qartë çmendurinë e gjendjes ku isha futur. Doja të ikja një orë e më parë, pendimi natën ka tjetër shtypje, ka shpresën se do lehtësohet ditën, dhe hapat e mi po kërkonin në fakt mëngjesin, ku rrugët do mbusheshin me qindra latine, të cilat kishin bërë dashuri natën e shkuar, dhe sëmbimi im do zvogëlohej, pasi do pjestohej me numrin e tyre, sa më shumë, aq më mirë, latine të të gjitha vendeve, bashkohuni! Di një lokal të vockël që e mbyll shumë vonë, i thashë, nuk është larg, dhe e dija vërtet, një pijetore etnike, të cilës i largohesha si djalli temjanit, për pak minuta jemi atje, thashë, dhe shtriva hapin, gjithë duke ndjerë ftohtësi të qullët mes këmbëve, çka më bënte qenien më të mjerë në botë, ndërkaq pak metra përpara xixëlluan cigare që thitheshin nga nata, nga buzë nate, dhe ajo u gëzua, u tregoi cigareve të ndezura të sajën, a mund ta ndez pak, solidariteti i duhapirësve të të gjithë botës u derdh i valë, fytyrat e zezakeve, ishin tri, mund të shquheshin më në fund, ajo më zgjati një cigare, e kam lënë, i thashë, dhe kjo befas më bëri njësoj të panjohur si ata të tre, në fakt edhe më të panjohur se ata, pasi për ta dihej që pinin duhan, kjo u duk açik, sepse ata bënë menjëherë një rreth, ku unë nuk isha as tangent, as i brendashkruar, çfarë cigaresh pi, ku i gjen stekat? t’i sjellin nga Jugu? unë njoh dikë që shet në të zezë, janë të mira… unë fillova të largohesha nga ata, po ecja pa gëzim, a thua nuk ishte pikërisht kjo ajo që kërkoja deri pak më parë, të shpëtoja, nga kjo marrì, askush nuk më thirri nga pas, kjo e solli trishtimin edhe me shkak të dukshëm, të ndihesh i panevojshëm është thelbi i vërtetë i hidhët i vetmisë, eca kuturu, keqardhja për veten u bë aq e thellë sa që edhe mendimi i mprehtë që vetëtiu si teh thike nën dritën vetmore të një vitrine, se mos kisha marrë ndonjë sëmundje veneriane, ose AIDS, u mpi, u ntrash pa asnjë rrezikshmëri, madje, s’po e besoja veten që nga ajo gjasë pata ngashnjimin e njeriut të pazakontë, avant-garde, Magic Johnson, Queen’s Mercury pas vdekjes… dhe mu nga kjo besova që s’kisha asgjë, ata viruse luksoze kërkonin të tjerë tipa, jo ty, ti s’ke pse trembesh, i thashë vetes me një lloj qesëndie të hidhur, dhe shprehja nuk bie rrufeja në… shkau anash si lundërz. Në atë valë përbuzje për veten, doja të bëja të vetmen gjë që mund të më lartësonte si njëri, te shkoja mbrapsht, të gjeja latinen me ato copëzat e natës që thithnin zjarrin, ta pyesja në kish nevojë për ndihmë, çfarëdo që të ish, unë jam këtu për ty, këtë natë je nën mbrojtjen time, ndorje, dorëzanë… dhe u ktheva me tahmìn drejt vendit ku i kisha lënë, m’u duk se e gjeta dy herë atë vend, kishte një pizzeria afër, si shenjë referimi, një Papa John’s, mos gaboj, të dyja herët u gabova, asnjë pizzeria nuk kish afër, veç argjendar me vitrina të ndryra pas hekurash dhe një berber, por herën e tretë e gjeta vërtet, pashë që pizzeria nuk kishte qenë Papa John’s, por thjesht “Tek Adrianna” quhej, dhe fakti që nuk i mora vesh as emrin asaj, më goditi përsëri… ata nuk ishin aty, kishin ikur, me siguri të katërt, diku, mbështjellë nga mbrojtja e stërfuqishme e natës, e huaj, e ftohtë, që nuk më la rast për t’u treguar qoftë dhe në dukje kalorsiak, dhe që aty rrugën për shtëpi e bëra duke ndjerë dhembje si prej goditje grushtash të fuqishëm në brinjë, ishin duart e të zinjve tymosës në variantet e pafund të kalimit të natës me latinen bluzëbardhë, që ish me ç’dukej, në ditën kulm të hirit të vët, të cilin nuk mund ta kalonte me një qenie të dobët si unë…

Një brisk

2011-09-10T17:34:00.001-04:00

qëron lëvoren e natës
teksa bota rrotullohet,
lëkurët e prera
prej kurbanësh të errët,
pulpa e bardhë e ditës
murrmohet ngadalë,
oksidi i kohës
bëhet lëvore nate prapë,
një brisk
la zhguajt e mi të zinj mbi çarçafë,
amvisa m’qëroi nga jeshilët
mbledhur në sythe të tëmthit,
jam zhardhok që fjeti një dimër,
perime’ helmuar,
e mira kur grryhet në dobi të shëmtuar,
një brisk,
mastektomi pjesëve të mia prishur prej ditës,
dhe ndryshku i mjekrës, limë hekuri hukat,
syprin e lëmuar fytyrës - kullotë shterpe
ku një mijë bizonë pëllenj u ushqyen,
sporet e ndryshkut u fshehën në pore të imta,
rrënjët u pliksen në plisa hekuri nofullës në brinjë,
bar i keq,
një brisk
i mprehtë, dinakëri e zmerilit,
kokrrizë pas kokrrize
gërreu atë që gërryen,
një teh që sheh
dorën q’e mban ta kafshojë,
gishtat prerës t’i presë,
gjak gishtash të pijë
si vëllam i pabesë,
një brisk.

Çyçkët – Kronikë kuq e zi – (intersticiale femërore) Fizja: Në “të parë”

2011-09-07T13:16:00.000-04:00

1.
Fshat e tabiat, shtëpi e zanat. Nuk qeshë mësuar me shtëpi të madhe. Kur erdha nuse në Kapllanët e Gropovëthit, e pashë. Më çuditi sirà e punëve. Ka një dorë, “ka zot hauri”. Burrat nuk bëjnë ç’t’u dalë përpara, njëri merret me bagëtinë, një me arat, një me shit-blerje malli. Ç’hyn e del, terezinë e parasë dhe ilakatë i bën më i madhi, Hatemi. Një kafshatë meazallah se vete dëm. Në salltanete të kursyer. Toka blejnë sa herë që munden. I ujdisin, me ledhe e me tertipe, usta kanë Arifin që murin e bën si frëng.
Hatemi e pat të vështirë me të vëllezërit në krye; nopranë, që s’u gjendet dermani. Kur mori sefte shtëpinë në dorë, pas vdekjes së plakut Kapllan, Hatemin nuk para e dëgjonte njëri. Qëlloi që do martonin Ferruzenë me Ademin e Cergëve. Hatemi u tha të bënin davet të vogël. Jo, u hodhën të vëllezërit. Do bëjmë dasëm të madhe, vetëm një motër kemi. Nuk jemi pacakë. Jo bëhet, jo s’bëhet. Mirë, u tha Hatemi. Dhe lëshoi pe. U bëdasëm e madhe, si ajo punë. U thirr i madh e i vogël, i zi e i bardhë. Berihaj. U përcoll nusja. Te nesërmen ngrihen burrat të shkojnë në punë. Në Kapllanë janë shumë sherretë në sabah. Sikur do pëllcasë ndonjë luftë. Do gjendet një sebep për sherr. Ç’u bë kjo, ç’u bë ajo… pse s’u keni shtënë ujë hajvanëve se i përvëluat, ku janë litaret që lashë dje këtu, na duhen ca gozhdë… pse s’i keni prehur sqeparët, që iu preftë ai i Sipërmi, iu preftë… Mezi navasen. Ate mengjes pas dasme vëllezërit shkuan të merrnin torbat me bukë me vete. Shohin torbat, torbat bosh. Ku është buka, u kreshpëruan. Aty doli Hatemi e u tha: ç’kishim, e hëngrëm dje. Tani shkoni hani koqet e Ademit!
Të dhëndrrit.
Nuk i kthejne me llaf qe atehere.
2.
Isha në të parë. Siç është zakoni për nuset e reja që bëjnë vitin te burri. Çudi sa shpejt kaloi viti i parë nuse. I thashë Sulltanës, xhaxheshës, gati vërsnike me mua, që isha me barrë. E ke ndjerë gjallë? më pyeti. I thashë jo. Por nuk jam e sigurtë. U ngrita në mëngjes herët, siç bëj në Kapllanë. Qetësi e madhe, as sherr, as nerva, as ikje e burrave sikur ka rënë bomba. Babai Islam piu kafen që ia bëra unë. Ngadalë. E ke bërë të mirë, tha. Zura pastaj e fshiva gjithë shtëpinë, me rrënjë, mirë që s’mu zemërua Sulltana. Ajo ka qëlluar flori.
Në shtëpinë e të parëve njerezit kanë më shumë kohë dhe nge, molloisin më shumë, e marrin shtruar. Dhe shesin ara, në vend që të blejne e t’i ndreqin me mure. Dhe qahen më shumë. Nuk ia kisha vënë veshin më parë kesaj. Pleqtë bëjnë muhabete që s’i dëgjon në Kapllanë. U kthye babai Islam nga Çorovoda. Bashkë me Tajar Çelën. Do këmbente ca duhan për ca karta cingari që Tajari i mbante në një kuti metali. U ulën… bjena nanjë raki, o Mine, thirri babai… pastaj, sipas zakonit, Tajari zu ta pyese babane mbarë e prapë si ishte e si i kishte njerëzit; edhe pse kishin bërë dy orë rrugë në këmbë nga Çorovoda bashkë. Babai nga shok udhe u bë papandehur zot shtëpie e mikpritës. Dhe duhej përshëndoshur, si ishte vetë e të tijët e mirësetëgjeta. I dinin përmendësh pyetjet dhe përgjigjet, si tespie. Flisnin duke e marrë, jo duke e nxjerrë frymën, siç bën insani kur flet… Si ke qenë Islam? Miiirë (përgjigje me thithje ajri, si psherëtime që hyn ngoje, dhe dorën tek zemra). Me shëndet? Me punë? Miiiirë. Fëmijën, vëllanë, gjithë ç’ke? Gjithë të dashurit? Miiirë. Gëzonem që ini mirë. Falemnderit. Po ti Tajar si ke qenë? Miiirë (përgjigje me thithje ajri, si psherëtimë së prapi). Me shëndet? Me punë? Miiiirë. Fëmija, vëllai, gjithë të dashurit? Miiirë. Gëzoj të ini mirë. Falemnderit. Të kemi miqtë. Pastaj pak qetësi që e kërkon dredhja e duhanit. Pastaj muhabete bujqësie, sa miser, sa grurë, sa gojë bëheni, sa muaj bukë, sa zahire, pse s’bëri ar’ e gjatë? E mbolla duhan vjet, prandaj, duhani e prish tokën, ku do e shpini bagëtinë këtë dimër… Pastaj babai për nja gjysëm ore mesele se si kishte ngrënë ca mëlçi me Shuaipin e Myftarëve, herën tjetër që kish qenë në Çorovodë. Pastaj pezmin e Ilas Cergës, që donte veresie një paqetë duhan në dyqan të Pasho beut. Dua një paqetë duhan, kishte thënë Ilasi. Posi, i kish thënë Pashua. Kaq lek bën. S’kam tani. Shënoje në defter. Jooo, ia kish kthyer Pashua, po s’pate ti për mua, s’kam as unë për ty. Ah o lek, vetëm mo më rënç edhe një herë në dorë, paskësh thënë Ilasi … dhe kishte ikur. Shiko, shiko… nc nc nc… ashtu ë?... Pastaj savitjen e Isuf Agos për Pertefin e Ladinëve qe kish shkuar krushk veshur punë e madhe. O Pertef, o burra nxito t’i kthenç rrobat kujt ia ke marrë borxh ore , se po të kërkonin në shtëpi që më sabah ata botët… hë hë hë…
U bëra prapë kafe. U pëlqeu. Ke mësuar birinxhi në Kapllanë, thanë. Më erdhi mirë. Ndihmova pak nënën Emine që po bënte ca tërhànë. U ktheva. Babai Islam dhe Tajari prapë aty. Kishin grirë ca fleta duhani me çakije. U habita që po molloisnin përsëri historinë e Ilas Cergës. Këtë radhë pak më shkoqur, dhe pak më ndryshe nga hera e parë. Dua një paqetë duhan, thotë Ilasi. Posi, ia kthen Pashua. Kaq lek bën. S’kam tani. Shënoje në defter. Jooo, i thotë Pashua, nuk kam dale për sadakà. Ah lek, o lek, në më rënç edhe një herë në dorë …
3.
U ktheva prapë në shtepinë time, në Kapllanë. Çdo shtëpi ka erën e saj. Bej habi pse? Laj sa të duash.
Nëna Mine u gëzua shumë për barrën time. Me një djalë, tha, dhe sytë i vanë nga çukë e Tomorit. E morën vesh grari e lagjes. Ose u ka thënë nëna vete, ose e kanë pyetur, “a ka gjëkafshë Fizja”? Nëna po ashtu me pyeti a shkoj mirë me burrin, Ramadanin. S’më pyeti a e do. Më vonë më tha “bëj duà të mos zihet zët”. Dhe unë u luta vërtet. Ishim ulur me vjehrrin Sadik që erdh të më marrë, tek Vidhi i Shemes afër Bregut të Kurorës, në gjysëm të udhës për Gropovëth. Frynte pak veri. Shpjema lutjen në Çukë, i thashë erës. Nuk e di pse duhej ajo lutje, por unë e bëra. Vjehrri Sadik e mbaroi duhanin dhe u ngrit të iknim. Vidhi mbeti pas. Ai e dinte si një vëlla i vogël. Faqe e Tomorit nën Çukë zbardhi pas një kodre. Ishim më afër Kapllanëve se sa Çyçkëve.

Verë e bardhë e shtëpisë

2011-09-06T03:03:00.001-04:00

Miku im Scott m’u qa përmes shpatullave të gotave të verës
me pezme të fermentuar, se lamtumira e tij ndaj një gruaje
që e desh nuk ish e përsosur, si kjo verë, tha, që e kemi kapur
jashtë kohe, musht i ftohur pas orgazmës nëpër bute të largët
edhe piu si për të dënuar veten, alkoole të paplotë, që kafkën
ta gërryejnë bashkë me pishmanet - këta në kokën e tij
nuk përzihen me fjalë turke, si në timen, thikat e mia vrasin më hidhët
sepse mbishkrimet arabe s’ua kuptoj, veç kanalet për gjakun i kanë të njëjta
me të tijën si dhe ndryshkun e mospërdorimit, cipë oksidesh të përndezur, hematite të bluar,
gjak shkëmbi të tharë ndanë kësaj vere të bardhë, të ftohtë, për verë
si pasvdekjet me të verdhë meiti, pothuaj e bardhë prej pëlhure liri
me të cilën janë pështjellë 1001 tabute vajzash pa fat si mollza hëne,
dhe gjë nuk i thashë… gjë nuk i thashë sepse mjaft ish e tepronte trishtimi i tij,
thikën time e nxora nga këllëfet e ngrohtë të plagëve të mia të reja
dhe e futa në këllëfin e fildishtë e të ftohtë me përkorje rutinash qytetse,
ndërsa sytë monokla m’përjetonin tmerrin e venitjes pa kthim të ca çasteve të mbrame,
sepse për fatin e keq retina s’më kish besnikërinë grafike të syve kapakrënë të meitëve
dhe veten po e vrisja me jetë.

Natë me shi pas shfaqjes me drita qielli në panair

2011-09-03T23:42:00.001-04:00

Brisqe lazer prenë rropulli për qiell,
lbyrur retë përshpirtin shpresë për mbijetesë,
ngashërehen fshehtaz, ndërsa poshtë
kjo merret si mundësi për shi,
atje poshtë pas çdo mjegulli që mugullon
njerëzit nisin e ndërtojnë pritshmëri.

***

Pikat vetmore ja arritën
të ndërtojnë një shoqëri të njomë,
shiu - qytetërim i qiejve n’fluturim,
vendim i të vetmuarve për të rënë
bashkërisht në dashuri me trojet

***

bëhet një aferë tokësore,
tash ti je thellësisht e lagur,
hirplote, rreshja e ngrohtë
dhe shfaqja përfunduan,
kohë për të qenë dashnorë
një peshqir varur supit tënd
dorën time pret, të gabojë
lexuesit e pëllëmbëve nesërdej.

***

A bëmë, pra, dashuri?
Pashë mbathjet e mia
të vrara në qosh -
dukej aksident.
A quhet
kur unë s’e mbaj mend?
Shtrojat e shtratit u rrëgjuan
kinse gjë nuk dinin,
as dhe njolla gjaku nuk dëftenin
ndërsa plagë po ndjeja ballin tim,
duhej t’ish konjaku, ose egërsia
jote e ushtrimit të dashurisë,
s’kish me Excedrin për ty, as për mua,
shpresë e fundit diç
së bashku të shijonim.

***

Shandanët u dënuan me varje në tavan,
asgjë nuk duket si rastësi fatkeqe,
dritat e botës, lloj lloj UFOsh gënjeshtare
vijnë e shkojnë…
ç’mbetet pas
është veç një dritëz e vogël nate
që nuk shuhet dot -
e vërteta:
pa çelës e mbyllës në mure.

***

Dukesh e çuditshme, porse jo e huaj,
dy gjysmat e tua
më shqyejnë dykrahësh,
të mirin dhe të keqin,
ti parapëlqen të keqin:
sepse pas çdo here me ty
ndihem më i mirë.

***

Mishin ma hëngre, eshtrat m’i kurseve,
fushë e dashurisë mbushur me skelete,

***

një litar i artë – diamant i varur,
mjegullì e piksur n’orvatje depërtimi
në vijën e ndaluar mes gjinjve të tu
që e mprehtë lazer gishtat shkurt mi pret
si bisht rreshqanori – ata mbijnë sërisht,
gishtat e rinj,
nuk nxënë nga vdekjet
e shkuara në duar,
pa kujtesë, veç çastin
shijojnë edhe ndjejnë
tastjerës së fildishtë të brinjëve të tua;
gjithnje desha që të jem një Liszt,

***

burrë që e njeh gruan si element natyre
njësoj si dallgët apo stërstuhitë,
një tru që dhemb
një dhembje që trullos
në një fjetje shqerre,
ku ujqit vulvës tënde nuk kuisin,
teksa hënat i veniten gjoksit tim

(besoj hëna është që kuit e para,
ujqit veç përgjigjen me konsideratë
urie prej dimri e goje janari)

“ta panda ri”, po jetoj kujtimin
që tanikëtu, kjo erdh më e trishtë
sesa shembja e bursës,
s’mund të jem veç çast i posashkuar,
brendashkruar barkut tënd e që prap s’të cik,
e mund të harrohem, lumturi Asgjëje,
e mund të rikujtohem, drithërime Krijimi
prej Asgjësë, se kur rikujtojmë
jemi perëndi në mënyrat tona,
do më rikrijosh, e di, nga pluhuri
pa frymë i harresës, por s’di në se
ai lloj skllavi do dua të jem.

Çasti i mbramë

2011-08-29T12:37:00.000-04:00

Heshtje nëpër vesh, frikë nëpër vresht,
fshati shoi dritat, jam gati edhe unë që të flë
të madhin.
Përroi po më thahet, argjend u ftoh peshku,
rëra n’ar pa vlerë, bretkosa të hutuara
përjashta kërcyen,
metalet u thërmuan në pluhur e argjilë
që në kryeherë bëri njeriun.

S’luaj dot me vdekjen, ndjenja nuk mjafton
ndjej puthjen e përsosur, jam bretk i hutuar,
bretk i pamundësisë

me buzë prej Asgjëje.
Ajo puthte sy hapur, pak vdekje kënd s’dëmtoi,
unë mendjen mbaja hapur, kur e puthja, s’do mend,
papërsosmërisht.

S’po arrij dot orën zilen t’ia dërrmoj - grusht dorën, kambana
e vdekjes për Zgjimin

me lëndë që s’lëndon më,
ku udhët s’më udhëtojnë.

Ndales’ e fundit, çdo gjë vjen, gjë s’shkon,
meridian im mbërriti në pol,
koha nuk shumëzohet,
lind çaste jetimë
(atëher’ kur s’dështon),
lëkurë e mureve ndjen gishta të verbrish,
prekje gjinjsh t’panjohur,
thithka të rrënqethura që ngrihen
nën mollza,
sëmundja s’është më grua.

Dashuria është një komoditet, si gjithë kimikatet,
tinëz shitet nga alkimistë
në herbosteri të fshehta në qytezë,
në shishka të shumëngjyrta;
trishtimi bëhet sh’pive, si kafeja turke
me pak, dhe më i çmuar
në tram e në shkëmbim;

vërtet ish kimi,
besomë, sidoqoftë,

t’jesh materialist mërzit
si një shok gjerman,
dhe për më tepër
s’ia vlen

mundin.

Shijon qumsht i djegur
hapsira,
kotësia është jetike,
zbulesa përmes mjegullit, langùa nëpër vresht.

Perlati

2011-08-21T06:50:00.002-04:00

1.
Perlati na u duk gjë e pagdhendur qysh në fillim. Koka e tij të kujtonte një patate të parregullt; për më tepër, njerëzit me ballë tepër të pjerrët, si ai, përçojnë një paqëndrueshmëri të pabesë. Por ishin flokët e qethur zero ata që në të vërtetë tëhuajzonin. Ne ishim të ndjeshëm kur vinte puna te flokët. Gjithë rinia jonë e deriatëhershme kish qenë një përpjekje për t’u shprehur me anë të flokëve, “farforiteve” të gjata, “basetave” të shkurtra sllave, rruar thellë mbi vesh, tangente mbi llapë e sfiduese: favoritet e gjata qenkan problemi? Dakord, ja i shkurtojmë fare. Fare! Zdravko, kako si?
Ne nuk mund të ishim shpërfillës ndaj atij rripi të ngushtë qimesh që lidhte si një istëm tëmbthat me faqet. Aty ishim skajorë, ose tejet të shkurtra, ose deri poshtë veshit; çdo gjë përgjatë veshit ishte një komformizëm pa ngjyrë.
Kështu që kur pamë Perlatin në fillim, me ata flokë të qethur pothuaj zero pa e detyruar njeri, u murrëtyem padashur. Sepse këtu askush nuk na kërkonte të qetheshim si ushtarët. Ky nuk ishte shërbim ushtarak i vërtetë, ky ishte zbori tremujor pas përfundimit të fakultetit. Në fakt ne po përgatiteshim për oficerë rezervistë zbulimi; kjo na u tha me krenari. Ne do merrnim informata nga prapavijat e armikut në rast sulmi grek, jugosllav (ti si billa moja pjerva ljuba), italian, të NATO-s apo të traktatit famëkeq të Varshavës, nga i cili kishim dalë trimërisht. Flokët zero nuk ishin një kërkesë e detyrueshme. Një farë lëshimi i dorës në kërkesat ushtarake ndihej açik. E detyrueshme, për shembull, nuk ish as heqja e brekëve para Paskalit të degës ushtarake që bënte kontrollin mjeksor ushtarak. Ishim në liga të mëdhenjsh tani.
Në të vërtetë çdo lajthitje e tepri civile ra me dhembje të përgjaktë në dyshemenë me çimento të mencës së repartit ushtarak që ditën e parë, ku berberi vërtet tregoi një epsh prej xhelati dhe nga ku dolëm të gjithë si dele pas përgjakjes së bashkave tona të arta civile. Ishim ama prapë se prapë krenarë se qethja ishte ku e ku më dinjitoze se “zeroja” e rrulave, e cila u jepte kokave të tyre një mjerim hamullor. Gimi që krenohej veçanërisht me flokët e tij gjithë valëzim iu lut berberit me njëmijë përgjërime që të ish i kujdesshëm, të mos ia priste shumë aty, as këtu, as anash, as në fund, tek qafa, ku floku duhej të kish diçka prej ujëvare… berberi e dëgjoi me një çmeritje si të ish oficer nazist në kamp përqendrimi që dëgjon të burgosurin e sapoardhur t’i flasë për parapëlqimet e tij të biskotave… Rruspa e tij filloi rrafshimin e çdo kodrine të bukur me krela të shlirëta, pa dallim buklesh, krelash e cullufesh politike, aq sa Gimi u ndërkrye dhe duke marrë frymë me zor e duke parë me inat në një pikë pak anash kokës së berberit, u dha i kithët, me muskujt e palëvizur të fytyrës, përjashto buzët, të cilave iu desh të thoshin me vështirësi: “zero”! Është interesante se si zemërata ecën drejt e shikon kithtaz, se si sytë e shikojnë tjetrin, ndërsa koka shikon tutje – mos t’i pafsha sytë!
Berberi e priti pa e bërë qejfin qeder – më vonë menduam se ai duhej të ish mësuar me të tilla shpërthime flokofilësh civilë – mori një palë gërshërë të tjera elektrike, që u duken saora mjet torture nazisti, dhe pa asnjë pendesë filloi të krijonte korridore në skalpin e skuqur që duhej të digjte sak nën kapilarët e padukshëm të gjakut tek pëlcisnin nën lëkurën e hollë të pamësuar me dritë. Kur mbaroi, pati një ajër prej ekzekutimi dhe flokët e gjithkujt u ndjenë në faj. Pastaj ishte edhe Gëzimi që u qeth tullë, por puna e tij nuk ishte fare dramatike, përkundrazi ishte e dobishme, pa nerv, praktike, ai donte të qethej tullë vetë, për forcim të flokeve të tij të turpshëm. Rroftë sebepi, tha. Zero, usta!

2.

Por Perlati ishte tjetër gjë, Perlati erdhi i qethur tullë, ai ashtu duhej të ishte tërë kohën, edhe në shkollë, ne s’kishim si ta dinim, ai vinte nga një tjetër shkollë, e një tjetër qyteti. Flokët civilë zero sëkëlldisnin po aq sa dhe rruajtja “kundra”. Qethja e flokëve tullë nga një student na thyente një përmasë të rëndësishme, ishte kolonë e pestë, na vriste pas shpine, dhe aty për aty Nini nuk e zgjati, por e dha verdiktin: “Po katunar, or burrë i dheut”! Domethënë, pse habitesh.
Nuk i thashë gjë. Sytë e vegjël me bisht të Perlatit nuk di pse m’u dukën të ligj, shumë të ngjashëm me sytë e disa qenve të stanit, me dy njolla vetullash si prej tigri. Nuk meritonin asnjë mbrojtje. Dhe kjo më pengoi në leksionin tim mbi paragjykimet dhe të mosfoljen para kohe, që me gjasë do merrte verdiktin tjetër të Ninit “e mirë, mos na bëj si bythë e squt’ tani”.
Perlati na bëri përshtypje edhe për diçka tjetër; për aurën e mashkullit alfa. Mësuam se vërtet në shkollën tjetër Perlati kishte qenë sekretar i rinisë. Nga ku duhej të vinte edhe ai farë vetbesimi dhe vetvlerësimi i tij, të cilën s’ka rrobë zbori ta fshehë dhe që fitohet në mbledhje pafund rinie e dreqi e di se ç’organizatash. Kjo e rinisë e bëri Ninin të thoshte përfundimisht “vari trapin”, dhe vërtet, kureshtja jonë u vulos me këtë vendim me peshë. Le që filluan edhe ditët me stërvitje rraskapitëse, ku grekërit sulmonin pa fund nga Guri i Capit dhe avionët nga Bullgaria vinin për 17 minuta, shoqëruar kjo nga sharje nën zë, i qifsha nënën bullgarit dhe atij që ka bërë bullgarin, pasi mendohej që ndërsa piloti po nisej nga ato aerodromet e mallkuara të Sofies a të Dimitrovit me të bir’, ne duhej të ngriheshim nga krevatet tanë të marinarit, të visheshim, të merrnim armën dhe pajisjet dhe të shkonim me vrap në pozicionet tona në një kodër përballë, ku s’pipëtinte asgjë, kish veç ca gjemba që dukej sikur talleshin me ne, që të shpuarën e kishin tepër të hidhur – ca gjemba të gjatë, të verdhë – si dhe të pëgëra zboristi me moshë dhe lagështi të ndryshme, që po shtoheshin me katrorin e herëve që avionët e Bullgarisë niseshin të na bënin gjëmën. Ne prisnim aty, të shumtat e herëve pa gëdhirë, dhe ndërsa agimi çelte mbi mal, mbi sklepa na rëndonte shfryrja e Avniut, edhe ky nga shkolla tjetër, “a qifsh veten, o Sokol, që na sjell këtu si lugati në pikë të sabahut… po kush pordhi në Bullgari për ne o, pse bëheni të marrë, se na meruat”. Sokoli ishte komandanti i togës sonë.
Përshtatja jonë kishte kaluar të gjitha fazat e njohura, rutinë zboresh paraardhës dhe aksionesh njëmujore. Ditën e parë një ngritje e tensionit arterial, dhembje e tmerrshme koke, rënie në krevat me një siklet kambalesh, të cilit nuk i shkojnë gjëra të tilla si dhembja e kokës; “dalja jashtë” për herë të parë, “protodhjerja” sipas Ninit, që ndodhte pas 48 deri 96 orësh nga mbërritja në kapanon, një gur kilometrik që duhej kaluar, banjot e çimentuara përbënin një sprovë të rëndë, era e mprehtë e amonjakut ishte e padurueshme në fillim, por më pas nuk bënte më përshtypje, mukozat e hundëve digjeshin përfundimisht, siguresa nën një tension veçanërisht të madh, bëheshin mukoza ushtarake të kalitura për mbrojtje, dhe pas vizitës së tretë atje, mund të quheshe si i shtëpisë. Përdorimi i gjithkundshëm i parrullave të reja zboriste, “shiu është kolonjë për ushtarin”, “karabina model 62 është armë e fuqishme në duart e ushtarit të edukuar ideo-politikisht nga Partia, për asgjësimin e armikut me zjarr, qytë dhe bajonetë”, tregonin se përshtatja me rrethinën ishte e plotë. Ne ishim shfytyruar mjaftueshëm dhe do na duhej e njëjta kohë për t’u rifytyruar prapë me rrethinën civile, kur kjo të ndodhte, pas tre muajve, nëse ata tre muaj një herë do mbaronin. Ishim bërë zboristë; pas disa ditësh stërvitjesh taktike edhe Perlati na u bë i zakonshëm, tulla e tij ishte një fushë me potencial flokësh si e të gjithëve.

3.

Afrimi i parë me Perlatin ndodhi një ditë me grip. Të gjithë ishin duke përsosur zvarritjen taktike me grupe treshe tek vendi i zakonshëm i stërvitjes, të cilit ia kishim mësuar çdo hollësi, ndërsa ne ishim të shtrirë në kapanon, me kompresat e thara mbi balle që i mbanim më me krenari se çdo medalje trimërie. Po vrisnim orët me Ninin dhe Agronin, i pari në katin e sipërm të shtratit dhe i dyti poshtë në të djathtë, plogështia jonë e sforcuar donte të bëhej gëzim, por pa mundur, ndërsa ato garza si borë e një planeti tjetër rrezatonin një ajër menstrual - kjo ishte në fakt sëmundja e vërtetë.
Agroni po fliste si orakull, më tepër duke iu drejtuar Ninit. Sapo ishte kthyer nga spitali, duket kishte zënë një dashnore në Korçë, fërgëllima militare është ethe e pastudiuar mirë, dashnore në Korçë, me gjasë një infermiere, kjo dilte përmes poreve të cipës gjysëm të përshkueshme që rrethon çdo bisedë të errët në qetësi hënore kapanoni bosh, tek murmuriste me Ninin, rrokjet vinin të copëtuara, duke i bërë hapësirat mes tyre filma romantikë të paparë, udhëtim me trenin Orient Express, dhe fakti që ai kishte një dashnore në Korçë po zvarritej si kërmill në degët e kësaj dite pa stërvitje, me brerje të vockël të ndërgjegjes prej dezertori. Kjo nuk ishte ndonjë gjë kushedi se çfarë; dashnore, ja e morëm vesh, po pastaj? Punë e madhe. Këtu i vinte radha një vërshëllime të shkujdesur, që në fakt nuk fishkëllehej kurrë, dhe pastaj, kur nuk e prisje, pas cicërimit të shpërfilljes, e vërteta godiste si hakmarrje e vonë: të kesh një dashnore në Korçë që e rregullove gjatë kohës së zborit, kjo tejkalon çdo donzhuan! I fortë. Respekt. Ar-i-es-pi-i-si-ti. U rikujtua manastiri i Parmës, një film me gruan e një drejtori burgu, e cila bie në dashuri veç duke u parë me një të burosur dhe e ndihmon të arratiset e ikin bashkë, dashuritë e rrezikshme në vitet 30-të, me avllira dhe vëllezër gjakatarë që si skifterë e ruanin motrën, e cila shkonte në kinema vetëm që të prekte pak dorën në errësirë me djalin që donte… dashnorët e asaj kohe ishin të gjithë vesh-shpuar dhe vuanin nga sëmundja intelektuale e tuberkolozit… mësues letërsie nëpër fshatra ku shkonin me biçikleta italiane mifa… pak mitologji erotike u nder pastaj si batanie e panevojshme, Goni s’të falte, kishte pasur dashnore edhe një zysh të marksizmit, këtu fillonte pak letërsi e çakërdisur, fazat e luftës nacional çlirimtare që ngatërroheshin nëpër flokët e zyshës gjatë orgazmës së dytë, faza e dytë, pas konferencës së Labinotit, oh, a kanë ujë ato burime… yes, baby… faza e tretë, po na vjen, po na vjen, bota zjen, bota zjen, kongres i Përmetit, me shumë… vendime…
- Sa pa zemër jeni ju tiransit! – askush nuk e kish parë Perlatin që qenkej gjithashtu aty atë ditë mëkatare.
Dhe askush nuk foli një copë herë.
- Po ti çne këtu?
- Do ndihmoj në kuzhinë. Njëri nga ndihmësit është me grip, - tha Perlati duke bërë me shenjë nga ne.
Ndihma në kuzhinë në hierarkinë e mëkatit vinte fill pas spiunimit dhe ia uli vlerat e aksioneve në mënyrë të rrufeshme Perlatit.
- E pse jemi pa zemër? – u dëgjua Nini që nga majë e krevatit, - pse e thua këtë, meqë u pallua një zysh marksizmi, dikur, diku, në mes të asgjëkundit?
- Femra duhet respektuar.
- Sikur s’ka respekt më të madh se ai, - vazhdoi Nini.
- Nuk keni zemër.
- S’kemi zemër. Kemi loqe.
- Ja, e sheh?
- Perlat, Nini kërkon të ngacmojë, - u hodha më në fund.
- Jo, jo, - vazhdoi Nini – dua ta sqaroj për ca të vërteta që ua paskan mbajtur të fshehura tek shkolla e këtyre.
- Keto janë parrulla frojdiste, - tha Perlati. Toni i zërit të tij nuk ishte kërcënues megjithatë.
- Kujt i tregon Frojdin ti, mer jahu! – bëri sikur u revoltua Nini.
Krevatet zunë të duken interesante. Batanijet patën një zbutje prej mirëkuptimi.
Frojdi duhej të kish folur keq për dezertorët në ato librat militariste gjermane, ainc-cvaj.
- U bëre ti, - u dëgjua Agroni pas heshtjes së shkurtër që pasoi.
- Frojdi bir kurve, - shtova unë fjalët që s’mund asesi të mos i thosha.
- Piçkë dhie, - plotësoi Agroni. – Ka 2 dashnore te 21-shi. Aaaa…
- King stallash, - vazhdoi Nini. – Ça di tjetër për Frojdin ti, Perlat?
Perlati dukej çuditërisht i qetë, me një orvatje nënqeshjeje që e jep vetëm bindja.
- Na foli dje në një bisedë të lirë komandant Fatosi mbi Frojdin, - tha.
- Ou?
- Po.
- Pa hë një herë.
- Na tregoi për një vajzë.
- Ehe.
- Shih shih.
- Shiiih, Frojdi!..
- Qipidhs.
- Ncncnc…
Perlati i la të kalonin kuisjet e menteshave të krevatit, të cilat u futën mes fja-lëvizjeve tona si kulishtë që i gëzohen ushqimit.
- Na tregoi për një vajzë, - tha përsëri. - Avioni në të cilin po fluturonte ajo pësoi avari dhe ra në xhungël. Të gjithë pasagjerët vdiqën me përjashtim të saj. Atë e gjen në xhungël një fis indigjen, nga ata që lyejnë trupin me bojra, që gjuajnë luanë dhe kërcejnë ritmikisht rreth zjarrit. Ajo u tremb fillimisht, por indigjenët e trajtuan mirë. E pëlqenin dhe filluan të kishin seks me të njeri pas tjetrit. Vajzës në fillim kjo iu duk e tmerrshme, por më pas filloi të donte vetë. Kur pas disa kohësh erdhën ta shpëtonin, dhe e gjetën njerëzit e saj, të zhveshur e të lyer me bojra, i thanë eja, je e sigurtë më në fund. Por ajo nuk donte. Ikni, u tha. Nuk vij me ju. Jam mirë këtu. Bota juaj më kall krupën.
- E ku ishte e keqja këtu? – tha Nini.
- Ç’pyetje është kjo?
- Alamet pyetjeje: ku është e keqja te kjo që ka treguar komandant Fatosi?
- Shthurja morale ka rrëzuar perandorinë e Rromës, - tha Perlati dhe qeshja e bindjes rrumbullakosi rrokjen e parë; atë “rro” që di gjithçka.
Një bindje e qeshur është ndoshta nga gjërat më nervangritëse. Unë e ndjeva lëkundjen sizmike të krevatit të marinarit. Bullona ranë përdhe me panik.
- Tani, nga piçka e asaj gocës që tregove në xhungël e deri tek perandoria romake sikur është një çikë larg, - u dha Nini i pamposhtur.
Ai mbase e kish vërtet të keq virusin e gripit; të paktën më të egër se i imi.
- Ashtu duket, - tha Perlati, - por thelbi është i njëjtë.
- Domethënë po thua që Agroni ynë që ia çau tafllakun asaj infermieres do na prishi zborin kështu?
Agroni lëshoi një pasthirrmë habie që nga lart.
- Hej, më lini mua jashtë diskutimeve tuaja teorike, - tha. – A ka mundësi ju lutemi shumë?
- Ju nuk e dini sa humbisni, - tha Perlati, - unë ju mëshiroj.
- Çfarë humbim?
Perlati hapi krahët dhe epërsia ia bëri sytë e qenit më të butë. Shpirtmadhësia qenkej edhe më nervangritëse se bindja qeshire:
- Gjysmën e botës!
- Po ti lëre atë gjë ta thonë femrat. Pastaj të humbësh gjysmën e botës, duhet të kesh gjithë botën një herë, e po qe se unë kam gjithë botën, gjysmën e fal me qejf. Ai tjetri desh ta jepte vetëm për një kalë! Frojdi, thotë!
- Jo vetëm Frojdi, - tha Perlati me kompetence, - por edhe Xhojsi, Kafka.
Tërmeti mbi krevatin e marinarit u bë edhe më i fortë. Mua m'u duk sikur dëgjova shungullima të thella menteshash dhe s’do habitesha nëqoftëse ai shtrat do binte çdo çast duke më zënë poshtë.
U gabova. Qetësia nga sipër erdhi më e papritur se çdo rrëmet.
- Për Xhojsin e besoj në vend, - tha me zë shumë të qetë Nini. – I tilli ka qenë gjithmonë ai. Por se do bënte Kafka nga këto, këtë nuk ma kishte prerë mendja. Çfarë tha tjetër komandant Fatosi?

4.

Zvarritje taktike me kundragaz; ajër nëndetseje nën maskë. Djersa dhe avulli nga brenda xhamave të maskave, frymëmarrja e vështirë prej Darth Veder-i e kërkonte një luftë të vërtetë. Ishte një krim që armiku nuk kish hedhur vërtet lëndë helmuese luftarake, nga ato që mësonim në orën “e mbrojtjes kundër-kimike”, me një kimi militare me atome dhe elektrone të çartur. Të paktën ashtu do justifikohej ajo zvarritje e grupeve treshe, e cila përfundohej me luftimin trup me trup, pasi kalohej me sukses zona e helmuar. Bajonetat tona nguleshin mbi thasë mbushur me kashtë, që ishin trupat virtuale të ushtarëve armiq, thasë që vriteshin me ashk karabins dhe e bënin përfundimisht të plotë absurdin. Asgjë armiqsore nuk mund të mbanin ata thasë, të cilët ishin krijuar për dashurira kozakësh e Aksinjash, kurrësesi për luftën e tretë botërore atomike.
Treshja ime ishte e majta në tri treshet që bënin skudrën, komandant i së cilës u bë Perlati. Treshja hapej në formë trekëndëshi. Agroni ishte kulmi, unë dhe Nini baza. Edhe treshet vetë viheshin në formë trekëndëshi… një rrjet trekëndëshash, gjeodezi e murrme si kapotë, ne ishim kopsa që mezi mbanin peshën e stofit të lagur…
Zvarritja zvarritej zvarrë. Nini një çast donte të hiqte kundragazin për të marrë ajër, por nga pas Perlati nuk mungoi ta parandalonte: i tregoi me dorë përreth që ajri ishte i helmuar “me LHL” (lëndë helmuese luftarake). Unë nuk mund të dalloja gjë pas xhamave të maskës së Ninit. Por një shikim i zemëruar nuk mund të mbulohet nga asnjë maskë.
Zvarritja mbaronte pas 30 metrash. Dëgjova të thuhej. Ich hörte sagen.
Zvarritja nuk mbaronte kurrë. Nuk kish 30 metërsh. S’mund të kish. Zvarritja tërhiqej zvarrë. Zvarrë hiqej zvarritja. Zvarrë zvarrë zvarritur-o, digju zjarr, kazan valo.
Situata luftarake, aq e qartë në fillim, u bë mjegull dhe frymëmarrje e vështirë prej astmatiku. Këmbët e Agronit përpara dukeshin si të një dinosauri që po çapitej tutje. Nuk do habitesha po të dëgjoja bulurima. Armiku kishte zënë ledhet e përtejme. Mbështetej nga artileria dhe nga aviacioni. Kjo do të thosh se disa herë gjatë lëvizjes së vet, toga do fshihej të mos e diktonte armiku nga lart, nën komandën “ajri”! Armiku kishte hedhur lëndë helmuese luftarake në fushën para ledheve të përtejme. Kjo do të thosh që do vishnim kudragazet. Armiku e vëzhgonte vazhdimisht fushën para ledheve të përtejme, që do të thosh se ne do zvarriteshim, që ai të mos na diktonte. Dhe pikërisht kjo po ndodhte. Kur të kalonim këto pengesa, do derdheshim drejt e mbi ledhe, me urra njëzëshe, do i vrisnim armiqtë në luftim trup me trup. Aty mbaronte misioni. E gjitha kjo, edhe pse surreale, kishte aq kuptim kur shqiptohej me rrojke të prera mirë nga komandanti i togës në fillim të ditës taktike. Por tani u mjegulluan të gjitha. Nuk kuptohej qëllimi i zvarritjes, i djersitjes, i këmbëve të Agronit. Shojet e këpucëve të Agronit i njihja natyrisht më mirë se ai vetë, pasi zvarritesha pas tij. Zvarritja ishte qëllimi i luftës. Zvarritja nuk mund t’i shërbente diçkaje tjetër. Si mund të ish element taktik zvarritja? Element? Ik, o zhduku! Nga i gjeni këto fjalë, një herë, teeerma, skur keni lindur në oborr të Mendelejevit! Element! Pfff… Nini, sigurisht. Djathtas meje – nuk e shihja, por e ndjeja. I zvarrituri e ndjen të zvarriturin. Mësim, punë, kalitje. Asgjësim. Asgjë nuk zhduket, gjithçka transformohet. Nini. Prapë. Asgjësim. I armikut me zvarritje, qytë dhe bajonetë. Unë harrova pse po zvarritesha, por dija që ashtu do arrija deri në Everest. Edhe sa larg ishte Mongolia? Kjo s’kishte më aq rëndësi. Ne kishim lindur në një fushë të helmuar, të vëzhguar pa ndërprerje nga armiku në ledhet e përtejme, dhe ne zvarriteshim, këtë punë bënim gjithë jetën. Edhe sa larg ishte Mongolia? Kalorësit mogolë, ata me shqiponja të arta në sup, me të cilat gjuanin ujq? Nuk ishin avionë armiq, ishin shqiponja të arta, që do na kapnin me kthetra, siç bënin me gjarpërinjtë, do na ngrinin lart, dhe do na lëshonin përposhtë, që të bëheshim copë e çikë. Ne jemi dy shqiponja, rum-ti, rum-ti, rum-ti, rum-ta…

5.

Nuk mund ta besoja: po bëheshim gati për sulmin fundor. Pashë djathtas dhe majtas; m’u bë se dallova një urrejtje të vërtetë për armikun tek ledhet që tani nga të përtejme ishin bërë të afërta. E urreja edhe vetë atë armik. Duhej vrarë sa më parë, duhej hequr qafe, qe më pas të ktheheshim të shkrehur drejt kapanonit, të cilin lodhja e taktikës e shndërronte në hotel grand. Ku është, mor, ky armiku, ta kapim t’ia qimë nënën! Se që kur kam lindur, vetëm armik dëgjoj. Nini këto fjalë i thoshte duke shtrirë krahët përpara si me lutje.
Nuk vonoi, komandant Sokoli dha urdhër, Perlati u derdh i pari duke sokëllitur me sa kish në kokë, “urraaa”! u ngritëm edhe ne, brita edhe vetë, jo pikërisht urra, por një “eeeeej” bashibozuke që sidoqoftë përzihej mirë me berihajn e përgjithshëm. Thasët na prisnin tek ledhet. I shqepëm me goditje, Nini madje shkoi më larg, e kapi njërin thes, e pa në sy me trimëri zemërake, okupatori me kashtë i mbuluar me thes lini do shkërmoqte çdo zemërim, por jo atë të Ninit, i cili iu gërmush “shkërdhatë”, dhe e goditi me grusht aty ku duhej të ishin nofullat. Thesi mezi lëvizi, grushti i Ninit u zhbë nga kashta, por kjo s’e pengoi komandant Sokolin të thoshte “të lumtë, ushtar Kurtesi”! Nini bëri sikur shkundi duart me njëra tjetrën - gjest i mbarimit të një pune me rëndësi, “le të vijë prapë, bir i kurvës” shkrofëtiu, dhe fytyra iu bë serioze. Perlati u shfaq, befasim sa i gëzuar, aq dhe solemn. Më pëlqeve, i tha Ninit. Le të mos e teprojmë, ia ktheu Nini.
Kthimi drejt kapanonit pas fitores ishte i shkrehur. Dikush filloi të luante me siguresën e këmbëzës së armës, dhe menjëherë filluan ta imitonin të gjithë, duke bërë një zhurmë cingërisëse, shtrak-shtruk, derisa komandanti u dha i zymtë me frazën e përhershme “kush dha urdhër”?
Në fytyrën e Perlatit admirimi për Ninin nuk ishte shuar edhè.
- Ve bast që ti je po kaq i sertë në jetën private,- i tha me afrimitet.
- Në jetën private jo; ky do të ishte ndikim i kubizmit, - ia ktheu Nini, si për diçka të menduar gjatë.
- Hmm…
- Nuk ka brirë kubizmi. Rrymat moderniste në përgjithësi.
- Ndikim kubist është pallati i shkrimtarëve nëTiranë, - tha pas pak Perlati. – Kështu kam dëgjuar, por mos e merr për të mbaruar.
- Në vendet e huaja me atë pallat mësojnë kubizmin, – u gjallërua Nini. – Është në çdo tekst mësimor.
- S’më besohet, - tha Perlati.
- Po nga mungesa e syçeltësisë vijnë të gjitha. Në fillim s’e beson, pastaj s’ta merr mendja…
- Ti nuk po tallesh, jo?
- Pse do tallem. Nofullat katrore a i ke parë kudo nëpër murale, nepër tablo, libra? A nuk të duket kubizëm i pastër ky. Nofullat kubike?
- Hmm…
- Nuk ka rrëfyer komandant Fatosi histori me kubizëm?
Perlati nuk foli.
- Mbjellja në fole katrore, a nuk të duket ndikim i kubizmit në bujqësi?
Perlati u bë edhe më i vëmendshëm. Dukej sikur nga toka sapo mbinë gjithfarë bimësh të çuditshme që ai po i kqyrte me kujdes.
- E di që s’bindesh, por si e shpjegon mbjelljen e misrit me kubikë? Pse pikërisht kubikë?
- Po ai është aksion kombëtar.
- Nuk do të thotë asgjë, - tha Nini prerë. – Para presionit të jashtëm askush nuk është i imunizuar.
Unë e ndjeja që Perlati do të donte të ikte nga ajo bisede. Arrita t’i bëj shenjë Ninit të mos e tepronte. Më vonë më tha që e kishte bërë gati mbrojtjen, në rast spiunimi nga Perlati, për përgojim të inciativave të partisë në bujqësi. Do thoshte se vërtet elementi kubik ishte aty, por ne simbolikisht po e pëgërnim kubizmin, përderisa kubikët mbusheshin me pleh stallash. Nje kubik misri ngrihet mbi çdo kuti me mut artisti, te modernistit Pjero Manxoni! Heshtje grumbulluese aktrimi, dhe pastaj: ne dhjesim mbi kubizmat, futurizmat e dadaizmat gjithë ç’janë, tha me ton solemn dhe poetik. Me këtë rast shohim edhe tipin e vërtetë të Perlatit, a është spiun, se ti sikur po ke mendim shumë të larte për të, e mbylli Nini.
Askush nuk e thirri Ninin. Pra Perlati mbase nuk ishte spiun. Mua mu duk sikur Ninit gati po i vinte keq për këtë. Diçka nuk po i dilte në llogari, fjalët e mia që njeriu shikon atë që do të shohë, u shoqëruan me një pështyrje nevrike anash dhe flakje të mllefosur të bishtit të cigares.
Tek klubi i Stavrit, i cili ishte një dhomëz e vogël me një banak, një makine kafeje, dhe dy tryeza me një ngjyrë që nuk ish as e kaltër, as jeshile, ngjyra e vetme që nuk do preket nga evolucioni, na gjeti një ditë komisari. Komisari ishte edhe shkrimtar, më së shumti për fëmijë dhe për tekste këngësh, disa nga të cilat këndoheshin në estradën e ushtarit. Ndjeva që Nini u ngurtësua përbrenda, siç mund ta bëjë vetëm alarmi, kur iu duk se komisari e pa ngultaz. Sytë dhe fytyra e butë, pa pigment e komisarit, nuk di pse të shkaktonin një ndjenjë frike të pastër, të pangjashme nga frika butaforike e letërsisë, vetulla të trasha, sy të lyrshëm të errët me shkëlqim të çmendur përanash, si shumë armiq kokorroçër të vrazhdë të parruar të klasës; një frikë e lëmuar prej kakzozi nëpër bar. Por komisari u dha i gëzuar. Në dorë mbante një libër të ri të tijin të sapobotuar, ku me pak mund shquaje titullin “Ballisti ra në gropën e gëlqeres”. Me të ishin komandant Fatosi dhe Sokoli, një hap pas, por përsëri dinjitoz. Ne po hanim trigonat e mbushura me kadaif të Stavrit me një lumaksje taktike, Nini i kërkonte Stavri dyqanxhiut t’ia jepte gjithë tavën drejtkëndëshe kur nuk kishin mbetur shumë trigona, dhe sherbeti merrej me lugë alumini. Tava është me ndikime të kubizmit, dhe duhet pastruar, ndërsa trigonat jo, ato e thyejnë kubizmin mes për mes, dhe duhen përvetuar si mësimet e marksizëm leninizmit, po thoshte Nini, kur në derë u dha komisari dhe aty Ninit iu duk se komisari e pa ngultaz. Miza nën kapelen e zborit zukati për ça caste. Por komisari pasi përshëndeti ftohtë, u kthye nga banaku.
- Stavri, tri kafe.
- Si i doni? – pyeti banakieri plot gadishmëri.
- Të mira, na i bëj, të mira.
Pashë që brenda Ninit njëqind fjalë donin të dilnin që nga qaforja e qepur rishtaz. Por nuk tha gjë.
Trigonat e shqyera në tavë ishin të vrarë lufte; fijet e kadaifit - rropullitë e nxjerra jashtë pas kafshimit trup me trup me bajonetë. Ia thashë Ninit më vonë këtë afëri; atij vetë i dukeshin si fije kashte që mbushnin thasët armiq. Por aty nuk folëm. Nuk u besova veshëve kur dëgjova “Urime për librin e fundit, shoku komisar”! Komisari tha një falemnderit të bezdisur me kokë. Nuk duhej t’u kishim folur. Ajo tryezë ish strategjike. Stalin, Roosevelt, Churchill. Dolëm. Përjashta frynte një fllad mirëkuptues. Ushtarët e kuzhinës po u hidhnin bukë pëllumbave me copa të mëdha. Kubike.

6.

Kish dy orë që debatonin kush ishte më i madh, Kadare apo Agolli. Nënë Shqipëri apo Pse mendohen këto male. Përpara debatit letrar ishin gërnjisur për tjetër gjë: dikush kishte përhapur përsëri fjalën se kazanët e kuzhinës ushtarët i lanin me mbathje të vjetra. Në të cilat shenja dalloheshin qartë, që…
Herën e parë pështjellimi kish qenë i pashembullt, të vjella, plane për rrahje të tre ushtarëve të mencës, dhimbje të përfytyruara barku, ndërsa këtë herë u kalua me një mosbesim të lehtë. Herën e parë si tagjedi, të dytën si komedi. Nini i tha këto nëpër dhëmbë, duke mos gjetur dot pështymë të mjaftë me të cilën të flakte jashtë nervozizmin. Nga leckat e kuzhinës tek letërsia shqipe pastaj, nuk ish veç një hap i vogël. Dikush kish përmendur fjalët “lecka kuzhine, nga leckat e thinjura të Shqipërisë” nga një vjershë e Kadaresë, dhe aq ish dashur, si gjithnjë dy kampet ishin krijuar menjëherë, është i madh! e ç’i madh? ai nuk kuptohet, flet me nënkuptime, shiko sa i lidhur me popullin Driteroi, kuptohet nga të gjithë, o hallemadhja ime shekullore, kur thotë, dertet, nizamët, çatitë me plloça, pse jo ky tjetri?.. mbylle mor teknefez, ku din ti, një fjali e Ismailit është sa për një kapitull të Driteroit, po të ketë fat ky i dyti… të qëllojë kapitull i mirë… hi hi hi… po ku merr vesh ti, aq ta pret … ndihmës të Partisë ne edukimin komunist të masave, s’na duhet arti për art … o Rezar, eja mër eeejjj, kan sha Kadareeeenë… me pëllëmbët e vrazhda, por modern mbi modernët! a je i zoti 100 kv t’i marrësh hektarit?... hë, a je?... a je, të thotë, e po nuk qe, mos më bëj tërri-vërri kot aty… kakërdhi… kurse ky tjetri: mbi xhaketën time gri, kokën e bukur mbështet ti… e ku është pulsi i jetës ketu? Pul-si, ku është? Është tek cjepërit e Devollit në fakt … për cfarë ziheni, pash Zotin, prapë… s’u lodhët? As njeri, as tjetri, nuk janë gjë, po ik’ e futini ndonjë gavetë groshë, se iu duhet për t’ia futur pordhës, sic e bëni për ditë… njëri impotent, u puthëm, ato buzë si të metalta, thotë … cfare lesh metali, atq… kurse tjetri bejtexhi, e dini që meraku breshkën e digjte si shkëndia eshkën?.. apo pjeshkën, bjeshkën, leshkën… veshkën… arixheshkën…
- Po ti si mendon, kush është më i madh, - tha Perlati duke u ulur në krah të Ninit.
- Besoj Driteroi do jetë më i madh, po të gjykosh nga hunda…
- E kam seriozisht.
- Ah… drejtohu në familje.
- Unë dhe e dashura, e vluara ime diskutojmë gjithnjë për letërsi.
- Shih, shih…
- Po. Ajo shkruan. Poezi.
- Oh…
- Po. Ka fituar olipmiadën ajo.
- Unë s’kam njohur kurrë ndonjë poete, pa le më për të dashur… Më berë kureshtar, tani. Si janë kështu?
- Letrën e fundit e mbyllte me poezi.
- Ju paska shkuar keq në mend, me ç’duket.
- Perlat, bën shaka Nini. Ç’të shkruante?
- Ne lotëve u thamë lamtumirë…
- Ëhë…
- Ne lotëve u thamë lamtumirë, u ndamë përgjithnjë nga psherëtimat, të nis pëllumba pa gëdhirë, nga ty marr veç vetëtimat.
- S’duket keq.
- Është me nënkuptim të thellë - tha Nini. – Ata pëllumbat postierë i përdorte edhe Matias Sandorfi.
- Metafora e pëllumbit të bardhë është aq e spikatur, - tha Perlati.
- Si kështu?
- Gjinjtë e femrës janë pëllumba të ngrirë në pragfluturim.
- Nc nc nc…
- Fiu-fiiiuuu…
- E bukur kjo.
- Eh, poezia… - sytë me bisht të Perlatit u perënduan, porse nuk donin të humbnin atë hijen qenore.
- Pëllumbat më të çmuar kanë qenë këmbëleshët, - tha Nini. – Por edhe kaslycët, - shtoi pas pak.
- Kur them gjinjtë, kam parasysh zemrën, dëshirat…
- Gjinjtë janë gjinj, - tha Nini. – Dhe pëllumbat mirë i kishe ashtu siç u the: pëllumba të ngrirë në ajër.
- Më shumë vlen ideja.
- Më shumë vlejnë gjinjtë, - tha Nini. – Ideja është sekondare. Mos shkel rregullat e materializmit dialektik tani. Ideja e gjinjve nuk mund të ekzistojë pa një palë gjinj të mbushur… të ngrohtë…
Perlati për ca çaste nuk foli. Pastaj vazhdoi sikur të mos e kish dëgjuar Ninin; kjo e bënte pa diskutim një mashkull alfa.
- Vetëtima personifikon mallin që djeg, - tha.
- Perlat, - vazhdoi I paepur Nini, - vetëtima në fakt është ç’të djeg mes këmbëve në mëngjes… dhe jo vetëm nga shurra, që të jemi të qartë. Këtij, or babam, I themi materializëm shkencor!
- Oh, sapo më dhe një ide për poezine time, - tha Perlati gjithe entusiazem. – E dashur, unë s’jam Zeus.
- Ç’poezi? Ç’Zeus?
- Do i përgjigjem letrës, pra.
- Ah… Ty, si të gjithëve ne xhanëm, po të pickosh pak, spermë të del. Me rimë a varg të lirë, pak rëndësi ka…
- E dashur unë s’jam Zeus, dhe as shi i artë, …(ë-hëm… këtu duhet diçka)… nga zemra e zjarrtë.
- Kjo do e hedhi në tokë, me siguri. Është me perëndi greke. Unë qesh me perënditë greke…
- Asgjë nuk rimon me Zeus, - tha me ankim Perlati.
- Feja për të prishur punë ka qenë gjithnjë.
- Pse s’e bën “Zeus unë s’jam”? – i thashë pas pak. Kështu shpëton nga Zeusi, dhe rrufetë e rimës, apo jo?
- Sefer Daja e dinte ç’hiqte me Zeusin…
- E dashur unë Zeus nuk jam, dhe as shi i artë, më i pasur se mbreti Priam, bëhem nga zemra e zjarrtë. Hë?
- Vallaj s’duket keq.
- Të fortë për bejte kemi edhe Benin, - tha Nini.
- Këto ndarje të gjata e kalisin një dashuri, - tha Perlati duke parë diku, me fokusin e syve qenorë në ajër, - ashtu si ujët e ftohtë metalin, në kudhër kovaçi çelik i ri…
Rima për metalin u gjend shpejt. Perlati ishte në gjendje të frymëzuar. Na tregoi se si i kishte lindur dhe ishte rritur dashuria për Dafinën, kështu quhej e vluara poete, gjoksi im është fole dhe ajo dallëndyshe që hyn e del (vërejtjes së Ninit që krahasimi nuk rrinte mirë, pasi dallëndyshja në fole sjell zakonisht krimba, ai nuk iu pergjigj)… nuk keni nga t’i kuptoni këto, tha, duhet të jesh rritur me shushurima dushku dhe këngën e gjin-gjonit nëpër fletë… dy zogj që kërkohen në pyll ka shekuj… gjin… gjon… gjiiin… gjooon… ndaj ju thashë që s’dini se ç’humbisni. Nuk dinim ç’të thoshim më. Perlati u ngrit dhe iku, një altruizëm i qethur zero, mëshirëmadh pothuaj, një psherëtimë bisedimore, me vuajtje që s’vuan, por kumton. Isha gati ta kisha zili. Ato rima ishin të gjelbra, të njoma, shtëpi vesash, qumësht i ardhshëm në tryeza idilike. U bëra gati t’i thosha Ninit diçka për këto, por ai qe më i shpejtë, ma ndërpreu gjithë avullin bukolik, me goditje të pjerrët jatagani që pret një degë plepi: yfff, era Zylyf!

7.

Unë isha i bindur që Nini e kishte gabim, por nuk i thashë asgjë. Ishte çështje përvoje. Të kesh të drejtë, dhe sidomos të jesh i bindur për këtë, hyn ndër gjërat më të parëndësishme të botës.
Nesërdej e pashë prapë Perlatin. Ishte vetëm. Me atë kapotë të gjatë e të murrme m’u duk si një shkrimtar rus fshati, kozak i ndjeshëm pas lëvozhgës së ngurtë, Grigor Melehov që përlotet se preu me kosë, pa e parë, një fole rosash me rosakë të vegjël që prisnin të ëmën. Nuk di ç’më mbajti që nuk i thirra. Pëllumbat e repartit u ulën në trumë. E pashë që iu afrua me kujdes, duke u thënë fjalë të buta, përkëdhelje kashte të butë, u përkul të merrte njerin prej tyre në dorë që ti lemonte kokën, e mori, e përkëdheli dy herë me butësi të dashur, pastaj me një lëvizje të beftë e të shpejtë, ia këputi qafën dhe kokën ia hodhi anash. U zhduk me të shpejtë për nga kuzhina.
Nuk doja ta besoja. U afrova tek vendi ku kjo ndodhi, pashë pikat e pakta të gjakut përdhe, e më pas kokën e përhime me sy të mbyllur mes pluhurit të pëllumbit, që dukej sikur flinte.
Ortek gurësh në mushkri. Një klarinetë qante: rritur anës lumit, me mish të pëllumbit.
Ninit nuk i thashë gjë.

I don’t know when I’ll be ready

2011-08-19T16:58:00.000-04:00

I’m trying hard, I’m a soldier of a special unit now,
my muscles are dealing with acids of exhaustion, my mind
with past time
of my verbs,
I need to clean my smile and screen my style
from the charm of the chevalier,
take Verona out of my steps and elbows,
all the balconies and graves with flowers,
I need to learn the romanticism
of elevators, the mysticism of escalators -
true “broken bridges” lifting us up to nowhere packed with goods,
goods’ good, I need discipline
to shorten all my sentences, my hair, I need to hide
any bioavailable flair
and subtle fragrance, I need to be a face that just woke up,
answering the question “so, what”?
still unaffected by lavenders of France and Portuguese landscapes,
which touch me much even though never been there,
well they do, weakness is some sort of preference, I need to learn
independence
from dreams and places I have never seen,
even if it cost
thousand monosyllabic hours,
need to grow a beard, insoluble by rain
and not melting under summer suns,
like a good chocolate,
to honor my jaws with something harsh,
aftershave balm can make a face unreadable like a palm,
where lines of fate did fade away in panic,
lines of untrained soldiers through the mud of moat,
lines of a bad joke behind bored teeth,
or any other line that does not belong, but badly wants to,
I came in this place, now I’m supposed to see and then win,
according to the rule,
I’m trying hard, I have goals, agenda, I am part
of the system, I am spoken to by hundred faces
that will do full of graces and themselves advertising from the screens of the day,
I am somebody now, I’m a customer
clustered in a segment with a fancy name,
fancier than a hurricane’s nickname,
faces smile like Giacondas of mass marketing,
to me or not to me, that’s not at all the question,
the point is their detergents work… most of the time,
I am trying to get into some compatible segment
of electronic harmony,
where my profiles fit like a non-latex glove,
safe of allergy, I’m something far behind a digital point
or a pixel, this depends on the hour of the day and the air temperature,
a statistic I proudly am, this was my earthly choice, my life is saved
by silicon plates and zillion hard disks in secret places,
full of facts and trace transactions
of mine and smiles of the faces,
I’m a lead, a look alike, a responder, a convert,
tghough I didn’t change any of my faiths at all,
I only realized
a good,
just a good, a cut head, with abruptness of a naked noun,
I only realized a good
and basta,
that’s what I’m good for good, o my,
for a quickie food and fuck and a fast good buy.

You realized

2011-08-05T21:35:00.001-04:00

You realized I’m not perfect,
it was about time, the plums
over-ripened, and the sun
has crossed all the darks below us,
the earth seemed ready
to lean on ribs of rocks and rest,
and flirt with milk of hours
like a menstrual breast,
and think big,
think mankind history,
put all the question marks
to God and Nature,
after all the mines of doubt did explode
under my incautious steps,
my limbs were scattered
through the fields of past and now
I ran out of fossils, as well,
I am the weakness
of the boneless moments,
I can’t explain
the circles of the universe,
as you learned the circle is impossible,
you could observe
your state of mind from outside,
you couldn’t even cry the movies no more,
you discovered
the color of false blood was the same as love’s,
you saved me to the point of no more, you hid
that fatal question mark you had for me
for so darn long,
that hook that drags thru land of the ordinary, but hey,
I needed, too, to die a little, you see,
I needed a bait, a lure,
I had too much air
of perfection
and blur,
and I died
under the sun of a normal day,
and I dried
my silver belly
like an agonizing moon
flying astray,
starving for air
and a tad of vanity
like all the lonely moons,
feeble and ill,
you realized I’m not perfect
so, I can hope at last
you might love me
maybe
for real.

Çyçkët – Kronikë kuq e zi – Pjesa II: Islami

2011-08-03T14:30:00.002-04:00

1.
Dje u kthye Shefiti nga kurbeti, pas dhjetë vjetësh. Hundëkuar nga rruga e gjatë dhe helm e vrer ngaqë i vodhën paratë në pampor. E kish zënë gjumi dhe s’kishte ndjerë gjë kur ja muarr nga gjiri. I kish fështjellë në një shami që i dukej si xhungë aty. Duket ajo xhungë u be sebep për grabitësit. Por mbase s’ka qenë dhe ajo; mbase grabitësit janë zanatllinj që me atë punë merren gjithnjë, pampor më pampor e liman me liman. Gjuajnë kurbetllinjtë. Kështu mundi i dhjetë vjetëve shkoi për dhjamë qeni. Unë u gëzova që e pashë prapë Shefitin, por ai s’e ka mbledhur veten akoma. Jo vetëm paratë që humbi, por edhe fshati i duket ndryshe, më i vogël, një grusht vend. S’i vë faj. Ai la shtëpi e gjeti kasolle. Babai Sadik, Duda, Halili, Liti dhe fëmijët s’janë më. Kemi mbetur vetëm unë, ime shoqe Emineja dhe fëmijët, Sadiku, Fizja, Rrahimja dhe Haxhiu.
Shefitit i mbeti merak që nuk qe këtu për vdekjen e babait Sadik. I thashë që nuk bëmë kësoll të madh, jo se s’donim. Por ai tha që s’ishte puna te kësolli. Vajti lart te Bregu i Erës, ku është varri, dhe përkëdheli gurin. Gur i thënçin; është një copë shtufi shkruar me majë thike “Sadik”. Vetëm kaq. Varrin ja bëmë atje sipas amanetit të tij. E donte në Breg të Erës se aty ka gjithnjë veri.
Shefiti solli një sëndyq që andej. Ne kujtonim se do kish ndonjë gjë të madhe brenda. Ndonjë maqinë qepëse, a ndonjë top pëlhure. Se sëndyqi ish i rëndë goxha. Të shkonte mendja në flori. Kur e hapëm, doli që kish vegla pune; një lopatë, një kasmà, një si qysqi, dhe ca alete të tjera që s’i kishim parë ndonjëherë. Të gjithë menduan “po ky këto solli nga an’ e dynjasë? Pak bel’ e shat’ ka këtej”? Po asnjë nuk foli.

2.
Po shikojmë të gjejmë një grua për Shefitin. Ai po afron të dyzetat. Është dhe keq për gra këto kohë, nuk para ka. Ime shoqe mendon t'i bëjmë një kushërirën e saj jetime; quhet Sulltanë, është 16 vjeç.
I thamë Shefitit për Sulltanën. E priti me qejf.
Martesa qe e thjeshtë. Edhe kjo ilakà me Gjergjovën u bë. Me hair. Sulltana duket nikoqire e mirë.
Shefiti ngriti një kasolle. E mbuloi me kashtë okrri. Kjo qe dhoma e nuses. Shitëm një arë dhe me ato para Shefiti bleu pesë kokë dhën, një lopë dhe një gomar. Kaq për fillim.
Martuam dhe vajzën, Fizen; s’u mor vesh sa shpejt u rrit dhe u bë për t'u martuar. E dhamë në Kapllanë, tek Ramadani. Mbles u bë Shuaip Myftari.

3.
Këtë vit morëm fushën e Hatem Kapllanit përgjysëm. Rrushin me një të tetën. Bëri 25 qase misër dhe na shpëtoi. Ky është i katërti vit pa luftëra shyqyr. Nuk po ka vdekje të paktën. Punët duket sikur po rrjedhin për mirë. Njerëzia filloi të qeshi prapë. Të savisin. Shefitit tonë po i thonë “perrupì”. Kjo fjalë do të thotë hall, çqetësim. S’e patmë dëgjuar më parë. Qenë në një dasmë në Shtrigjër. I thanë këndona një këngë, o Shefit. S’di u tha Shefiti. S’kam kënduar me vite. Or po këndo ç’të duash, i thanë, se duam të të dëgjojmë zënë. Edhe Shefiti s’ua prishi, këndoi një këngë nga ato që këndojnë kurbetllinjtë:

Nga të erdhi kjo perrupì,
O e mjera Shqipëri…..

Kaq u desh që miletëria të qeshin nën buzë. U bë gati nofka; të nesërmen Shefitit i thoshin, po ku je, o perrupì? Ose, “a e keni parë atë perrupinë, mo”? Kurbetllinjtë e duan Shqipërinë më tepër se ne këtu. Ne të këtushmit savisim ata që i merr malli për Shqipëri.

Tani që s’po ka më luftë, njerëzia kanë qejf edhe sevdarat, ju vlon gjaku, i shpon elbi. I dolën llafe Dules me të kunatën. Ajo që vishet me sqimë, me fustanin me lule dhe me flokët alla frënga. Ja ngritën këngën të nesërmen:

Dule, o mor Dule,
Të paçim fanë ku e ngule,
Në atë bir fustan me lule....

Savitari më i madh në fshat është Kalua nga Agollarët. Nuk ja marrin për keq Kalos. Ai savit deri babanë e teqesë. Kishin qenë atje për darkë. Babai kish patur përpara ca meze, mëlçira, djathë dhe vezë, si ajo punë. Kishin llafosur dhe ngrënë. Në fund babai urdhëroi të shtronin bukën. Dhe kishte thënë që mos më shtroni mua se unë s’po ha për hatërin e fakir fukarasë që s’ka ç’të fusi në gojë sonte. Të hanja unë sa hëngre zotrote deri tani, baba "erlerëm", i kish thënë Kalua, në daça më pa ngrënça mut gomari. Edhe babai kish qeshur. Kalo, hesapi.

Ndërsa Nesimit të Rrahmanit i mbeti llagapi “duplo”. U martua Nesimi dhe vajti në dhomën e nuses. Djemuria po e përgjonin gjithë qejf pas penxheres. Mbas një çikë dëgjojnë ca zëra nga brenda. Ata të dy sikur s’po merreshin vesh. Se pse po grindeshin…. Në fund u bë e qartë. Ajo s’donte. Ajo s’po e linte Nesimin. S’po e linte Sulltanin të hynte në Stamboll, sipas Kalos. Atëhere Nesimi u dëgjua t'i thosh, “mirë, mirë, po herën tjetër duplo do ta kesh”. Pra dyfishin. Ata qafirat e jezitët që përgjonin ishin rrëzuar nga të qeshurit. Të nesërmen në shesh të xhamisë nuk i thoshte njeri Nesim, por “duplo”. E o duplo, si kalove mbrëmë. Aha, s’dgjuam donomà, se nuk hyri sulltani në Stamboll, ë?…. Dhe hi hi hi, zbardhnin dhëmbët….

4.
Fusha e Hatem Kapllanit po na mban mirë. Rrush po bëjmë me shumicë. Nxjerrim rreth 100 okë raki, 50 okë pekmez, si dhe narden e rehani. Po ashtu bëjmë edhe 60 okë ullinj, një vit po, një vit jo.
Djali i madh Sadiku filloi shkollën e fshatit. Mësues është Xhafer Potomi. Flet mirë për të. Mëson mirë, thotë. Dërgova edhe të voglin, Haxhiun, po ky është gjaknxehtë, nuk vete më atje tha, që pas ditës së parë, dhe nuk vajti më vërtet të nesërmen. S’di ku i mbet' hatëri. Ngjan nga Gjergjova. Edhe flokët e zinj sterrë si andej. Toidhjo. Kalua kish dëgjuar një ditë nga penxherja e shkollës se ç’mësonin aty brenda. Mësuesi u shpjegonte bubuzhelin e plehut. Si e merrte bajgën, si e bente top, si e fuste në tokë… Ama, për bajga mësuakan këtu, o llah, tha më vonë Kalua. Por babai i teqesë thotë që shkolla është e mirë. Ka edhe të ardhur aty. Shehu i Çorrushit të Mallakastrës ka dërguar të birin. Mehmet, Mehmet e quajnë. Duket shpuzë ai djalë. Eshte nën kujdesin e Hysërve. Pasho beu di ç’bën dhe i mban miqësitë. Ai na llafos dhe na bie haberet e Tiranës. Prapë ka patur turbullira. Një matjan i dëgjuar me emrin Ahmet bej Zogu, erdhi dhe përzuri nga Tirana Fanolin. S’marr vesh ç’është ky emër, Fanol, po ashtu e thotë Pashua dhe unë s’kam pyetur. Po ashtu s’pyeta që pse Pashua tha që Fanoli po i binte zurnasë kur Ahmet beu i erdhi te dera. Nejse, punë të thella këto. Hyqymet, or babam.
Zylyftari i Veleshnjës një ditë i kish thënë Shefitit që a mund të fshihnim dikë në kasollen e Varricës. Ishte Riza Cerova. E mbajtëm 15 ditë, pastaj ai iku. Nuk para fliste. Ishte me hasëm, e kërkonte hyqymeti dhe ia kuptonim hallin. Ushqim i shpinim natën. S’morëm vesh nga doli llafi për Rizain në fshat. Mbase nga djali i Dudës, Hysniu, që unë e kam marrë këtu ngaqë mbet jetim. Ai është llafezan dhe ters. E dërgova në Gjergjovë që të mos e shihte Riza Cerovën e të na nxirrte llaf. Ai nuk duhet të dijë gjë se kush ishte tek ne, por diç ka nuhatur. Dhe ka folur. Tersi ters është. Ja, shkon dhe ofendon Xhemal Shtrigun që po shkonte mes arës tonë në Orizaj. Të kanë plasur sytë, i thotë, që nuk sheh ku është rruga? Kjo është ta zbraç koburen në hi. Xhemali ka mbajtur anën tonë kur Çerçiz Kapllani donte t'i binte me dyfek daiut Rrushan në breg të Muçoarapit, tek përroi i Varricës, për punë të atij duelit të vjetër në shesh të xhamisë. Nuk e la Çerçizin t'i binte. Dhe ky myteber, Hysniu, tamam këtij i flet si e ëm' e Zeqos. Xhemali ia mbajti vëth në vesht dhe na e mori hakun duke çuar llaf te një spiun i Zogut që e kish krushk, Mehmet Spatharës, për punë të Rizait. Mbreti Zog e ka forcuar rendin, s’ka fjalë. Një dhi të humbasë në fshat, po të dojë kryeplaku, e gjejnë në mëngjes kush e ka marrë. Ka shumë hafije. Pa pagesë hiç. Kanë qejf ta kenë mirë me hyqymetin mileti. Dy javë e mbajtën brenda Shefitin dhe i dhanë dru, bir, o dru. Kur doli këmbët i kish të nxira nga zhëmbëlat. Qen të më bënte perëndia, tha, veç të më shpinte edhe një herë në Amerikë! Kështu tha. Më rëndoi ai llaf se para se të kthehej, Shefiti na pat çuar haber të shkonim të gjithë në Amerikë. Punë ka, shtëpi ka, na thosh, ejani! Ne i kthyem xhuvap se ne po numërojmë ditët që ti të vish këtu, se kemi ara e bagëti…. Ma dëgjoi llafin si vëlla i madh e u kthye, por daullet bien për atë që ka veshë. E marr vesh që bëhet pishman herë pas here që u kthye.

5.
Erdhi prapë kohë e keqe. Të këqijave kur vijnë, hapju derën. Hatem Kapllani nuk na e dha më arën përgjysmë si gjithmonë. Ia la Sabri Shtrigut. Na u desh të hapnim arë të re. E hapëm te Vreshti i Gegës. Në dy vjet hapëm 5 ditë të ngara me qè dhe marrim 20 qase misër.
Hatem Kapllani na mori me bè të rreme dhe një pjesë tokash në Varricë. Ne gjyqet s’dimë t'i ndjekim. Me Hatemin s’hahemi dot. Ka përkrahje dhe para. Fshati bëhen me të se u jep ndonjë qase misër kur mbesin keq.
Sadiku mbaroi shkollën 5 vjeçare këtu në Vërzhezhë dhe donte të vazhdonte më tej, por s’i dha njeri bursë. Dynja jallane. Sadiku doli më mirë me mësime se shokët, se Selman Cerga për shembull, por këtij i dhanë bursë për Normalen e Elbasanit. Edhe pse ishte më i pasur nga ne. Sadiku u bë vrer. Mik pas miku sosi në Tiranë, dhe atje shyqyr që e ndihmoi Sali Selmani, roje i Ferit Vokopolës. Një copë roje afër një të madhi është punë e madhe shumë! E futën në një shkollë një vjeçare për nënoficer. Arriti u bë reshter artilerie në krye të motit! Por ndërsa Sadiku vazhdonte në Tiranë, këtu vete na hedh në gjyq edhe djali i Dudës, Hysniu, që unë e mora ta mbaja pranë se mbeti jetim. Kërkon pjesën e Dudës. Dikush i ka fryrë në vesh. Tersi ters mbetet. Ne do ia jepnim pjesën, ç’duhej gjyqi! Ne dhe e martuam me Veziren nga Çelët, vajzë jetime që jetonte me të gjyshen, Merushen, i bëmë dhe goxha davet të madh, por ai s’ndenji te ne, po shkoi me vrap në shtëpi të gruas! Kollovar! Të vente në Gjergjovë, hajde de! Ai zuri avokat, i dha atij një orë të florinjtë “N.P.M.” dhe e fitoi gjyqin. Ne prapë humbëm. S’kemi mbështetje hiç. Haxhiu është ende i vogël, Sadiku është ikur në Tiranë, dhe vaj medet. Hysniu mori një të pestën e mallit të paluajtshëm dhe i dhanë pjesët më të mira.

6.
Gjithandej po bëhet keq, thonë. Edhe në Amerikë, atje ku buka është e bardhë dhe mund ta fshtjellç në grusht, thonë që është bërë keq. Thonë që atje ndalojnë dhe rakinë! Allah-allah, dynja e madhe kjo. Pas kësaj luftra të përbotshme pret, tha një ditë babai i teqesë. Mos u bëftë ajo punë, se ne e dimë ç’sjell lufta. E kemi parë. Jo se jemi të mençëm, por jemi të vuajtur. Dhe babait të teqesë çoku i dalin fjalët. E keqja në vesh të gomarit të zi!
Këmbët më shpien gjithnjë e më shpesh te Bregu i Erës, te varri i babait Sadik. Ka patur të drejtë që ka zgjedhur atë vend. Them të le të njëjtin amanet. Aty vërtet të freskon veriu.

Inside joke me monizëm

2011-07-30T22:06:00.003-04:00

Nga tri pantallona minatori
Dilnin dy kauboj,
Rrobaqepësi privat ishte kirurg,
E çante gjymtyrën e ngushtë në fund,
Plaga shqepej me kujdes xherahu,
Lëkura blu dhe hardhuca maji
Pas avllive:
Kauboj – sepse ti mundesh.
28 polç biçikleta burrash “me shalë”
Nga çohuni djema shaloni atin, versioni
Heroik i çohuni çuna të gjujm për fyre,
28 cm në fund pantallonat,
Ku cantimi i fundit është fatal,
Si pondi i kurvës mbi gju,
Është prerje e artë, optimalja
Ku ndërpritet estetika e Alfred Uçit me Xhon Travoltën,
Nuk të thonë gjë me 28 cm,
29 pastaj quhen kauboj,
Ndryshon puna,
Ashtu si favoritja me cantimin e nofullës së sipërme,
E cila për dreq
Qëlloi kockë e gjerë
Që le shumë vend për interpretime,
Si tekstet e Marksit,
Kuturisjet e favorites nën nofull, ai guxim qimesh diversante
Në territorin e pamolepsur të faqeve,
Në pastërtinë ideore rrafshultës mbi nofullën e poshtëme,
Marksi nga fotot e ungjillarëve,
I pari në katërshen klasike
Fab Four,
Atë me profile,
Paralele hundësh e nofullash profetike,
Shihni evolucionin e leshrave,
Krifa e Marksit, elegancë e Engelsit,
Aristokratik që gabimisht ish tek klasikët,
Jo se s’qe i zoti,
Xhind qe dhe ai, por
Thoshin pëlqente verërat dhe gratë,
Thoshin,
Llafe mileti, Lenini me sifilis, "lehja" armiqsore dhe vrimat e gardheve
Që rrethonin pronat private,
Të pambyllura,
Nëpër proverba me ujëra të pagjuma,
Me ujërat e sotem që s'flenë për arsye vigjilence,
Jo për dialektike,
Përrenj që s’pinin luminal, me syrin filxhan nën hënë
Gurgullonin kumte për armiq,
Pra Engelsin e lemë, edhe Lenini
Mbase nuk rriste dot mjekër të plotë si të Marksit
Edhe sikur të donte,
Se varen nga qimja ca gjëra,
Ama,
Për Stalinin ç’do thuash,
Mustaqja e tij tjetër gjë dëften,
Edhe masakrat me llullën
Që vërtet s’ishte llullë,
Ai mjekër mundte, por s’donte,
Pastaj...
Po Komandanti?
Me butësinë
Qiellore,
Si AI...
E kupton pra
Evolucionin,
Rregullin
E leshit?
Ndërkaq pantallona e tretë bluxhins
Nga “norma” e minatorit të Valiasit klasë në pushtet,
E treta pra, duhej për zgjerim nga poshtë
Të kërcinjve të dyshes në konvertim kaubojs,
Aty ku fyti ynë ngushtohej e fryma ngecte,
Në ato pantallona të ngushta, barbare,
Trekëndëshi blu nga brenda,
Të mos dukej, dallohej,
Që pantallonat ishin “me shtesë”,
Një bermudë pllangë mbi kavilje,
Hapje stereometrike,
E civilizimit,
Falmur i ri
Në tryzën e rrobaqepësit privat
Që po sillte me tegela një shfaqje të huaj,
Shfaqje me rrënqethëse se Broduej,
Show
Të huaj, të keq, invazion
Estetik dhe ekonomik, ashtu siç kish thënë Lenini
Tek ai citati,
E ke parasysh,
Me shnet!
T’lumshin durët, Zamir, esnof je, Njish i Vorrabomit, urdhno!
250 lekë të vjetër
Që i paguheshin prurësit më të parë
Të kapitalizmit.

Çyçkët – Kronikë kuq e zi – Pjesa I: Sadiku

2011-07-28T13:05:00.004-04:00

(per hir të kohëve të vjetra)
1.
Dje u nis Shefiti për kurbet. U nis për larg shumë; vendin e quajnë se Bustòn, se Bostàn, se Bostòn. Ka dhe shqiptarë të tjerë, nuk do jetë vetëm. Zaten miqtë e Gjergjovës që janë atje u bënë sebep; çuan llaf me një kurbetlli që kthehej që andej se jatak dhe punë i gjejnë ata. Mezi u siguruan paratë e rrugës, navlloja. Ca bagëti u shit, por tokat s’u nganë. Ishalla del për hair ky kurbetllëk. Ka që u ecën. Thonë që është vend i madh. Thonë që ka një bukë të bardhë atje, aq të butë sa munt ta fshtjellç në grusht. E hap dorën, vete prapë në vend. Ja Abas Ali! Mbase bie ndonjë para që andej. Shefiti është i përpjekur shumë, i lodhmi. Edhe për të vëllanë, Halilin, vajti bedel katër vjet në ushtri. Kur mbaroi s’e pamë mirë, se e mori kurbeti – ndihmoje, Haxhi Bektash! Bereqavers, dy djemtë e tjerë do jenë ketu. Halili s’ka luajtur kurrë nga shtëpia, kurse Islami do xhvishet nga xhandarllëku. Parà s’do na sjellë më, por edhe shtëpia do burra. Unë s’po ia them shumë tani së funtmi. Para ca ditësh qesh në teqen' e Kulmakut dhe Babai më tha që paraja pa njerëz është harram dhe se unë u bëra tra i vjetër tani. Kish dëgjuar që Shefiti po nisej për kurbet. Ndaj i çova llaf Islamit të linte xhandarllëkun në Korçë e të kthehej.

2.
Patëm dasëm. Vajzës së vetme, Dudës, i doli një fat në Gjergjovë. E dhamë. I shoqi është nga Gërxhanët, Mersin e quajnë, ca i madh në moshë, por burri plak dy gra. Nuk bëmë davet të madh. Mbaroi dhe kjo mesele. Tani vetëm Shefiti është pa martuar. S’dimë si shkon në kurbet. Kemi marrë vetëm dy gisht letër ku na njofton që ka mbërritur mirë. Thonë që në Vlorë u shpall mëvehtësia nga Baba Dovleti. Se nga nëntori, se nga dhjetori që shkoi. Këtu lajmet vijnë gjithnjë me vonesë. Edhe gjashtë muaj me vonesë s’është çudi.

3.
Erdhi kohë e keqe. Patëm ngatërresa me çetën e Çerçiz Kapllanit. Ata janë katër djem të fshatit që kanë dalë firarë: veç Çerçizit janë Xhemal Shtrigu, Arif Kapllani dhe Asllan Ladini. I ndjek hyqymeti, po nuk i kap. Bëjnë goxha zarar tani në këto trubullira kur grekun e kemi në prag. Nuk shohnë ti bien grekut, por u bien më qafë të gjithëve. Kërkojnë para dhe ushqim me porosi. Të na dërgohet një mish në hell në filan vend e më kaq sahati. Një bakllava në aksh vend e aksh orë. Po s’ua prunë, kërcet dyfeku. Ujku mjegull do. Gjithë ngatërresa me ne nisi me një qenin tonë që u derdh mbi ta atje poshtë te ar' e Varricës, kur këta vinin për në Vërzhezhë nga Munushtiri; kishin plagosur atje Selfo Munushtirin për një llaf goje. S’u mor vesh pse u zunë, jo ti po unë, dhe krisëm! E qëllon Çerçizi. U bë zallamahi. Kur dolën në Varricë - atje ndodhi Halili - qeni ynë iu derdh. Ata nuk pritën që qenin ta thërriste i zoti, siç është zakoni, por e qëlluan me pushkë. Pastaj dërgojnë haber që duam tre napolona flori për dëmshpërblim. Ndryshe Çyçkët të mbyllen në shtëpi, thanë. U shqetësuam se ne kemi mall e gjë, kurse ata s’kanë ç’humbasën. Çuam llaf për tërë natën në Gjergjovë. Një natë më pas gjergjovallinjtë, kunetërit e mi, mbrritën tek ne në Vërzhezhë. Ishte Rushani dhe Xhezua vetë i pestë. Caktojnë Xhezon të pleqësojë punën tek xhaxhai i Xhemal Shtrigut, Sadiku. Jemi adashë me xhaxhanë e Xhemalit. Sadik e quajnë edhe atë.
“Miku ynë është dogëndisur keq nga nipi i juaj”, i tha Xhezua.
“Qenka keq kur tërbohen qentë” ia ktheu Sadiku.
“Kur tërbohet qeni, o Sadik, e vret i zoti i shtëpisë, se po s’e vrau ai, e vret një tjetër”.
Xhezua kërkoi duel në shesh të xhamisë dhe iku. Mbas kësaj Shtrigjtë dërgojnë haber për pajtim. Ata vijnë në shtëpi dhe ne u shtruam një drekë. U mbyll me kaq për këtë rradhë. Shyqyr, pa gjak.
Sa herë ka turbullira këto çeta kaçakësh mbijnë si kerpudhat në shi. Veç grupit të Çerçizit kanë dalë dhe ai i Arshi Liqevit, i Dajlan Kapinovës dhe i Sinan Faskos.

4.
Na u desh të iknim muhaxhirë, të linim Vërzhezhën. Se erdhi Junani. Lamë gjithë ç’kishim. Djemtë i thirri Sali Butka i Kolonjës dhe ikën. Ne të tjerët donim të binim poshtë në Poshnje të Beratit, ku kishte siguri. Doli punë e vështirë shumë. Qenë zënë rrugët nga greku. Ecnim udhë e pa udhë dhe vetëm natën. Një natë qe shumë pisk, pasi një foshnjë qante. Ishte Haxhiu, djali i Islamit. Nuk kish të pushuar. Natën dëgjohet shumë. Veç ta hidhnim foshnjën në përrua. Të shpëtonin të tjerët. E menduam dhe këtë! Abas Ali, të kemi shahid që e patmë nga halli. Po s’na la e ëma, Emineja. Bëheshim gjithë ata shpirt. Katër fëmijët e Islamit dhe tre të Halilit. Si dhe gratë e tyre, Emineja dhe Liti. Se si s’na diktuan, një Allah e di.
Në Poshnje jetuam gjashtë muaj në një kasolle. Por u kthyem gjallë. Shtëpitë i kishin djegur. Dhe malli ishte rrëmbyer i gjithi. Thonë që ka filluar një luftë e madhe, e përbotshme. Ne do e nisim nga e para. Nuk ështe hera e parë.

5.
Ra kolera. Të tre fëmijët e Halilit vdiqën, njëri pas tjetrit. Edhe Halili një ditë u zhduk – nuk u kthye më në shtëpi. Nuk dimë ç’ka ndodhur me të. A ta qajmë, a të presim. Mua shpresat më kanë humbur. E shoqja Liti e mbajti veten për ca kohë, pastaj s’duroi dot më, por vajti në Radësh tek të sajët. Nuk i thamë asgjë. Ç’ti thoshim! Ajo qenëksh e fortë edhe kaq.
Duket si mallkim që oxhaku ynë nuk shtohet që nuk shtohet. Diçka do bëhet sebep.
I pari që mbahet mend nga fisi ynë është Çelua që la Islamin, Islami la Beqirin, Beqiri la Hamzain, babanë tim rahmet pastë. Që më ka lënë vetëm mua. Unë kam Islamin këtu, Shefitin në kurbet, Halilin zhdukur dhe Dudën dhënë në Gjergjovë te Mersin Gërxhani.
Fiset e tjera janë shtuar goxha. Thuhet që ne jemi një trung kështu fshatçe, por ilakà bëjmë ama me njeri tjetrin. Gojëdhëna është që të parët tanë kanë qenë tre vëllezër: Çelua, Hysi dhe Agua. Ata kishin marrë me vete edhe një djalë të gruas së Çelos, Kapllanin. Kur ata mbërritën ne Vërzhezhë në fshat kishte vetëm dy familje dhe shumë toka të lira. Vëllezërit zunë tokat, burimet dhe një pjesë të kullotave që i përdorën për shumë kohë pa tapi. Nga ata zunë fill fiset e Hysit, Agos dhe Çelët. Si u shtuan, u bënë mëhallë me këta emra. Çelët morën toka goxha, por nuk qenë pjellore. Morën Varricën, Vreshtin e Gegës, Arrën e Vogël dhe Gropën e Mexhitit, edhe Selishten në fshat kurse në mal, Grepin mbi kasollen e Shtrigut, Arat e Kumbullave, Arën tek Gjollet, Gurin e Çyçkës që ishte kullotë dhe një të tetën e malit të fshatit. Emra të rinj filluan të dalin nga trungjet e vjetër, nga Çelët, Hysët, Agot dhe Kapllanët. Këto mbiemra ishin më tepër nofka nga savitjet fshatçe. Ca Myftarëve iu vu llagapi Shtrigu, nga dy djem binjakë të veckël e pa duk; “uuu, po ç’qenkan këta djem kështu, mu si shtrigj!” tha një gojë e ligë, e aq u desh, iu mbeti Shtrigjër; një emër tjetër ishte Seran, ngaqë një djalë me emrin Seran ishte i metë; një tjetër e mori Cerga, ngaqë ngriti një çadër (cergë) në mal, gjë që s'ish parë në atë kohë e n'atë vend; një degë e Kapllanëve u quajt Duçi, se kish një femijë të shkurtër, xhuxh. Po kështu edhe njërit nga Çelajt, të parit tonë, i mbeti mbiemri Çyçkë, nga një nuse, që e kishin marrë në Myzeqe. Vjen një gjitone të kërkonte hua dumen e bereqetit, një matëse për grurë. Nusja e Myzeqesë nga që nuk e dinte emrin “dume”, i thotë “ç’kërkon ti, çyçkën, a?…” se çyçkë i thonë nga Myzeqeja dumes. Mbeti Çyçkë. Ca na thërrisnin edhe Dume, po Çyçkë mbeti më në fund.

6.
O halle mos u sosshi, u bëfshi sa mos u njohshi! Kjo luftë s’po ka të sosur. Prapë na u desh të iknim muhaxhirë. Këtë rradhë në Çerem të Kapinovës. Kemi lypur për bukë atje, aq keq vajti, atje ku s’mbante më. Skraparlliu nuk lyp kurrë. Kjo ish herë e parë. Këtë rradhë nuk u shkulëm nga grekët, por nga austriakët. Punë e madhe austriakët, me tertipe e alete si ata. Më mirë nga italianët. Edhe armët i kanë më të mira. Telin e Austrisë s'e këput dot kurrë; të italianit po. Islami shërbeu në ushtrinë e tyre ca kohë.

7.
Lufta mbaroi; të qofshim falë, o çukë e Tomorit! Por Islami u sëmur nga stërkungulli. Sëmundja zgjati një vit. U detyruam të shesim toka. Dervish Qamili tha që kur fillon e shthuret lëmshi, shkon i gjithi. E kish llafin që kur fillon e shet tokat, mbetesh batall. Por s’kemi nga ia mbajmë. Na u desh të shesim arat e bukës “Tek kumbullat”, “Tek Gjollet” si dhe tre okë gjalpë kullotë në mal të Vërzhezhës. Të gjitha këto i bleu Hamza Cerga. “Grepin mbi kasolle” ia shitëm Sabri Shtrigut. Kurse Hatem Kapllanit i shitëm 5 okë gjalpë kullotë në mal.
Unë s’ndihem mirë. Po marr fund. S’i ndjej më këmbët. S’ecënj dot. Nuk di a do shoh dot Shefitin që po afron dhjetë vjet në kurbet. Lajmet i marrim të rralla. Kanë kaluar edhe dy vjet pa haber nga ai. Abas Aliu e ndihmoftë!

Qershor, 2007

Veshje gote

2011-07-26T07:53:00.002-04:00

Gotë e konjakut që sapo ktheva ka gjurmë të pijeve të njëmijë pijetarëve para meje. Një gotë nuk është kurrë (dot) e pastër. Ashtu si shpyrti. Nuk ka detergjent t’i heqë ato gjurmë, moslarja e gjakut nga duart e zonjës Makbeth është sa figurë letrare, aq edhe çështje absorbimi i koloideve të gjakut në mbaresat e lira të pangopura… jo me krim, por elektrostatikisht, të duarve. Para se të jenë duar kriminale ato janë matricë e ngurtë me sipërfaqe thithëse. E pashë atë gotë me trishtimin e pijetarit, një pijetar është pesimisti më i madh i botës, për të gota është e zbrazur gjithnjë. Edhe Niagara n’u derdhtë aty, thashë, nuk mund ta shpëlajë kurrë atë gotë, atë filxhan, atë mbeturinë falli, e lugët, e zgavërt, e qelqtë, ajo mban aty trishtime të të tjerëve, që pinë para teje, konjak të hidhur si ai, ti e di, ka gjëra që dihen, shtresat e holla që veshin lukthin e gotës, që i ngjiten qelqit e s’ka shkulmë t’i shkulë megjithsej, diçka mbetet, ka nje siklet e mosvoli prej pjesëtimi te njëshit më tre, çamë më dysh e simetrikisht, o shpatë e huaj, jo më tresh, se ashtu pjesët e mia nuk do jenë kurrë të barabarta, nuk munden, vramë me hir, nëse reklamat e detergjentëve janë më të shpeshtat, kjo nuk është pa shkak, asnjë Zot nuk mund të shkulë ajo shtresa te holla të pijes së vjetër, Palmolive, misioni yt është vërtet i pamundur, dëgjoni gërnjën e lavastoviljeve, ankim i mbytur “you can’t say I never try, engine”, molekula të mbetura mbi qelq si perla mbi tapete të rëndë luksoze, e tillë është gjendja atje thellë, përposhtë nëpër ndërfaqet fraktale, gjurmë shenjtori mbi gurë magme dhe besnikëri kovalente, s’do të lëshoj kurrë o gotë, edhe pse fyti i pijetarit me gëlltiti, gjurmën pas e lash… kupa bëhet kupë helmi, edhe pse e florinjtë, si hidhërimi bën një trup të bukur. Eks!

E pashë se si i ranë petalet atë ditë të kithët në gjithçka, kur ajri kundërshtonte më shumë udhëve, edhe pse. Edhe pse era nuk frynte kundër dhe nuk lozte me flokët e saj, të gjitha buklet dhe krelat nuk ishin më aty, qenë flokë të rinj, të mbirë para dy orësh, bar që rritet në ranishte të helmëta. E njihja dhe nuk e njihja më, e tjetërsuar ajo, por jo perceptimi për të, pasi perceptimi ishte imi dhe unë nuk kisha ndryshuar aspak, ashtu si banaku ku rrija çdo pasdite, pa ia pohuar vetes që po rrija edhe për atë, dmth kryesisht për atë, që shkonte çdo ditë mes orës 4:20 dhe 4:25 trotuarit përballë me një valixhe në dorë, diçka mes baules dhe një kutie bizhushë, brenda saj ishte një instrument muzikor, të cilin nuk e dija si quhej dhe as ç’tingull lëshonte, pikërisht fakti që ishte muzikante e bënte atë të paarritshme, e nga ky shkak aq të këndshme për ta parë, një pikëllim luksoz limonësh jashtë stine, apo tabloje mjeshtri varur në një vend që s’e shkel askush, aq e kotë sa i jepte pasdites kuptim dhe ngjyrë, diçka mes të verdhës dhe jeshilit, ku herë herë dilnin flatra të kaltre, ku(r) kjo nuk gëlltitej plotësisht nga e verdha. Një penel i fshehtë fshinte anën e udhës pak para orës që do kalonte ajo, makina pastruese krruante gjithë cepat e rrugës së pluhurt, kanavaca shtrihej aty e pëlhurtë, i ngrinte kurorat e pemëve, trungjet, vijat e padukshme të rrugës ishin ashpërsia e tij e linjtë, merrej vesh, ajo do kalonte pas pak dhe një bestytni më bënte të mos e thaja gotën para kohe, por ta lija për pas, si një përcjellje të saj në udhë dhe të djegies së konjakut nëpër fytin tim. E bukura kundrohet vetëm pa plane, pa përfitim, e dobishmja është reagent që e asnjëanëson atë, ia mpin tehun, rumbull turbull rrumbullo mbi syprinën e shikimit tënd. E bukura utilitare është si oficer i liruar, dmth nuk është më e tillë.

Ajo do kalonte pa e ditur se dikush e kundronte dhe planifikonte gotën e konjakut sipas hapave të saj. Në fakt nuk ka femër të mos e ndjejë kur e kundrojnë, është dukuri paranormale, ajo gjithnjë e di. Xhami i madh i pijetores ishte bujar, e linte atë brenda, s’më linte mua jashtë, ishte një efekt serre i të bukurës, ajo e ngrohte rrethinën dhe gjithfarë lilacesh bëheshin gati për të mbirë nga dheu i zi i banakut. Por asnjëherë nuk kishin kohë, pasi unë dilja fill pas mbarimit të gotës, misioni estetik i ditës ishte kryer, çdo gotë tjetër ishte pa kuptim, dhe trishtimi i bukur kur zgjatet më shumë se ç’duhet në një lokal, bëhet si një dashuri e pakëputur kur duhet që zgjatet në kufijtë e lodhjes dhe lokali të bëhet një i tretë i pakëndshëm.

Një ditë pashë se krahët e pemëve nuk pranuan të ngrinin në kanavacë; u ngjanin krahëve ndalues në disa tabela paralajmëruese kundër shpejtësisë së makinave në zona të populluara: mos! Nuk ishte e vështirë të kuptoje që ajo ishte e trishtuar. Vala e saj erdh’ e u përplas mbi xhamin e madh të pijetores dhe nuk depërtoi dot brenda; diçka nuk ishte si më parë. Hapat qenë të njëjtë në madhësi, koha me të cilën ajo përshkoi fushëpamjen 140 gradëshe – e kisha matur tinëz me raportor këndin e pamjes nga xhamllëku i madh, i cili ishte më i gjerë se ai i shikimit tim, pasi gjithnjë më duhej të ktheja kokën për ta përcjellë në ato 15-20 metrat e fundit – pra koha e parakalimit të saj ishte njësoj si dje, pardje, e njëjta shpejtësi që rezultonte nga thyerja e zgjatjes së rrugës me atë kohë-fanitje konjaku, dhe përsëri nuk kish asnjë dyshim, ajo po metabolizonte diçka që i ngjasonte vuajtjes, se ç’ish pak rëndësi kish. Gllënjka përcjellëse nuk dogji si zakonisht, druri nga i cili qe fermentuar konjaku i asaj dite kish diçka të hidhët. Aty e mendova si gotë, pikërisht aty, kur ajo kaloi e hidhët si gllënjka përvëluese nëpër ezofagun tim. Një kupë me helm, thashë, dhe ndërmenda edhe një herë sytë e saj që shikonin asgjënë, me saktë shikonin përbrenda, fokusi më i çuditshëm, lloji më sublim i verbërisë.

Të nesërmen e prita sërisht tërë kureshtje, u habita nga kujdesi i veçantë me të cilin ishte zbukuruar atë ditë, vetëm se flokët e kapur anash më fort se zakonisht, me ca karfica të padukshme, të serta e idhnake, armike të duarve në dashuri, mina nga të cilat flokët e rëndë të femrës nuk u pastruan dot kurrë, gjymtime gishtash nga shpërthimi, më treguan se helmi ishte ende aty. Që nga dje. Por si i ndryshkur anash hidhnimi, njëditsh, i mpakur, çizmet e saj rozë që nuk ia kisha parë asnjëherë ishin tregues i sigurtë që nuk ish aq e pikëlluar sa dje, dukej se helmi vetë ish mplakur më shpejt se ajo, më shpejt se unë. Edhe konjaku përcjellës, natyrisht nuk ish më aq i ferr-netshëm.

Ditën tjetër syzet e mëdha, edhe ato të papara gjermë atë cast, tregonin se ajo po merrte largësinë që duhej nga çfarëdo që i kish ndodhur. Koha, thashë, shpëlarësja më e mirë. Çdo herë që shkonte tani më dukej si një kupë e zbrazur nga e hidhta që ashtu i qëlloi dhe e mbushi një herë, i gëzohesha faktit, përmirësimit, por jo shërimit, sepse dalloja gjurmët e helmit ende aty, në muret e brendshme të kupës. Masa e madhe ishte derdhur, por diçka mbetej që e vishte së brendshmi qelqen, rubineti i kohës gulshonte ujë me shkulme ta pastronte, e pastronte, e shpëlante, e hollonte të hidhtin, të cilin ajo e flakte, me dëshirën e pastrimit përfundimtar, por diçka mbetej në veshjen e brendshme të pareteve të asaj kupe, të cilin syri im e dallonte ngaqë e kish parë dikur tjetërlloj, me atë lloj lumturie të qetë, bazike, që aq gabimisht dhe kollaj merret si e mirëqenë dhe prej vetiu.

Nuk di nëse ishte lodhja prej përsëritjes së pirjes së konjakut të hidhëruar, apo shtysa e natyrshme për përshtatje, por një ditë thashë mjaft, majft mbete me shpresën që do shikosh atë lumturinë e parë, kur pasditet ishin ortogonale dhe dielli i njihte gjethet e plepave, ajo femër ka vdekur, pse e kemi kaq vështirë të pranojmë vdekjet e femrave. Porosita fernet branca, dhe ajo e ndjeu, sepse pa si e hutuar nga xhamllëku. Po zemër, thashë me vete, tani për ty nuk pihet më konjak, dhe lista e pijeve në menynë e lokalit është vërtetë e gjatë. Kishte veshur një pallto që s’merrej vesh në ish gri apo blu; frynte erë përjashta, dhe një çast i ngriti kindën e palltos, gjuri iu shfaq një sekondë si kokë përbindëshi, astari i palltos u duk mizorisht luksoz, ajo femër duhet të vinte erë të mirë fieresh, mendova, duke u mahnitur se sa gjatë ia kisha ndrydhur vetes dëshirën seksuale për të, dhe siç ndodh gjithnjë, ajo valëvitje e palës së palltos së saj, një flamur dëshirash të keqtrajtuara gati për revoltë, me dëfteu se sa e kotë kishte qenë gjithë rrekja për ta parë atë femër si më parë, se ç’trishtim do të kish qenë në të vërtetë sikur kjo t’ish e mundur. Sepse gjithë kripa e jetës është pikërisht ai precipitim lëndësh të rënda në muret tanë të brendshëm, ata janë rrathët e vërtetë të trungjeve tanë, prurjet e ngurta të kohës, dhe se pa të muzikantja me pallto kind-valëvitur nuk do ish më “ajo”, se është e pashmangshme që ne të mos marrim gjurmët e të tjerëve të lëna si të kuq vere mbi qelq, se kthetrat e pashkulshme të brengës e trishtimit mbi lëkurat tona sigurojnë jetën siç e njohim dhe se për të gjitha këto ia vlen të rrezikosh atë pikën e zhivës që do helmonte gjithë liqenin Miçigan.

E lëmova gotën në dorë; po të vesh veshin në ca guacka si guva të vogla dëgjon gjithë zhaurimat e vjetra të detit, nga gota do dalin gjithë ofshamat e pijetarëve të vjetër, para teje, po të shkosh mollëzën e gishtit mbi buzët e gotës ajo do nisë të qajë, mora një herë erë nga buzët e asaj gote si buzë honi, dhe për gjithkënd aty rrotull kjo ishte nuhatja e zakonshme e pijetarit për avujt e pijes mbi kraterin e gotës, ndërsa unë doja erërat e vjetra të asaj gote me histori. Nuk do pija dot kurrë me një gotë sterile.

CAPUT MUNDI (eng.)

2011-07-23T18:14:00.000-04:00

Caput mundi 1

Death don’t weigh
on marble lids
and on world’s glory
as they fall - a tipsy sunset
on the tired day
of your eyes;

The tails of legends and birds
played with dragons’ in the wind,
flagelle endings
of a dead language
moistened
majestic walls.

You know,
this is how I’d like
my soul to crack,
amidst arch discoveries that hold loads of walls,
that old and in ancient okra moisture,
under proper sunsets dragging by
on parallel bridges, where love
of communi mortali
so easily exhales
as in the gravity of marbles
death don’t weigh.

Caput mundi 2

Precious metals pulled out
of cyclopic stone jaws,
you said.
The Piza of my miscomprehension
straightened out,
human perfection on marble vertebras
excess spilled out
free of them monumental rips
of grinding molars out of exhausted jaws of Time.

I needed perfection
as an excuse
of my presence
near your slim obelisque
brought from unknown other worlds, pulled
out of unknown mirages
on fairy deserts,

and you gave it to me.

Caput mundi 3

Happiness is knowledge circles:
happier with you is more territory
of New Worlds, neighboring
touching borderline thrills,
my sweets,
I know,
but like the whip it unfolds also
the perimeters of impossible,

a hungry lasso missing your head.

That’s how sorrow comes, a cancelled out happiness,
not just the cause of it,
down to the focal burn of the singular
point,
with the consolation
of all inclusive Nothingness
in the end.

Useless timber - listening to an old branch lying on the forest floor

2011-07-21T12:39:00.001-04:00

I‘m no crook,
I‘m just a crooked branch, that lacks the look,
cut down by unknown blades last fall,
then man decided I was no good for anything at all,
not straight - furniture would suffer my lumber,
on my planks no sit, no walk, no slumber,
t’was destiny, only wild buds and just because I can,
well, unconsciously I was nature against man
I was no economy, no profit, no stock index,
no tabloid that screams the whispers and forces sex, sex, sex,
repeating the word until it loses its meaning,
that's what humans do, while I do the greening,
I was nature gone wrong, abandoned, on which no speaker would speak
in their advertising, I fell and I’m being eaten
by some wild beak
of some weird pecker,
some real forest hacker,
getting rotten from wet seasons and wet skies and curious underground trickles,
I am nature, I feel it like a woman her cycles or like a man his tickles,
I was honored by the greatest nature title of all: no use,
meaning I won’t end in a poisonous landfill like a depleted cell or a burnt fuse,
one day I’ll end up black soil slowly and no-one’s regard,
I did not serve the man – so, yes, I was a lucky bastard!

Agretapolis

2011-07-19T07:41:00.001-04:00

Greta,
the needles of my last sentence,
in my throat
still sting

the needless needles
the cynical ones,
the tone,
speakable only by phone,
echo through the cranial caves.

Rudeness thinks
it is sincere;
I did my best
to be rude.

Then my cell’s sarcophagus closed
within the closets of my chest,
night fell early in my pockets
and started stones to roll,
pyramids worn away, then
Acropolis, Coliseum gnawed by mice of regrets,
while your town of absence
grew bigger and bigger
with new steep neighborhoods,
steps of new wild furred guesses,
hairy hints,
and thirst in dry squares of dried trickles of news

“so, the life’s sorrow’s some sort of liquid,
and we are soaking sponges, friends with octopuses, stars…”
this seemed to be an interesting start, every time,
a wonderful alibi, a safe wet cave.

Mist started to knit a trail,
of mystic veil,
then three distant black dressed women
loaded with kindling and knitting wool socks and praying “αγίους”
bringing on fear,

fear for you, Greta,
although all equations
and rational numbers show me you should be doing fine,
I start to speak - the leaves of words
hide the buds of angst,
on the March frost I see flowers that flourished in the middle of the front yard and I see February
on the two twin rose-colored almond trees,
it’s every petal’s destiny, to fall,
I say,
like the cracks of time
from your portrait
that the fearoplast of my panic
cannot not properly stick
(again they brought me back to you,
it doesn’t surprise me anymore
the betrayal of the words
corrupt since long ago).

Twenty grizzled eagles on sand
waiting
to be called up for their Prometheus
notice me,
apathetic,
wouldn’t deign
to chop my liver
(I’m out of heart).

Love math

2011-07-18T22:16:00.000-04:00

You are my better half,
that is, more than a half,
... three-quarters,
four-fifths,
you’re rather six-seventh,
my Goddess,
created my universe in six days
and on the seventh took some rest,
with your head on my chest
you fell asleep
last Sunday.
Remember?

Living on the other side (Bronx blues)

2011-07-18T10:24:00.003-04:00

This train doesn’t go to where is bound,
straphangers can’t keep sniggers down
their hands wiping the fast food fat off
on falling pants
with Pilate diablerie –
they’re all with their pants down
but no-one seems embarrassed to me.
Quite the contrary.

I discover a silent taxi plot,
ambulances - obviously accomplices,
rush to get away with Hippocrate haste,
flash and flagrances amidst metathesis
and dark taste.
On window cheekbones oozes retinol
and sills’ mascara leaks out from vases,
invisible vases, which probably are not
therein, but needed badly
to explain the dust grim grime on walls
and urban sweat in building armpits,
virtual flowers to justify
the dirty scum on concrete faces.

The wrong side of city:
pigeons do not like me,
black thin squirrels mock me,
parks do not know me,
buses don’t wait for me
and walls
burn captured suns
of past hundred and something years,
the wires loaded with droppings and worthless news
like ancient laundry of no use
hanging dry.

Cyclopean streets that aim at me
their single direction
like a trooper his lance.
Orange alarm, ready for red
in the panic pendulums of traffic lights.
Ill-willed mirrors before the age
haste to ill-form all my shapes.

Beggars don’t mind me,
or see me harshly
with grizzled dander and a gray haired anger
and they’re never ever tender
with me,
they know something I don’t, something
read in some elusive poster
in a dead language
maybe.

I get back to my Stockholm,
into my wrong side since it’s mine,
after I hovered through the right one,
mesmerized,
right side since it was not mine,
and mirrors were loyal, they didn’t deform
my shapes relentlessly
and beggars talked and Che Guevara
was about to be drowned
swamped
in some futurist cunts after the show windows
tied with thongs’ ropes
like Ulysses;

tables more instructing
then Ten Commandments,
don’t honk, don’t scream,
though your lungs are full,
regulations under my feet,
dried twigs,
that crack and break
under the weight
of my obese and gravy mistakes,
some light flashes
a traffic fine
and wakes
granitic gargoyles
and demons of mine,
I’m ready to bet the light was green,
or at most a jealous yellow,
my lungs start exhale complaints,
curses,
black metathesis
rather than breathe,
my new element
and darker pigment
to fit,
emergencies flash across the flesh of my sharpened teeth

full of heavy metals
and old, nerve-killing arsenic.

Non-zero is (eng.)

2011-07-17T07:44:00.010-04:00

You drained me out and left me just
remnants in tight alcoves of marrow,
heads of bones you couldn’t suck,
which part of me did you want dead?

It felt like hate your heat of love,
a hate run out of ugly fears,
the scare of beauty left scars in air,
where thousand cats had scratched the day.

You wrecked me and I felt like zero,
a zero that makes rich ten times richer,
the nothing by something like you.

Roosevelt Island – fragment

2011-07-14T14:42:00.002-04:00

Doja t’arratisesha nga guri i lindjes. Skela më ftonte në det si parathënie. Në fund të saj dy anije prisnin të niseshin për larg. Orë e nisjes se tyre po afronte. Nuk dija kë të zgjidhja, e panjohura ishte e njëjtë. Hodha short, letër me vrimë, fat i plaguar mbështjellë që të dhembë së brendshmi. Hapa letrën e anijes së majtë, ajo fitoi. E pashë me keqardhje të djathtën. Keqardhja u kthye në dëshpërim, shenjë e sigurt që e djathta do më dukej më e bukur se më parë. Lentet e dëshpërimit të bëjnë të shohësh më qartë hirin. E hapa edhe letrën tjetër. S’di ç’më shtyu, mbase pritshmëria për ngjarjen e sigurtë, baza utilitare e luksit, me të cilin sajdisim veten kur na duket se jemi keqtrajtuar. Edhe ajo kish një vrimë plumbi të vjetër. Fati shponte kudo. Zgjidh ç’të duash e udhë e mbarë.
Ashtu bëra, u nisa drejt njërës me litarët e tjetrës nëpër këmbë. Mendja dhe këmbët si rregull janë kundër njëra tjetrës, ndaj dhe njeriu nuk fluturon. Sa më shumë i afrohesha anijes së majtë, aq më e papërballueshme bëhej dëshira per të shkuar tek e djathta. Në çastin që vura këmbën te pragu, ishte krejt e qartë se ajo ishte zgjedhja e gabuar.
U ktheva. Pendimi t’i bën këmbët më të mëdha se shkon zbathur mbi rrasa vere ku ngrohin gjakun e ftohtë hardhucat me pezm të vjetër dinosauri. Këpucët më vrisnin me një të vrarë të mirëpritur. Me vendosmëri iu afrova të djathtës. Isha i sigurt që e panjohura e saj ishte më e mirë se e panjohura e të majtës. Kur luftojnë dy padije bie shi me diell dhe një këmbë del jashtë çarçafit që të freskojë trupin si gjuha qenin. Po mendoja marrëzira të mençura, sepse nuk doja të pranoja ç’po vinte: dyshimin e parë se ndoshta po gaboja përsëri. E prita ftohtë, që ai të largohej vetë. E kotë, dyshimi nuk njeh maniera. Dyshimi është harbut.
E majta tani duhej shpjeguar, si çdo gjë që çlirohet nga kthetrat e rastit; ajo ishte vërtet përshtypje e parë gjithnjë e gabuar, por në fund të fundit ishte gjithashtu edhe sharmi fillestar, shansi i parë që s’i duhej ndarë. “Been there, done that”? Ashtu si e kundërta e saj, padija, as kjo nuk ishte argument. Pikërisht sepse kishe qenë një herë atje, dhe e kishe bërë një herë, do të doje të shkoje përsëri e ta bëje prapë. Gati për ndihmë gjermanët: “Ein mal ist keinmal”. Heil! Nqse të gjithë jemi një çikëz kriminelë, siç thonë, pse u dashka që vendi i krimit të humbasë tërheqjen?
Këpucët po me vrisnin nga pendesa e dytë, që mbështillte të e parën që të dhimbte së brendshmi. Rruga drejt të djathtës u bë aq e vështirë, saqë çdo hap i mëtejshem drejt saj ish një hap drejt robërisë. Treadmilli, sizifi, hamsteri që xhiròn në vend... konkurrenca brenda llojit është më e forta, kurorëzuar me konkurrencën brenda vetes. Aty ndala. Aty mes dy anijeve, ndoshta ku tërheqjet me kahje të kundërta ishin përpikmërisht të barabarta sa që thjeshtonin vetveten dhe më jepnin mundësinë për një grimëkohë ndalesë të vyer, nga ato që zgjasin virtualisht zero sekonda të gjata. Isha i qartë si një krongjill janari dielli kur e rreh, i kulluar, çmim malli kur kërkesa barazon ofertën. Konkurrenca kërkon dy palë, pra brenda meje kish dy burra. Nuk je ti që po shkon një herë këtej e një herë andej, iu drejtova vetes, janë ata dy burrat, të cilët në vetevte nuk pendohen kurrë për zgjedhjen që kanë bërë. Pendimi është një varg sigurishë të patundura që nuk ecin në të njëjtin drejtim. Ashtu si harku i natyrës. Në thelb i pavërtetë. Dy burra, të sigurtë si hap dashnori drejt pikëpjekjes; problemi është se ti nuk i le të dalin jashtë teje, dhe ata bëjnë të tyren aty brenda, godasin me shkelma si fëmija në barkun e nënës pas kohës së parashikuar për lindje. Dil, të daltë brenga!
Hapa një farë porte, një si shqyerje këmishe, çarje prej hyrje – domethënë dalje – shpelle, një portal paranormal, një vaginë groteske në gjoks, dhe i lashë dy burrat të dilnin jashtë. Kjo është mbase ajo që thonë aq shumë, femra e fshehur brenda nesh, mendova. Ndjeva një farë lehtësimi si ai që duhet të ndjejnë gratë kur lindin. Shpinat e tyre largoheshin drejt anijeve, të cilat po jepnin sinjalet e fundit para nisjes. Ata hipën dhe anijet u nisën në drejtimet e tyre të kundërt. I pashë deri sa u bënë pika të vogla në horizont dhe dalëngadalë të katër forcat e zakonshme të natyrës nisën të bëhen të pranishme si zakonisht. Hapat u bënë të mundur – ata ndodhin vetëm në prani të forcës së fërkimit. Makinat nuk ecin dot nëqoftëse njëra nga rrotat vepruese është në ajër - një Zot e di pse m’u mendua dhe kjo; ç’dyshim tjetër po mbrrinte tani? Dhe puna është kryqi i forcës me rrugën.
Leri demonët e tu sherrxhinj përjashta, tha dikush, pa pathos eksorcisti, rrugët e kundërta të tyre nuk e thjeshtojnë njëra tjetrën njësoj, ashtu sikur pesa që thjeshton minus pesën në një zero, nuk është njëlloj sikur dyshi minus dyshin thjeshton.
Zeroja po kryente punë, po me merrte zvarrë në atë pistë që përcillte anije. Po kthehesha mbrapsht drejt gurit të lindjes.
Pas gjithë kesaj nuk dija nëse isha arratisur vërtet. Sepse i ndjeja njëkohshëm burrat dalë prej meje në anijet e huaja, ata ishin unë, ç’prodhoi mitoza ime, plagët e shkuljes së tyre ishin ende të freskëta dhe nuk dija nëse kësisoji me mungonte integriteti, apo isha bere më i nderlikuar, ngaqë me gjashtë sy po e shikoja tani botën. Vetja ime, ajo kryesorja, headquarteri i korporatës, ishte ende aty, mbetur tek ura, por dy emisarët e mi po përhapnin fenë time dhe po konvertoheshin njëkohësisht në ujishuj të tjerë. Më flisnin, komunikonim mbase me ata tunelet eterike të ajrit ala Edgar Cayce, ç’më thosh njeri nuk ia rrëfeja tjetrit, e mbaja per vete, dhe ndërsa isha besnik, po i fshihja vetes sime diçka. Gjithë stërnderimii për virtutin nuk qenkej veçse një hile për të na mbajtur të thjeshtë. Sepse që virtyti nuk ekzistonte dot si i tillë, kjo ishte e fshehta e ruajtur më mirë në qytezë. Dhe sikur kjo të mos ish mjaft, ndërsa kthehesha me arratitë e mia mbi urë, mendimi se aq njerëz të dashur që kisha takuar e takoja përditë, mund të ishin emisarë hije të personave të vërteta në kushedi ç’mole të largët, më dha një të rrënqethur prej mjegulle të ftohte shkurti.

Golden gloom

2011-07-12T21:40:00.002-04:00

Yes, I’ve got an explanation, beautiful like a funeral flower,
that clarifies all
then rests on confession like a petal on the tombstone,

but that will age us old, my friend - that common rain
wets limbs to a mermaid’s tail,
that knowledge overkill will kill us over and over again.

JJ

2011-07-11T22:43:00.003-04:00

[to my son]

City’s empty, the wind bewildered
turns deaf through the blind windows and walls,
the traffic lights fly spots and sparkles,
but why?
Who’s to stop and what’s to be warned?
Saks show-windows on the fifth
allure no-one – and no need to be graceful,
those naked columns of Grand Central
will give you the same indifferent look.
Punctual trains arrive and depart,
without commuters, a marble kingdom,
smooths its skins on ancient bronzes.
The last soul we had close passed away
through an acute perspective of a succicnt poster,
turned to a singular point,
where all curves of time collided
in a big implosion,
a big bang inside out like an old lining -
the jacket of this world wore out too quickly!
Yes, JJ, we’re all alone in this soul-less world!